W profilaktyce raka szyjki macicy u dziewcząt istotne znaczenie spełnia badanie cytologiczne oraz określenie wszystkich innych stanów towarzyszących, mających związek z etiopatogenezą procesu kancerogenezy w obrębie szyjki macicy, pochwy i sromu. Uznanymi kancerogenami są onkogenne postacie wirusów brodawczaka ludzkiego (HPV). Czynnikiem predysponującym jest wczesna aktywność seksualna dziewcząt, obecność nadżerki części pochwowej oraz udział chorób przenoszonych drogą płciowa, a głównie zakażeń Chlamydia trachomatis.
Materiał do badań pobrano od 21 563 pacjentek w wieku od 11–19 lat. 20 tys. badań wykonano u uczennic szkół średnich, 102 u pacjentek o wysokim ryzyku zakażeń pochwy i raka szyjki macicy – pensjonariuszek domu wychowawczego. Badania te oceniano w grupach cytologicznych wg Papanicolau wyodrębniając dodatkowo II grupę z odczynem zapalnym. U 102 pensjonariuszek domu wychowawczego wykonano ponadto badania biocenozy pochwy oraz przeprowadzono identyfikację wirusów HPV (metodą PCR) oraz Chlamydia trachomatis (metoda EIA). 1 461 badań cytologicznych oceniano wg systemu Bethesda.
W grupie dziewcząt wysokiego ryzyka u 86 proc. stwierdzono II grupę cytologiczną z odczynem zapalnym, a u 11 proc. III grupę wg Papanicolau. Infekcję HPV stwierdzono u 25 proc. pensjonariuszek, a u 32 proc. wykryto zakażenia Chlamydia trachomatis. Nieprawidłowe wyniki badań cytologicznych w kat. BIIC stwierdzono u 46 proc. dziewcząt, których cytologię oceniano wg systemu Bethesda. U 7 dziewcząt z tej grupy stwierdzono obecność LSIL i HSIL z rozpoznaną infekcją HPV u 4 pacjentek.
Czynną profilaktyką raka szyjki macicy powinny być objęte wszystkie dziewczęta aktywnie seksualnie. W tej grupie konieczna jest szeroka edukacja i czynna profilaktyka chorób przenoszonych drogą płciowa oraz przesiewowe badania cytologiczne.