Wstęp: Przyjmuje się, że 95% raków jelita grubego (RJG) rozwija się na bazie gruczolaków. Obecnie najefektywniejszą metodą zapobiegania wystąpieniu RJG jest usuwanie gruczolaków w trakcie kolonoskopii. Najskuteczniejszym i najtań­szym sposobem podwyższenia odsetka 5-letnich przeżyć i za­ha-mowania stałego wzrostu zapadalności na RJG są kolonoskopie przesiewowe.

Cel: Analiza gruczolaków wykrytych w trakcie przesiewowej kolonoskopii.

Materiał i metody: W Polsce od 2000 roku realizowany jest Program Badań Przesiewowych dla wczesnego wykrywania raka jelita grubego (PBP), którego podstawowym narzędziem jest kolonoskopia wykonywana raz na 10 lat. W ośrodku autorów w ramach badań przesiewowych w latach 2000–2009 wykonano 1442 kolonoskopie przesiewowe.

Wyniki: Obecność polipów stwierdzono u 25,8% badanych. Wykazano obecność gruczolaków u 17,3% osób, w tym u 14,2% kobiet i 22,4% mężczyzn. W badaniu histopatologicznym po endoskopowej polipektomii stwierdzono gruczolaki cewkowe u 191 badanych. Gruczolaki ząbkowane rozpoznano u 71 osób. Cewkowo-kosmkowy charakter utkania gruczolaka wykazano u 10 pacjentów. W jednym przypadku gruczolak miał utkanie kosmkowe. Gruczolaki zaawansowane wykryto u 2,7% kobiet i u 3,9% mężczyzn.

Wnioski: Kolonoskopia jest skutecznym narzędziem wykrywania, rozpoznawania, usuwania i kwalifikowania do dalszego nadzoru gruczolaków. Gruczolaki częściej wykrywa się u mężczyzn, mieszkańców obszarów wiejskich, osób obciążonych nowotworem złośliwym w obrębie jamy brzusznej u krewnych pierwszego stopnia, a także u osób, u których stwierdzono współistnienie uchyłków w jelicie grubym.