W niniejszej pracy przedstawiono klasyfikację cytologicznych wykładników zakażenia HPV szyjki macicy. Zestawiono fazowo-kontrastowe mikrofotografie preparatów bezpośrednich z obrazami rozmazów tradycyjnych (utrwalanych i barwionych) preparatów histopatologicznych, jak też kolpofotografiami przedstawiającymi różne postacie infekcji HPV w obrębie szyjki macicy. Omówiono sposób postępowania klinicznego w przypadku występowania cytologicznych wykładników subklinicznej infekcji HPV oraz przydatność skojarzonego badania kolposkopowego i fazowo-kontrastowego w wykrywaniu i monitorowaniu zakażeń HPV w obrębie szyjki macicy.