eISSN: 2084-9834
ISSN: 0034-6233
Reumatologia/Rheumatology
Current issue Archive About the journal Supplements Editorial board Abstracting and indexing Subscription Contact Instructions for authors Ethical standards and procedures
SCImago Journal & Country Rank
 
5/2006
vol. 44
 
Share:
Share:
more
 
 

Antineutrophil cytoplasmic antibodies in synovial fluid from patients with rheumatoid arthritis

Mariusz Puszczewicz

Reumatologia 2006; 44, 5: 260–268
Online publish date: 2006/11/16
Article file
Get citation
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
 
Wstęp


Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) należy do grupy układowych chorób tkanki łącznej, która charakteryzuje się przewlekłym procesem zapalnym o podłożu autoimmunologicznym. Zapalenie zostaje zapoczątkowane przez nieznany czynnik lub czynniki i ma charakter przewlekle postępujący. W jego trakcie dochodzi do zajęcia wielu narządów i układów. Proces zapalny w przebiegu RZS obejmuje głównie błonę maziową stawów, tkanki okołostawowe oraz narządy miąższowe, prowadząc do ich uszkodzenia. W przebiegu układowych chorób tkanki łącznej stwierdza się różnego rodzaju zaburzenia odpowiedzi immunologicznej zarówno typu komórkowego, jak i humoralnego. Ich przejawem jest m.in. obecność w surowicy krwi i płynach ustrojowych autoprzeciwciał reagujących z różnymi antygenami. Autoantygenami mogą być składowe komórki znajdujące się na błonie komórkowej, w cytoplazmie, czy choćby antygeny jądra komórkowego. Mogą nimi być także cząsteczki białka – fragment Fc immunoglobulin. Przeciwciała te, poza rolą, którą odgrywają w patogenezie niektórych jednostek chorobowych, mogą mieć znaczenie diagnostyczne. Czynnik reumatoidalny i przeciwciała przeciwjądrowe to najczęściej wykrywane autoprzeciwciała u chorych na reumatoidalne zapalenie stawów. W jego przebiegu wykazano także m.in. przeciwciała przeciw cyklicznie cytrulinowanemu peptydowi (aCCP), przeciw keratynie i przeciw cytoplazmie granulocytów obojętnochłonnych (ANCA). A-CCP swoiście reagują z determinantami antygenowymi zawierającymi cytrulinę i pełnią rolę markera wczesnego okresu reumatoidalnego zapalenia stawów, natomiast ANCA są skierowane przeciw składowym cytoplazmy granulocytów obojętnochłonnych. Przy użyciu metody immunofluorescencji pośredniej wyróżnia się 3 typy ANCA: C-ANCA (cytoplasmic – typ cytoplazmatyczny), P-ANCA (perinuclear – typ okołojądrowy) oraz A-ANCA (atypical – atypowe). C-ANCA reagują głównie z proteinazą 3 znajdującą się w ziarnistościach azurofilnych granulocytów obojętnochłonnych. P-ANCA są skierowane głównie przeciw mieloperoksydazie, ale mogą reagować także z lizozymem, katepsyną G i innymi enzymami granulocytów. ANCA są uważane za szczególnie istotny wykładnik serologiczny zapaleń naczyń, głównie ziarniniaka Wegenera, microscopic poliangiitis i gwałtownie postępującego, idiopatycznego kłębuszkowego zapalenia nerek [1]. Do chwili obecnej nie określono ostatecznie częstości występowania ANCA w płynie stawowym w przebiegu RZS.

Celem pracy była ocena częstości występowania i charakterystyka przeciwciał przeciw cytoplazmie granulocytów obojętnochłonnych w płynie stawowym chorych na reumatoidalne zapalenie stawów.


Materiał

Materiał do badań stanowiły płyny stawowe uzyskiwane od 377 chorych na reumatoidalne zapalenie stawów – w tym 81 mężczyzn i 296 kobiet, w wieku 26–67 lat (średnia wieku 47,6±3,0 lata). Rozpoznanie choroby ustalono na podstawie kryteriów Amerykańskiego Towarzystwa Reumatologicznego z 1987 r. [2]. Czas trwania choroby wynosił od 9 mies. do 10 lat. U żadnej z badanych osób nie stwierdzono cech zapalenia naczyń w postaci owrzodzeń skóry, wybroczyn, zawałów okołopaznokciowych, martwicy w obrębie paliczków, neuropatii, czy cech zapalenia naczyń w obrębie narządów wewnętrznych. Wszyscy chorzy otrzymywali niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz leki modyfikujące przebieg reumatoidalnego zapalenia stawów (metotreksat, sulfasalazynę, sole złota lub chlorochinę). Kliniczną charakterystykę chorych przedstawiono w tab. I. Grupę kontrolną stanowiło 183 chorych ze zmianami zwyrodnieniowymi. Do grupy tej należało 65 mężczyzn i 118 kobiet w wieku 47–65 lat, średnia wieku 56,7±3,1 roku. Rozpoznanie choroby ustalono na podstawie kryteriów Amerykańskiego Towarzystwa Reumatologicznego [3]. Czas trwania choroby wynosił 5–20 lat. Osoby należące do grupy kontrolnej zostały poddane badaniu podmiotowemu i przedmiotowemu, nie stwierdzono u nich cech zapalenia naczyń ani chorób układowych. Żaden z chorych nie otrzymywał glikokortykosteroidów dostawowo przez 3 mies. przed pobraniem płynu stawowego.

Metody

Uzyskane do badań płyny stawowe poddano ocenie typu i miana ANCA metodą immunofluorescencji pośredniej, natomiast swoistość ANCA oceniano metodą ELISA. Badane płyny stawowe poddano także ocenie obecności i miana przeciwciał przeciwjądrowych, granulocytospecyficznych ANA oraz czynnika reumatoidalnego

. Ocena ANCA przy użyciu metody immunofluorescencji pośredniej [4]


Na preparaty granulocytów obojętnochłonnych, utrwalonych alkoholem etylowym i aldehydem mrówkowym, oraz komórki linii HEp-2 nakładano badane płyny stawowe rozcieńczone w stosunku geometrycznym w PBS. Całość inkubowano w komorze wilgotnej w temperaturze pokojowej przez 30 min. Następnie preparaty przepłukiwano i nakładano króliczą immunoglobulinę znakowaną izotiocyjanianem fluoresceiny skierowaną przeciw ludzkiej IgG, przeciw IgM oraz przeciw IgA. Całość inkubowano przez 30 min, po czym przepłukiwano i zamykano szkiełkiem nakrywkowym. Tak przygotowane preparaty oceniano w mikroskopie fluorescencyjnym (Axioscop-2, Zeiss, Niemcy) w obiektywie immersyjnym x100. Za wynik dodatni przyjmowano obecność ANCA w mianie powyżej 1/80.


Ocena swoistości antygenowej przy użyciu metody immunoenzymatycznej ELISA [5]

Do oceny swoistości antygenowej ANCA użyto antygenów komercyjnych, dostarczonych w odpowiednich stężeniach. Wykorzystano proteinazę 3–0,7 µg/ml, mieloperoksydazę 0,5 µg/ml, elastazę 10 ng/ml, laktoferrynę 10 µg/ml, lizozym 1 µg/ml i katepsynę G 2 µg/ml. Mikropłytki (Maxisorp immuno plates, Nunc) opłaszczano 100 µl antygenu na studzienkę, rozpuszczonego w buforze opłaszczającym i inkubowano przez noc w temperaturze pokojowej. Następnie trzykrotnie przepłukiwano buforem płuczącym i pozostawiano do wyschnięcia, po czym szczelnie zamykano i przechowywano w temperaturze 4°C do czasu badania. Badane płyny stawowe rozcieńczano w buforze do inkubacji i nakładano po 100 µl na studzienkę. Œlepą próbę stanowił bufor do inkubacji. Całość pozostawiano na 60 min w temperaturze pokojowej, ponownie przepłukiwano i nakładano po 100 µl króliczej immunoglobuliny, znakowanej fosfatazą zasadową skierowaną przeciw ludzkiej IgG, przeciw IgM i przeciw Iga, lub mysiej immunoglobuliny, znakowanej fosfatazą zasadową skierowaną przeciw podklasom IgG1-IgG4. Po 60 min inkubacji w temperaturze pokojowej preparat trzykrotnie przepłukiwano i nakładano 100 µl PNP (fosforan przeciwnitrofenolowy). Ponownie inkubowano przez 60 min i odczytywano absorbancję przy długości fali 405 nm przy użyciu czytnika ELISA (Microplate Reader, ELX-800, USA). Ocena swoistości ANCA była potwierdzona przy użyciu komercyjnego zestawu ANCA profile (Euroimmun, Niemcy).

Obecność i miano innych autoprzeciwciał

Oceny obecności i miana czynnika reumatoidalnego dokonywano przy użyciu odczynu wiązania lateksu oraz odczynu Waalera-Rose [6], natomiast ocenę obecności i miana przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) oraz przeciwciał przeciwjądrowych swoiście reagujących z jądrem granulocytów obojętnochłonnych (GS-ANA) dokonywano z wykorzystaniem metody immunofluorescencji pośredniej.

Obliczenia statystyczne


Analiza statystyczna uzyskanych wyników obejmowała obliczenia średniej arytmetycznej, odchylenia standardowego, błędu standardowego średniej arytmetycznej. Różnice między rozkładem dwóch grup oceniano testem Manna-Whitneya. Współczynnik korelacji wyznaczono testem rank Spearmana. Za poziom ufności przyjęto p<0,05. Przy analizie statystycznej korzystano z programu Statistica 5.1.

Wyniki

Przeciwciała przeciw cytoplazmie granulocytów obojętnochłonnych w płynie stawowym

Posługując się metodą immunofluorescencji pośredniej, obecność ANCA w płynie stawowym wykazano u 108/377 chorych na reumatoidalne zapalenie stawów, co stanowiło 28,6% badanych. U osób we wczesnym okresie choroby (RZS <24) ANCA były obecne w 26/114 (22,8%) przypadków, natomiast w grupie chorych z dłuższym czasem trwania choroby (RZS >24) przeciwciała te wykryto u 82/263 badanych, co stanowiło 31,2%. Uzyskane wyniki nie wykazywały statystycznie znamiennej różnicy (p>0,05). W grupie kontrolnej ANCA wykryto u 2/183 badanych (1,09%). W badanych płynach stawowych stwierdzano okołojądrowe (P-ANCA) (ryc. 1.) i atypowe (A-ANCA) świecenie przeciwciał (ryc. 2.). P-ANCA wykazano u 87/108 (80,5%) badanych, A-ANCA w 21/108 (19,4%) przypadków. Uzyskane wyniki wykazywały statystycznie znamienną różnicę (p<0,001). U chorych z wczesnym okresem reumatoidalnego zapalenia stawów P-ANCA stwierdzono u 22/26 (84,6%), a A-ANCA u 4/26 (15,3%) badanych. U chorych z dłuższym czasem trwania choroby P-ANCA wykazano u 65/82 (79,3%), A-ANCA zaś u 17/82 badanych, co stanowiło 20,7% przypadków. Nie było statystycznej istotnej różnicy pomiędzy częstością występowania poszczególnych typów ANCA a czasem trwania choroby. ANCA, których obecność obserwowano u 2 chorych z grupy kontrolnej, wykazywały okołojądrowy typ świecenia (P-ANCA).W żadnym z badanych płynów stawowych nie stwierdzono cytoplazmatycznego typu świecenia (C-ANCA). Jednocześnie z określeniem typu ANCA oceniano ich miano. Za dodatni wynik ANCA przyjmowano miano powyżej >1/20. Miano ANCA 1/40 wykazano w 19/108 (17,6 %) przypadków, miano 1/80 w 46/108 (42,6%), a 1/160 w 27/108 (25%), natomiast miano 1/320 w 16/108, co stanowiło 14,8% badanych płynów. ANCA w mianie 1/80 stwierdzono u 20/26 (76,9%) badanych u chorych we wczesnym okresie RZS (tab. II). U 2 chorych z grupy kontrolnej miano ANCA wynosiło 1/40.

Swoistość antygenowa, klasy i podklasy immunoglobulin

Posługując się metodą ELISA, oceniono swoistość antygenową ANCA. W 6 przypadkach ANCA stwierdzanych w metodzie immunofluorescencji pośredniej nie wykazano żadnej swoistości antygenowej. Były to przeciwciała o okołojądrowym typie świecenia (P-ANCA). W 2 przypadkach wykryto je w płynach chorych z wczesnym RZS, w 4 zaś z długotrwałym procesem choroby. W płynach tych jednocześnie z ANCA wykazano obecność przeciwciał przeciwjądrowych. Metoda ELISA pomogła więc zweryfikować rzeczywistą liczbę ANCA+ płynów stawowych, uznano bowiem, że wynik badania immunofluorescencyjnego w tych 6 płynach był fałszywie dodatni. Przyjęto zatem, że ANCA były obecne w 102/377 płynach stawowych, co stanowiło 27% badanych. W 20/102 (19,6 %) przypadków ANCA reagowały z mieloperoksydazą. W 45/102, co stanowiło 44,1% ANCA+ płynów, reagowały one swoiście z laktoferryną, natomiast w 10/102 przypadkach ANCA wykazywały swoistość w stosunku do lizozymu, co stanowiło 9,8% ANCA+ płynów stawowych. W 19/102 (18,6%) badanych płynach przeciwciała te reagowały swoiście z katepsyną G, dotyczyło to głównie płynów pochodzących od chorych z długotrwałym procesem zapalnym. W 8/102 (7,8 %) przypadki ANCA wykazywały swoistość w stosunku do elastazy. Wykazano także statystycznie znamiennie częstsze występowanie ANCA reagujących swoiście z laktoferryną w porównaniu z innymi antygenami (p<0,05). W żadnym przypadku ANCA nie wykazywały swoistości dla proteinazy 3, natomiast w płynach stawowych pochodzących od chorych we wczesnym okresie choroby nie stwierdzono obecności ANCA reagujących swoiście z elastazą (tab. III). W 2 badanych płynach stawowych z grupy kontrolnej nie wykazano żadnej swoistości antygenowej ANCA. Jednocześnie z oceną swoistości określano klasę i podklasę immunoglobulin, do których należały przeciwciała przeciw cytoplazmie granulocytów obojętnochłonnych. ANCA w klasie IgM obserwowano u 25/102 badanych, co stanowiło 24,5% przypadków. W 75% ANCA występowały w klasie IgG. Obserwowano je w podklasie IgG1 u 29/77 badanych, co stanowiło 37,6%, i podklasie IgG3 u 27/77 badanych, co stanowiło 35,1% (tab. IV). Przeciwciała przeciw cytoplazmie granulocytów obojętnochłonnych reagujące swoiście z mieloperoksydazą występowały w klasie IgG. W 9/20 przypadków (45%) ANCA stwierdzono podklasę IgG1, a w 7/20 (35%) IgG3. W żadnym przypadku nie obserwowano ANCA w klasie IgM reagujących swoiście z mieloperoksydazą. Obecność ANCA reagujących swoiście z laktoferryną w klasie IgM stwierdzono w 10/45 (22,2%) płynów, a w klasie IgG w 36/45 (80%). W 17/36 przypadków (47,2%) wykryto je w podklasie IgG3, a w 10/36 (27,8%) w podklasie IgG1. ANCA skierowane przeciwko lizozymowi obserwowano w klasie IgM w 4/10 (40%) płynów, a w IgG 6/10 (60%). Występowały one w podklasie IgG1 w 4/6, co stanowiło 66,7% ANCA IgG. Przeciwciała reagujące z katepsyną G obserwowano w klasie IgM w 8/19 (42,1%), a w klasie IgG w 11/19 (57,9%) przypadków. Należały one głównie do podklasy IgG1 w 5/11 (45,5%) płynów. ANCA w klasie IgM skierowane przeciwko elastazie wykryto w 3/8 (37,5%) płynów, pozostałe zaś w klasie IgG w 5/8, co stanowiło 62,5% (tab. V). Wykazano statystycznie znamiennie częstsze (p<0,05) występowanie ANCA w klasie IgG, głównie w podklasie IgG1i IgG3, w porównaniu z klasą IgM.

Obecność innych autoprzeciwciał

Czynnik reumatoidalny w klasie IgM (IgM RF) stwierdzono w 300/377 (79,6%) badanych płynów. Był on obecny w 37/114 (32,4%) płynów pochodzących od chorych z wczesnym RZS i 263/263 (100%) płynów pochodzących od chorych z dłuższym czasem trwania choroby. RF stwierdzono w 100/102 (98%) płynów stawowych, w których wykazano obecność ANCA. Okołojądrowy typ świecenia (P-ANCA) obserwowano u 83/100, co stanowiło (83%) płynów z obecnym czynnikiem reumatoidalnym, A-ANCA zaś wykazano w 17/100 (17%) płynów RF+. Pochodziły one głównie od chorych z długotrwałym przebiegiem RZS. RF nie wykazano w żadnym z płynów stawowych, w których wykryto A-ANCA, pochodzących od chorych we wczesnym okresie choroby. Wartości te były statystycznie znamienne (p<0,05). U żadnego chorego z grupy kontrolnej nie wykazano obecności czynnika reumatoidalnego w płynie stawowym. Określano również miano czynnika reumatoidalnego. Za wynik dodatni w odczynie wiązania lateksu uważano miano powyżej 1/40. Najczęściej obserwowano miano 1/80, które wykazano u 40/102 (39,2%) badanych. W tab. V zamieszczono wartości miana dla poszczególnych grup w zależności od czasu trwania choroby i typu ANCA. Przeciwciała przeciwjądrowe wykryto w 24/377 (6,4%) płynów stawowych chorych na RZS. Obserwowano je w 8/114 (7%) płynów pobranych od chorych z wczesnym okresem choroby i w 16/263 (6,1%) z długotrwałym przebiegiem RZS. Wykazywały one plamisty typ świecenia (ryc. 3). Jednoczesne występowanie ANCA i ANA stwierdzono w 2/26 (7,69%) badanych płynach stawowych pochodzących od osób z wczesnym okresem choroby. Ich miano w obu przypadkach wynosiło 1/40, natomiast w płynach, w których wykazano obecność ANCA, pochodzących od osób z długotrwałym przebiegiem choroby, ANA były obecne w 5/82 (6,1%) przypadkach, a ich miano kształtowało się w zakresie od 1/80 do 1/320. Nie wykazano istotnej statystycznie korelacji między mianem i typem ANCA a mianem ANA (p>0,05). U żadnego chorego z grupy kontrolnej nie wykazano obecności ANA w płynie stawowym. U nikogo także, zarówno z grupy badanej, jak i kontrolnej, nie stwierdzono w płynie stawowym obecności przeciwciał przeciwko jądrom granulocytów obojętnochłonnych (GS-ANA).

Dyskusja

Obecność ANCA w surowicy chorych na reumatoidalne zapalenie stawów oceniało wielu badaczy [7-10], natomiast ich obecność w płynie stawowym była przedmiotem badań nielicznych autorów [11, 12]. W niniejszej pracy wykazano, że ANCA są obecne w 27% badanych płynów stawowych. Obserwowano je w 22,8% płynów uzyskanych od chorych z wczesnym okresem RZS i w 31,2% od osób z wieloletnim czasem trwania choroby. Tę wyższą, choć nieznamienną statystycznie, częstość występowania ANCA w płynie stawowym chorych o długim przebiegu RZS można tłumaczyć stałą stymulacją antygenami pochodzącymi z granulocytów, które w przeważającej liczbie występują w płynie stawowym o charakterze zapalnym. Mulder i wsp. [12] wykazali obecność ANCA w płynach stawowych 6 chorych. Wyższa częstość ANCA w płynach stawowych, wykazana przez tych autorów, mogła wynikać z małej grupy badanej (6 chorych). Analiza 377 płynów przeprowadzona w niniejszej pracy pozwoliła na dokonanie szczegółowej charakterystyki wykrytych w nich ANCA. Najczęściej stwierdzany, bo w 80,5% badanych płynów, był okołojądrowy typ świecenia ANCA. A-ANCA były obecne stosunkowo rzadko, bo w 19,5% badanych płynów. Częstość występowania poszczególnych typów ANCA w płynie stawowym i surowicy krwi jest podobna [10]. Można więc przyjąć, że dominującym typem ANCA u chorych na RZS jest świecenie okołojądrowe. Niemniej jednak atypowe ANCA, obserwowane także w przebiegu tej choroby, mogą być dowodem na stymulację przez różne, a nie przez jeden określony antygen komórek syntetyzujących ANCA. Œrednia wartość miana ANCA w płynie stawowym wynosiła 1/80 i była podobna do wartości uzyskanych w surowicy krwi [10]. Miano to wykazywano szczególnie u chorych we wczesnym okresie choroby, co być może jest związane ze stymulacją antygenową na początku choroby i wytworzeniem przeciwciał, które dopiero w miarę jej trwania są produkowane w większej liczbie. Kolejnym etapem badań było określenie swoistości ANCA obecnych w płynach stawowych. Wykazano, że ANCA najczęściej, czyli w 44,1%, reagowały swoiście z laktoferryną. Miały one ponadto swoistość dla mieloperoksydazy w 19,6%, dla lizozymu w 9,8%, katepsyny G w 18,6% i dla elastazy w 7,8% badanych płynów. Wyniki te są podobne do uzyskanych w badanych surowicach chorych na RZS. Potwierdzają one obserwacje dokonane przez Afeltra i wsp. [11]. Podobnie jak we wcześniejszych doniesieniach ANCA stwierdzane w przebiegu RZS wykazywały głównie swoistość dla laktoferryny [12, 13]. Vittecoq i wsp. [14] uważają, że z uwagi na brak standaryzacji ELISA w ocenie przeciwciał przeciw laktoferrynie należy ostrożnie interpretować uzyskane wyniki. Potwierdzają to obserwacje własne. Często okazuje się, że komercyjne zestawy do oznaczania LF-ANCA są zanieczyszczone innymi antygenami [15]. W obecnych wynikach interesujące jest to, że ANCA reagujące z mieloperoksydazą wykazano częściej w płynie stawowym niż w surowicy krwi [10]. Wskazuje to na możliwość syntezy MPO-ANCA w obrębie jamy stawowej jako efekt aktywacji granulocytów obojętnochłonnych, w wyniku której dochodzi do uwolnienia mieloperoksydazy – enzymu mającego istotne znaczenie w metabolizmie tlenowym aktywowanych komórek. Przy omawianiu ANCA o swoistości dla mieloperoksydazy należy pamiętać o możliwości ich reakcji krzyżowych z przeciwciałami przeciw tyreoperoksydazie (TPO). W badaniach Cambrigde i wsp. [16] wykazano, że przeciwciała przeciw TPO reagowały z mieloperoksydazą, co wywoływało okołojądrowy typ świecenia w metodzie immunofluorescencji pośredniej. Ciekawy jest fakt, że w tych badaniach MPO-ANCA pochodzące od chorych z rozpoznaniem vasculitis nie reagowały z TPO. Autorzy uważają, że pojawienie się MPO-ANCA w przypadkach, w których nie spodziewano się tego typu autoprzeciwciał, może wynikać właśnie z takiej reakcji krzyżowej. W niniejszej pracy nie badano obecności przeciwciał przeciw tyreoperoksydazie, a w grupie badanej nie stwierdzono cech chorób autoimmunologicznych gruczołu tarczowego, trudno zatem odnieść się do spostrzeżeń autorów. Obecności ANCA o swoistości dla elastazy nie obserwowano w płynach pochodzących od chorych we wczesnym okresie choroby. Pojawiły się one natomiast w płynach uzyskanych od osób z wieloletnim czasem trwania RZS. Fakt ten można tłumaczyć tym, że elastaza nie jest enzymem dominującym w ziarnistościach granulocytów obojętnochłonnych, a zatem do jej pojawienia się prawdopodobnie predysponuje: przewlekanie się procesu zapalnego i ciągła aktywacja komórek uwalniających enzymy w procesie fagocytozy, stymulacja PMN przez immunoglobuliny, a także ich apoptoza. Staje się ona następnie autoantygenem. Hipoteza ta wymaga jednak potwierdzenia z doborem odpowiedniej grupy chorych. W badanych płynach stawowych nie wykazano obecności ANCA o swoistości dla proteinazy 3. Jest to zgodne z obserwacjami innych autorów [17]. ANCA o swoistości dla proteinazy 3 występują głównie u chorych z ziarniniakiem Wegenera. Niezmiernie rzadko spostrzega się je w innych zapaleniach naczyń [18, 19]. Wykrycie ich u chorych na przewlekłe choroby zapalne wynikało prawdopodobnie z zanieczyszczeń innymi antygenami, co mogło prowadzić do uzyskania fałszywie dodatnich wyników. W pracy ocenie poddano klasy i podklasy immunoglobulin ANCA obecnych w płynie stawowym. Wykazano, że występują one w 24,5% w klasie IgM, co jest wartością wyższą w porównaniu z ANCA obserwowanymi w surowicy krwi (7,5%) [10]. Tłumaczyć to można faktem wcześniejszej syntezy ANCA w obrębie zmienionej zapalnie jamy stawowej w przebiegu choroby. Ekspozycja antygenów pochodzących z PMN prowadzi do syntezy początkowo IgM ANCA, w póŸniejszym okresie IgG ANCA. Przeciwciała w klasie IgG wykazano w 75% badanych płynów, co w porównaniu z surowicami, gdzie obecne były w 92,% jest wartością niższą. Występowały one w podklasach IgG1 i IgG3, jednak proporcje ich były nieco zmienione na korzyść IgG3. Nie stwierdzono MPO-ANCA w klasie IgM. Można to tłumaczyć stymulacją MPO zachodzącą wcześniej w rozwoju choroby, co mogło nastąpić w fazie nacieków zapalnych w błonie maziowej. Jednak są to jedynie przypuszczenia. Wyjaśnienie ich wymaga zebrania grupy chorych składającej się z osób z nawracającym zapaleniem stawów we wczesnym okresie choroby, okresowego pobierania płynu stawowego i poszukiwania w nim obecności ANCA oraz charakterystyki klasy immunoglobulin. W badaniu autorów nie przeprowadzono takich obserwacji, nie dokonano ich również poprzednio. Jednocześnie z oceną ANCA poszukiwano innych autoprzeciwciał, szczególnie czynnika reumatoidalnego, przeciwciał przeciwjądrowych i GS-ANA. Obecność czynnika reumatoidalnego wykazano w 92,6% płynów stawowych, w których były także obecne ANCA. W 83% przypadków były to P-ANCA. W płynach, w których obecne były A-ANCA, czynnik reumatoidalny obserwowano u 17%. Jednoczesne występowanie ANCA i ANA w płynach stawowych wykazano u 7,69% badanych, co było porównywalne z wynikami uzyskanymi w badanych surowicach, gdzie współwystępowanie ANCA i ANA obserwowano w 6,25% przypadków. Podobne wyniki uzyskali Afeltra i wsp.[11], którzy tłumaczą brak korelacji niezależną odpowiedzią immunologiczną w stosunku do antygenów jądrowych i enzymów PMN, natomiast Rother i wsp. [20] obserwowali ANA częściej, bo u 59% ANCA+ chorych na RZS w porównaniu z 23% osób ANCA-. Autorzy ci wykazali także, że miano ANA było wyższe w grupie ANCA+. Wyniki te jednak nie wykazywały statystycznie istotnych różnic.

Piśmiennictwo
1. Falk RJ, Jennette JC. Anti-neutrophil cytoplasmic autoantibodies with specificity for myeloperoxidase in patients with systemic vasculitis and idiopathic necrotizing and crescentic glomerulonephritis. N Eng J Med 1988; 318: 1651-7.
2. Arnett FC, Edworthy SM, Bloch DA, et al. The American Rheumatism Association 1987 revised criteria for the classification of rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum 1988; 31: 315-24.
3. Altman R, Asch E, Bloch G. Development of criteria for the classification and reporting of osteoarthritis: classification of osteoarthritis of the knee. Arthritis Rheum 1986; 29: 1039-49.
4. Wiik A. Delineation of a standard procedure for indirect immunofluorescence detection of ANCA. APMIS 1989; 97: 12-3.
5. Wiik A, Rasmussen N, Wislander J. Methods to detect autoantibodies to neutrophilic granulocytes. In: Manual of biological markers of disease. A9,1-14. Kluwer Academic Publishers, 1994.
6. Zimmermann-Górska I, Białkowska-Puszczewicz G, Puszczewicz M. Atlas płynu stawowego. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1995.
7. Abad E, Carbonell M, Tural C, et al. ANCA antibodies in rheumatoid arthritis. Clin Exp Immunol 1993; 93: 46-51.
8. Bosch X, Liena J, Collado A, et al. Occurrence of antineutrophil cytoplasmic and antineutrophil (peri) nuclear antibodies in rheumatoid arthritis. J Rheumatol 1995; 22: 2038-45.
9. Braun M, Csernok E, Schmitt WH, et al. Incidence, target antigens, and clinical implications of antineutrophil cytoplasmic antibodies in rheumatoid arthritis. J Rheumatol 1996; 23: 826-30.
10. Puszczewicz M. Przeciwciała przeciw cytoplazmie granulocytów obojętnochłonnych u chorych na reumatoidalne zapalenie stawów. Reumatologia 2006; 44: 119-27.
11. Afeltra A, Sebastiani GD, Galeazzi M, et al. Antineutrophil cytoplasmic antibodies in synovial fluid and in serum of patients with rheumatoid arthritis and other types of synovitis. J Rheumatol 1996; 23: 10-5.
12. Mulder AH, Horst G, van Leeuwen MA, et al. Antineutrophil cytoplasmic antibodies in rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum 1993; 36: 1054-6.
13. Mustila A, Paimela L, Leirisalo-Repo M, et al. Antineutrophil cytoplasmic antibodies in patients with early rheumatoid arthritis: an early marker of progressive disease. Arthritis Rheum 2000; 43: 1371-7.
14. Vittecoq O, Jouen-Beades F, Krzanowska K, et al. Prospective evaluation of the frequency and clinical significance of antineutrophil cytoplasmic and anticardiolipin antibodies in community cases of patients with rheumatoid arthritis. Rheumatology 2000; 39: 481-9.

15. Audrain MA, Baranger AR, Lockwood CM, et al. High immunoreactivity of lactoferrin contaminating commercially purified myeloperoxidase. J Immunol Method 1994, 176: 23-31.
16. Cambridge G, Williams M, Leaker B, et al. Anti-myeloperoxidase antibodies in patients with rheumatoid arthritis: prevalence, clinical correlates, and IgG subclass. Ann Rheum Dis 1994; 53: 24-9.
17. Guang LS. ANCA in RA patients. Br J Rheumatol 1996; 35: 1328-9.
18. Gross WL, Schmitt WH, Csernok E. Antineutrophil cytoplasmic autoantibody –associated diseases: A rheumatologist’s prospective. Am J Kidney Dis 1991; 18: 175-9.
19. Guilllevin L, Cohen P, Gayraud M, et al. Churg-Strauss syndrome. Clinical study and long-term follow-up of 96 patients. Medicine 1999; 78: 26-37.
20. Rother E, Schochat TH, Peter HH. Antineutrophil cytoplasmic antibodies (ANCA) in rheumatoid arthritis:a prospective study. Rheumatol Int 1996; 15: 231-7.
Copyright: © 2006 Narodowy Instytut Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji w Warszawie. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.


Quick links
© 2020 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe