Wstęp. Opieka nad osobą starszą opiera się na trzech podstawowych komponentach: wspomaganie w wypełnianiu czynności życia codziennego, wspomaganie w przestrzeganiu zaleceń terapeutycznych, wspomaganie w przezwyciężaniu nastrojów lękowo-depresyjnych. W niniejszym studium położono nacisk na ocenę nasilenia nastrojów lękowo-depresyjnych u poszczególnych pacjentów. Postuluje się, że oprócz ocen personelu opiekuńczego należy, w miarę możności, korzystać z samoocen pacjentów, które są pozyskiwane drogą wywiadu twarzą w twarz.

Cel. Celem pracy było potwierdzenie przypuszczenia, że samooceny pacjentów poddanych opiece długoterminowej wnoszą dodatkową, uzupełniającą informację do ocen personelu sprawującego opiekę, sporządzanych tylko na podstawie obserwacji pacjentów.

Materiał i metody. Badania objęły 207 osób (135 kobiet i 72 mężczyzn) przebywających w placówce opieki długoterminowej w Krakowie (Polska) w roku 2014. Dane pozyskano z zastosowaniem trzech standardowych kwestionariuszy: skali Barthel oceniającej zdolność do czynności życia codziennego, Skali Obserwacyjnej Przygnębienia i Lęku (SOPL) oraz skali skłonności do depresji (CES-D). Statystyczna analiza obejmowała potwierdzenie rzetelności i trafności danych oraz badanie korelacji pomiędzy wynikami badań kwestionariuszowych.

Wnioski. Rzetelność skali CES-D potwierdzają wartości współczynnika alfa Cronbacha: alfa = 0,82 i alfa = 0,85 (odpowiednio dla kobiet i mężczyzn), a trafność diagnostyczną — istotna korelacja skali CES-D i SOPL-depresja: R = 0,50; p < 0,001. Różnice pomiędzy skalami CES-D i SOPL-Depresja potwierdza fakt, że skala Barthel jest istotnie skorelowana z SOPL-depresja, R = –0,18 (p = 0,01); ale nie jest istotnie skorelowana z CES-D, R = –0,08 (p = 0,24). Wyniki badania uzasadniają postulat, żeby do badań kwestionariuszowych angażować nie tylko personel opiekuńczy, lecz także pacjentów, odpowiednio do ich zdolności umysłowych.

Problemy Pielęgniarstwa 2015; 23 (4): 439–445