Bóle kości, mięśni i stawów – problemy diagnostyczne i lecznicze

Z odpowiedzi ankietowanych lekarzy pierwszego kontaktu wynika, że co czwarta dorosła osoba, która zgłasza się po poradę, skarży się na bóle kości, mięśni lub stawów [1–3]. Większość tych objawów ma podłoże w uszkodzeniach (często mechanicznych) i stanach zapalnych różnych elementów układu ruchu [1, 4–6]. Lekarze nie są dobrze przygotowani do ich diagnozowania i leczenia, nie ma bowiem odpowiednich programów szkolenia przed- i podyplomowego w zakresie zespołów bólowych układu ruchu. Artykuł zawiera propozycje strategii postępowania diagnostycznego i terapeutycznego w bólach kości, mięśni i stawów.







Przed przystąpieniem do lektury prosimy Czytelników o chwilę refleksji. Prosimy zastanowić się, na jakich przesłankach oparta jest wiara chorego, że źródło bólu znajduje się właśnie w określonej tkance: kostnej, mięśniowej lub stawie? Pytanie to nie dotyczy przypadków oczywistych, w których lokalizacja bólu podana przez chorego jest poparta widoczną zmianą patologiczną, np. obrzękiem stawu. Mimo iż większość skarg na bóle w układzie ruchu dotyczy przypadków niejasnych diagnostycznie, pacjent z reguły wie, że bolą go kości bądź stawy, czy mięśnie. Zadziwiająco duża część lekarzy przyjmuje z powagą tę wskazówkę diagnostyczną, wpisując ją do historii choroby.
Zainteresowanym tym problemem proponujemy krótki test – proszę zapytać przynajmniej kilku chorych, z czego wnoszą, że ból jest, np. mięśniowy lub kostny. Można z góry założyć, że chory albo poczuje się zaskoczony pytaniem i nie będzie umiał podać racjonalnych powodów, albo też odpowiedź będzie naiwna, niejednokrotnie nawet zabawna. Część chorych jednak argumentuje logiczniej, opierając się na cechach klinicznych bólu, głównie jego charakterze i lokalizacji.
Charakter bólu jest niepewnym wskaźnikiem rodzaju tkanki, z którego pochodzi. Najłatwiej na tej podstawie odróżnić ból pochodzący z nerwów obwodowych, bowiem ma on zwykle cechy parestezji [7]. Chorzy jednak na ogół nie znają znaczenia tej cechy bólu. Różny charakter bólu może stanowić wskazówkę diagnostyczną dla lekarza, ale zwykle bywa mylnie interpretowany przez chorego [5, 8, 9].
Lokalizacja jest zwodniczą cechą kliniczną źródła bólu w układzie ruchu. Najczęściej ból jest odczuwany obwodowo od...


Pełna treść artykułu...