eISSN: 1897-4309
ISSN: 1428-2526
Contemporary Oncology
Current issue Manuscripts accepted About the journal Supplements Addendum Special Issues Abstracting and indexing Archive Subscription Contact Instructions for authors
SCImago Journal & Country Rank
10/2006
 
Share:
Share:
more
 
 

Primary malignant neoplasms of the tongue

Bogna Zielińska-Kaźmierska, Marta Tyndorf, Piotr Arkuszewski, Joanna Grodecka

Współczesna Onkologia (2006) vol. 10; 10 (521–524)
documents in PDF format:
- Pierwotne nowotwory.pdf  [0.08 MB]
 
Wstęp
Nowotwory złośliwe błony śluzowej jamy ustnej i gardła stanowią 2% wszystkich nowotworów złośliwych człowieka, a ok. 40% z nich to raki języka [1, 2]. Choroba ta dotyczy głównie ludzi w starszym wieku, ale obserwuje się tendencję do zachorowań wśród młodszych osób, a wzrost zachorowań dotyczy niepalących papierosów i niepijących alkoholu kobiet [1, 3]. Według Popovtzera grupa ta stanowi mniej niż 4% ogólnej liczby chorych na raka języka [4–6]. Wielu autorów uważa, że raki języka u młodych ludzi mają przebieg bardziej agresywny niż u starszych [7], wg innych natomiast nie ma dowodów na gorsze rokowanie u młodych pacjentów [8–9]. Śmiertelność wśród chorych z rakiem języka kształtuje się w granicach 40–50% [1, 10].
Nowotwory złośliwe języka są głównie nowotworami pierwotnymi, bardzo rzadko zdarzają się przerzuty z innych narządów, takich jak nerki czy tarczyca [11].
Pod względem histologicznym najczęstszym nowotworem złośliwym języka jest rak płaskonabłonkowy i stanowi on 90% wszystkich rozpoznań [1, 12]. W języku mogą występować również rzadkie dla tej okolicy gruczolakoraki, charakterystyczne dla gruczołów ślinowych podniebienia [13].
Większość chorych podaje w wywiadzie narażenie na znane czynniki ryzyka rozwoju nowotworu, takie jak spożycie alkoholu, palenie tytoniu i zła higiena jamy ustnej [1, 8, 12].
W trakcie długoletnich obserwacji chorych z rakiem języka, u ponad 20% stwierdzono drugi pierwotny nowotwór i ponad 50% z nich zmarło z jego powodu [14, 15].
Pierwszym zauważalnym objawem nowotworu jest złe samopoczucie lub znaczna utrata masy ciała, jednak pacjenci z reguły zgłaszają się do lekarza dopiero w momencie pojawienia się dolegliwości bólowych w okolicy języka [12, 16, 17]. Objawy kliniczne nowotworów złośliwych języka zależne są od ich umiejscowienia. Chorzy z guzem w przedniej, ruchomej części najczęściej zgłaszają się z powodu widocznego owrzodzenia lub wygórowania, a u chorych z guzem podstawy języka powodem zgłoszenia się do lekarza jest ból [17].
Według Mackla i wsp. oraz Lama i wsp. 21–40% nowotworów języka umiejscawia się w jego nasadzie, a pozostałe w jego przedniej, ruchomej części [7, 17]. Według Gorskiego i wsp. 78% pacjentów z rakiem przedniej, ruchomej części zgłasza się w 1. lub 2. stopniu zaawansowania klinicznego, a wśród chorych z rakiem nasady 92% zgłasza się w 3. lub 4. stopniu zaawansowania klinicznego [1]. U niektórych chorych z wczesnym stopniem zaawansowania i radykalnym leczeniem guza pierwotnego w krótkim czasie dochodzi do zgonu z powodu wznowy i rozległych przerzutów [18].
Ogólnie zalecaną metodą postępowania z guzem pierwotnym jest leczenie chirurgiczne, ale niektórzy autorzy preferują brachyterapię w 1. i 2. stopniu zaawansowania raka języka [19].
W momencie rozpoznania nowotworu języka, u ok. 32–60% stwierdza się przerzuty do węzłów chłonnych szyjnych [1, 2, 4].
Istnieją trzy metody postępowania z szyjnymi węzłami chłonnymi w przypadku braku klinicznych objawów przerzutów. Pierwsza metoda to profilaktyczna dysekcja szyi w czasie operacji guza pierwotnego, druga to ścisła obserwacja szyi po resekcji guza. Trzecią metodą postępowania w takich przypadkach jest profilaktyczne naświetlanie szyi po wycięciu guza pierwotnego [20]. Lim i wsp. uważają, że w 1. i 2. stopniu zaawansowania raka języka w przypadku niewyczuwalnych klinicznie węzłów (N0) wskazana jest jednostronna elektywna dysekcja szyi, ale nie wpływa ona na dłuższe przeżycie w porównaniu z grupą chorych poddanych ścisłej kontroli [21].

Materiał własny
W latach 1992–2005 na Oddziale Klinicznym Chirurgii Czaszkowo-Szczękowo-Twarzowej i Onkologicznej UM w Łodzi hospitalizowano 16 chorych z rozpoznanym pierwotnym nowotworem złośliwym języka, wykluczając grupę pacjentów, u których guz języka był wynikiem naciekania z okolicy dna jamy ustnej. W grupie tej leczonych było 12 mężczyzn w wieku od 27 do 77 lat (średni wiek 57,3) oraz 4 kobiety w wieku od 29 do 74 lat (średni wiek 51,3) (tab. 1.). Wśród badanych pacjentów 3 osoby w chwili rozpoznania nie przekroczyły 40. roku życia.
W grupie młodszych pacjentów nie było osób palących tytoń, natomiast w grupie starszych chorych uzależnienie od nikotyny zgłaszała 1 kobieta oraz 8 mężczyzn. Nadużywania alkoholu nie podał żaden chory. Najgorszą higieną jamy ustnej charakteryzowali się mężczyźni po 60. roku życia.
W chwili rozpoznania jeden guz był w stopniu zaawansowania T1, 8 w stopniu T2, natomiast 7 oceniono na zaawansowanie T3. Przerzutów odległych nie stwierdzono u żadnego chorego. Zajęcie węzłów szyjnych oceniono zaś na N0 u 8, N1 u 5 oraz N2 u 3 badanych chorych.
Najczęstszą lokalizacją guza była boczna powierzchnia ruchomej części języka, która zajęta była u 14 chorych, w tym łącznie z dnem jamy ustnej w 4 przypadkach oraz naciekaniem migdałka podniebiennego u 2 chorych. Guz nasady języka rozpoznano u 2 pacjentów, w tym u 1 proces nowotworowy obejmował migdałek podniebienny (tab. 2.).
Objawy podmiotowe zgłaszane przez chorych przy przyjęciu to głównie ból (10 pacjentów), a także dyskomfort spowodowany guzem (6 przypadków), widoczne owrzodzenie (5) i dysfagia (3 chorych). Czas trwania dolegliwości przed zgłoszeniem się do leczenia wynosił od miesiąca do 7 lat, najczęściej ok. 3 mies. (tab. 3.).
Każdy pacjent przed podjęciem leczenia poddany został diagnostyce histopatologicznej. U 15 chorych rozpoznano raka płaskonabłonkowego, najczęściej w stopniu G2, częściowo rogowaciejącego, a u 1 chorej raka śluzowo-naskórkowego.
Wszyscy chorzy zostali poddani leczeniu chirurgicznemu. U 6 chorych zastosowano wyłącznie leczenie operacyjne, u 5 połączono je z radioterapią pooperacyjną, u 1 chorego wykonano resekcję guza z chemioterapią adjuwantową, a 4 chorych poddano skojarzonej radiochemioterapii pooperacyjnej. W 1 przypadku z ostatniej grupy wykorzystano najpierw przedoperacyjną, ale nieskuteczną brachyterapię (tab. 4.). W leczeniu chirurgicznym stosowano 3 metody postępowania: resekcję guza z uważną obserwacją szyjnych węzłów chłonnych w okresie pooperacyjnym (4 przypadki chorych N0), resekcję guza z jednoczasową dysekcją nadgnykową (7 chorych) oraz resekcję połączoną z operacją Crile’a (5 chorych) – ryc. 1.
W okresie obserwacji chorych stwierdzono wznowę procesu nowotworowego u 10 pacjentów, z czego 9 pacjentów zmarło z powodu choroby zasadniczej. Podkreślenia wymaga fakt, że wszyscy chorzy z grupy poniżej 40. roku życia zmarli w czasie od 3 mies. do 7 lat od momentu rozpoznania.

Dyskusja
Najczęściej na raka języka chorują mężczyźni w średnim wieku, palący tytoń i nadużywający alkoholu [4]. Według Popovtzera i wsp. występowanie wznowy u chorych na raka języka waha się w granicach 50% oraz większa śmiertelność u młodych ludzi występowała w pierwszych 2 latach po zdiagnozowaniu, co jest zgodne z naszymi obserwacjami [4]. W podsumowaniu autorzy ci sugerują, że ważniejsze od różnicowania grup wiekowych jest skoncentrowanie się na identyfikacji pacjentów, u których choroba przebiega agresywniej i którzy wymagają bardziej radykalnego leczenia [4].
W naszym materiale u połowy chorych w chwili zdiagnozowania nie występowały klinicznie przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych i jest to zgodne z badaniami innych autorów [1, 2, 4].
Cały czas dyskutuje się nad wartością profilaktycznej dysekcji szyi u chorych na raka jamy ustnej, klinicznie, bez objawów przerzutów do węzłów chłonnych w trakcie leczenie guza pierwotnego. W wynikach leczenia Kaneko i wsp. podają, że lepsze wyniki przeżycia obserwowane były w grupie chorych poddanych profilaktycznej dyssekcji szyi, niż w grupie chorych, u których zastosowano ścisłą kontrolę po zabiegu guza pierwotnego. Według tych autorów wynika to głównie z występowania przerzutów do węzłów chłonnych niewyczuwalnych kliniczne i usunięcia ich podczas pierwszego zabiegu. Jeżeli nie wykonano by tego zabiegu, to kolejna operacja na szyi zostałaby przeprowadzona w momencie dużego stopnia zaawansowania przerzutów do węzłów chłonnych szyjnych. Autorzy podkreślają jednocześnie postęp w diagnostyce szyi i uważają, że dokładne badania w okresie przedoperacyjnym i pooperacyjnym wydają się lepsze, niż profilaktyczna dyssekcja szyi [20]. Iwai i wsp. zaproponowali wykonanie badania MR przedoperacyjnego, stwierdzającego głębokość nacieku nowotworowego w języku i ustalili, że wskazaniem do limfadenektomii szyjnej jest głębokość nacieku równa bądź przekraczająca 6 mm [22]. Z naszych obserwacji wynika, że u większości chorych, u których w momencie diagnostyki nie było powiększonych węzłów chłonnych, wystąpiły przerzuty w krótkim czasie po usunięcia guza pierwotnego języka. Jednak nasza niewielka grupa chorych z rakiem języka nie upoważnia do obiektywnej oceny wartości diagnostycznej sposobu postępowania z węzłami chłonnymi N0.

Podsumowanie
1. Najczęstszym objawem nowotworu złośliwego języka jest ból.
2. W analizowanej grupie chorych rak języka najczęściej występował u palących mężczyzn w 6. dekadzie życia i dotyczył przedniej, ruchomej części języka.
3. U osób poniżej 40. roku życia śmiertelność wyniosła 100% (w naszym materiale).
4. W przedstawionym materiale najczęstszą lokalizacją guzów była boczna powierzchnia języka, która jest dostępna badaniu klinicznemu. Wysoki stopień zaawansowania miejscowego nowotworów w momencie zgłoszenia się chorych do placówki specjalistycznej świadczył zatem o braku świadomości onkologicznej pacjentów lub zaniedbaniach lekarskich.

Piśmiennictwo
1. Gorsky M, Epstein JB, Oakley C, et al. Carcinoma of the tongue: a case series analysis of clinical presentation, risk factors, staging, and outcome. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2004; 98: 546-52.
2. Najeeb T. Clinicopathological presentation of tongue cancers and early cancer treatment. J Coll Physisians Surg Pak 2006; 16: 179-82.
3. Chitapanarux I, Lorvidhaya V, Sittitrai P, Pattarasakulchai T, Tharavichitkul E, Sriuthaisiriwong P, Kamnerdsupaphon P, Sukthomya V. Oral cavity cancers at a young age: analysis of patient, tumor and treatment charakteristics in Chiang Mai University Hospital. Oral Oncol 2006; 42: 83-8.
4. Popovtzer A, Shpitzer T, Bahar G, Marshak G, Ulanowski D, Feinmesser R. Squamous cell carcinoma of the oral tongue in young patients. Laryngoscope 2004; 114: 915-17.
5. Son YH, Kapp DS. Oral cavity and oropharyngeal cancer in a younger population. Cancer 1985; 55: 441-4.
6. Sarkaria JN, Harari PM. Oral tongue cancer in young adults less than 40 years of age: rationale for aggressive therapy. Head Neck 1994; 16: 107-11.
7. Lam L, Logan RM, Luke C, Rees GL. Retrospective study of survival and treatment pattern in a cohort of patients with oral and oropharyngeal tongue cancers from 1987 to 2004. Oral Oncol 2006; 23, pełna wersja dostępna na stronach internetowych Elsevier.
8. Goldstein DP, Irish JC. Head and neck squamous cell carcinoma in the young patient. Curr Opin Otolaryngol Head Neck Surg 2005; 13: 207-11.
9. Konsulov SS. Surgical treatment of anterolateral tongue carcinoma. Folia Med 2005; 47: 20-3.
10. Alho OP, Teppo H, Mäntyselkä P, Kantola S. Head and neck cancer in primary care: presenting symptoms and the effect of delayed diagnosis of cancer cases. CMAJ 2006; 174: 779-84.
11. Torres-Carranza E, Garcia-Perla A, Infante-Cossio P, Belmonte-Caro R, Loizaga-Iriondo JM, Gutierrez-Perez JL. Airway obstruction due to metastatic renal cell carcinoma to the tongue. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2006; 101: 76-8.
12. Durazzo MD, de Araujo CE, Brandao Neto Jde S, et al. Clinical and epidemiological features of oral cancer in a medical school teaching hospital from 1994 to 2002: increasing incidence in women, predominance of advanced local disease, and low incidence of neck metastases. Clinics 2005; 60: 293-8.
13. Tincani AJ, Altemani A, Martins AS, Barreto G, Valerio JB, Del Negro A, Araujo PP. Polymorphous low-grade adenocarcinoma at the base of the tongue: an unusual location. Ear Nose Throat J 2005; 84: 794-5, 799.
14. Sessions D, Spector GJ, Lenox J, Haughey B, Chao C, Marks J. Analysis of treatment results for oral tongue cancer. Laryngoscope 2002; 112: 616-25.
15. Merkx MA, van Gulick JJ, Marres HA, Kaanders JH, Bruaset I, Verbeek A, de Wilde PC. Effectiveness of routine follow-up of patients treated for T1-2N0 oral squamous cell carcinomas of the floor of mouth and tongue. Head Neck 2006; 28: 1-7.
16. Cochrane TJ, Cheng L, Crean S. Renal cell carcinoma: A rare metastasis to the tongue – a case report. Dent Update 2006; 33: 186-7.
17. Mackle T, O’Dowyer T. A comparative analysis of anterior versus posterior squamous cell carcinoma of the tongue: a 10-year review. J Laryngol Otol 2006; 120: 393-6.
18. Ulanovski D, Stern Y, Roizman P, Druzd T, Shpitzer T, Gutman D, Feinmesser R. Value of minimal residual disease in patients with early cancer of the tongue. Am J Otolaryngol 2004; 25: 240-4.
19. Umeda M, Komatsubara H, Ojima Y, Minamikawa T, Shibuya Y, Yokoo S, Ishii J, Komori T. A comparison of brachytherapy and surgery for the treatment of the stage I-II squamous cell carcinoma of the tongue. Int J Oral Maxillofac Surg 2005; 34: 739-44.
20. Kaneko S, Yoshimura T, Ikemura K, et al. Primary neck management among patients with kancer of the oral cavity without clinical nodal metastases: a decision and sensitivity analysis. Head Neck 2002; 24: 582-90.
21. Lim YC, Lee JS, Koo BS, Kim SH, Kim YH, Choi EC. Treatment of contralateral N0 neck in early squamous cell carcinoma of the oral tongue: elective neck dissection versus observation. Laryngoscope 2006; 116: 461-5.
22. Iwai H, Kyomoto R, Ha-Kawa S, Lee S, Yamashita T. Magnetic resonance determination of tumor thickness as predictive factor of cervical metastasis in oral tongue carcinoma. Laryngoscope 2002; 112: 457-61.

Adres do korespondencji
dr med. Bogna Zielińska-Kaźmierska Klinika Chirurgii Czaszkowo-Szczękowo-Twarzowej i Onkologicznej Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 1 im. N. Barlickiego ul. Kopcińskiego 22 90-153 Łódź tel./faks +48 42 677 67 88
Copyright: © 2015 Termedia Sp. z o. o. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.
Quick links
© 2015 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe