Wstęp: Gruczolaki stanowią 70% wszystkich polipów jelita grubego. Są nowotworami o charakterze łagodnym, ich komórki wywodzą się z nabłonka gruczołowego o różnym stopniu dysplazji i o różnej zdolności do transformacji złośliwej. Znane są dowody na zwiększoną częstość występowania gruczolaków u osób z zespołem metabolicznym.

Cel: Określenie związku pomiędzy występowaniem gruczolaków a zespołem metabolicznym.

Materiał i metody: Do programu profilaktycznego zakwalifikowano 151 osób pomiędzy 50. a 70. rokiem życia, zamieszkujących miasto i gminę Strzegom. Wykonano u nich następujące badania: endoskopię górnego i dolnego odcinka przewodu pokarmowego, badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej, badanie elektrokardiograficzne (EKG), rentgenograficzne (RTG) klatki piersiowej, badania biochemiczne oraz w zależności od płci – badanie ginekologiczne, mammografię lub poziom PSA.

Wyniki: Wykazano istotnie statystycznie większą częstość występowania gruczolaków jelita grubego wśród osób z zespołem metabolicznym (33,3% vs 20,6%, p < 0,05). U tych pacjentów stwierdzano również istotnie wyższy odsetek większych gruczolaków, tj. ≥ 10 mm średnicy, w porównaniu z osobami bez zespołu metabolicznego. Wykazano ponadto, że wysokie stężenie cholesterolu HDL, tj. > 95 mg%, lub stężenie cholesterolu HDL w granicach 45–95 mg% ze spełnionymi kryteriami rozpoznania zespołu metabolicznego wiąże się z występowaniem gruczolaków w jelicie grubym.

Wnioski: Zespół metaboliczny można uznać za czynnik ryzyka wystąpienia gruczolaków w jelicie grubym. Wzrost gruczolaków u pacjentów z zespołem metabolicznym może być przyspieszony. Cząsteczki HDL mogą odgrywać istotną rolę w procesach pobudzania nieprawidłowej proliferacji komórek jelita grubego prowadzącej do powstania gruczolaka.