Raki płaskonabłonkowe jamy ustnej i górnych dróg oddechowych są jednymi z najczęstszych nowotworów w Polsce. Większość z nich nie jest rozpoznawana we wczesnej fazie choroby, wynikiem czego jest utrzymująca się od wielu lat niska przeżywalność chorych. Autor omawia histologiczne aspekty przemiany nowotworowej nabłonka wielowarstwowego płaskiego (dysplazja, rak in situ, neoplazja wewnątrznabłonkowa) i ewolucję systemów ich oceny mikroskopowej. Następnie przedstawia czynniki ryzyka, zmiany i stany przednowotworowe raków płaskonabłonkowych jamy ustnej i części środkowej gardła, krtani, części dolnej gardła, jamy nosowej i zatok przynosowych oraz nosogardzieli. Przedstawia zarys podłoża zmian genetycznych leżących u podstaw kancerogenezy w rakach tego obszaru i perspektywy postępowania diagnostycznego w jej wczesnych okresach.