Artykuł poglądowy
Hipokretyny (oreksyny) – rola w uzależnieniach od substancji psychoaktywnych

Hipokretyny (oreksyny) to niedawno zidentyfikowane neuropeptydy produkowane w neuronach bocznego podwzgórza. Uczestniczą one w regulacji różnorodnych zachowań, m.in. poszukiwania i przyjmowania pokarmu, reakcji na stres, czuwania i snu. Zaburzenia w ośrodkowej transmisji hipokretynowej stanowią podłoże narkolepsji. Postuluje się istotną rolę hipokretyn w regulacji homeostazy energetycznej organizmu, osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, procesach uczenia się i zapamiętywania bodźców wpływających na układ nagrody. W niniejszym artykule przedstawiono wyniki badań anatomicznych, neurofizjologicznych, farmakologicznych i behawioralnych wskazujących na udział hipokretyn w rozwoju uzależnień od substancji psychoaktywnych, w tym powrotach do używania substancji uzależniającej po okresie abstynencji.

Hypocretins (orexins) are recently discovered neuropeptides synthesized by neurons in the lateral hypothalamus that have been implicated in a variety of behav­iors, e.g. food-seeking and feeding, reaction to stress, arousal and sleep. Disturbances in the central hypocretin neurotransmission are believed to underlie narcolepsy. It has also been postulated that hypocretins play an important role in the regulation of HPA axis, energy homeostasis, acquisition and learning of reward system-stimulating signals. In this review we discuss anatomical, neurophysiological, pharmacological and behavioral data indicating an involvement of hypocretins in reward-seeking and addiction to psychoactive drugs, including relapse to drug-seeking behavior after periods of abstinence.