Wstęp. Pielęgniarstwo jest to obszar teoretyczno-praktycznego działania opartego na wynikach badań naukowych i założeniach filozoficznych
przejawiających się w pielęgnowaniu, ulegającym systematycznym zmianom determinowanym w znaczącym stopniu rozwojem samej
praktyki pielęgniarskiej.

Cel pracy. Celem pracy było przedstawienie istoty pielęgnowania w ujęciu operacyjnym z perspektywy pielęgniarek i pielęgniarzy pracujących
na oddziałach szpitalnych ze zwróceniem szczególnej uwagi na opiekuńczość w pielęgnowaniu.

Materiał i metody. W realizacji badań wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego z autorskim kwestionariuszem ankiety. Do analizy
wybrano treść odpowiedzi na pytanie: „Określ, czym dla Ciebie jest pielęgnowanie” oraz wypowiedź badanych dotyczących prezentacji
graficznej 5 wyrazów twarzy stanowiących strukturę Delighted – Terrible Faces (D-T) Scale (Andrews and Withey 1974, 1976). Zadaniem
ankietowanych było zaprojektowanie profesjonalnego postępowania pielęgniarskiego względem pacjenta z określoną mimiką twarzy po
minutowej jej ekspozycji. W badaniach udział wzięły 324 pielęgniarki i pielęgniarze pracujący w lubelskich szpitalach.

Wyniki. Analiza zgromadzonego materiału w obszarze definiowania pielęgnowania pozwoliła wyodrębnić następujące kategorie odpowiedzi:
grupa działań składająca się na pielęgnowanie, odbiór opieki pielęgniarskiej oraz szczegółowe czynności wykonywane w ramach
pielęgnowania. W obszarze działań pielęgniarskich najwięcej wskazań dotyczyło: pomagania (33,33%), opiekowania się (25,9%) i wspierania
(13,89%). Według badanych pielęgnowanie rozumiane jako wykonywanie czynności polega na edukowaniu chorych (8,95%), pomaganiu
w czynnościach samoobsługowych (6,79%) oraz czynnościach higienicznych (5,86%), które są podejmowane względem osób chorych
(59,57%), wszystkich odbiorców opieki (14,81%) oraz zdrowych (9,26%). Pogłębionej analizy istoty pielęgnowania dokonano na podstawie
ekspozycji wizualnej twarzy pacjentów, w której wykazano, że niezależnie od wyrazu twarzy, zawsze są proponowane takie działania,
jak rozmowa z pacjentem i diagnozowanie stanu pacjenta, co dopełnia rozumienia pielęgnowania.

Wnioski. Zastosowanie zróżnicowanych sposobów poznania obszaru pielęgnowania funkcjonującego w praktyce pozwoliło na ujawnienie
ukrytych działań podejmowanych przez pielęgniarkę głównie o charakterze opiekuńczym w ramach opieki pielęgniarskiej.

Problemy Pielęgniarstwa 2011; 19 (2): 244–252