Wprowadzenie: Stres oksydacyjny jest stanem, w którym dochodzi do zwiększonej aktywności wolnych rodników tlenowych, co może prowadzić do nieodwracalnych zmian w organizmie oraz przyczyniać się do uszkodzenia tkanek w różnych stanach chorobowych. Wolne rodniki wytwarzane w nadmiarze mogą uszkadzać komórki, w szczególności śródbłonka naczyń krwionośnych poprzez inicjowanie procesu peroksydacji wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (WKT) budujących błony komórkowe. Wolne rodniki wzmagają ponadto agregację i denaturację białka, w wyniku czego dochodzi do zaburzeń humoralnych mechanizmów odpornościowych układu dopełniacza i immunoglobulin.
Cel: Celem pracy było oznaczenie stężenia wybranych parametrów stresu oksydacyjnego u dzieci i młodzieży z nieswoistymi zapaleniami jelit.
Materiał i metody: Do badania zakwalifikowano 95 pacjentów w wieku 10–18 lat (średnia 14,9 roku). Badanych podzielono na następujące grupy: I – dzieci i młodzież z chorobą Leśniowskiego-Crohna w fazie remisji (n = 14), II – dzieci i młodzież z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego w fazie remisji (n = 13), III – grupa porównawcza – dzieci i młodzież, u których wykluczono powyższe stany chorobowe oraz inne choroby przewlekłe, bez cech ostrego stanu zapalnego (n = 68). Każdemu pacjentowi pobierano krew pełną o godzinie 8.00 rano. Oznaczono: stężenia produktów peroksydacji lipidów – związków reagujących z kwasem tiobarbiturowym (TBARS) (dialdehyd malonowy) w erytrocytach metodą Placera i wsp., stężenia anionorodnika ponadtlenkowego uwalnianego przez aktywowane granulocyty we krwi pełnej metodą Bellavite i wsp. oraz stężenia tlenku azotu we krwi reakcją Griessa wg Marletta i wsp.
Wyniki: Nie wykazano istotnych statystycznie różnic średnich stężeń dialdehydu malonowego w grupie I w stosunku do grupy porównawczej oraz w grupie II w stosunku do grupy porównawczej. Nie zaobserwowano statystycznie istotnych różnic średnich stężeń anionorodnika ponadtlenkowego w grupie I w stosunku do grupy porównawczej oraz w grupie II w stosunku do grupy porównawczej. Podobnie nie stwierdzono istotnej statystycznie różnicy w zakresie średnich stężeń tlenku azotu między pacjentami z grupy I w stosunku do grupy porównawczej oraz między pacjentami z grupy II w stosunku do grupy porównawczej.
Wnioski: Na podstawie uzyskanych wyników badań wydaje się, że czynniki prooksydacyjne nie odgrywają istotnej roli w patogenezie nieswoistych zapaleń jelit u dzieci i młodzieży.