eISSN: 2084-9893
ISSN: 0033-2526
Dermatology Review/Przegląd Dermatologiczny
Current issue Archive About the journal Special Issues Abstracting and indexing Subscription Contact Instructions for authors
SCImago Journal & Country Rank
3/2014
vol. 101
 
Share:
Share:
more
 
 
Special paper

Community-associated methicillin-resistant Staphylococcus aureus – evolution of the strains or iatrogenic effects?

Izabela Błażewicz, Wioletta Barańska-Rybak, Roman Nowicki

Przegl Dermatol 2014, 101, 181–186
Online publish date: 2014/06/27
Article file
Get citation
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
 

Wprowadzenie

Gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus, S. aureus) jest główną przyczyną zakażeń bakteryjnych u ludzi na świecie. Stanowi on czynnik etiologiczny wielu chorób, do których należą m.in. zakażenia skóry i tkanek miękkich (czyraki i ropnie skóry, gronkowcowe złuszczające zapalenie skóry), a także zagrażające życiu martwicze zapalenie płuc czy zespół wstrząsu toksycznego. Szacuje się, że około 10–30% osób jest nosicielami gronkowca złocistego, głównie w obrębie nozdrzy przednich, błon śluzowych lub skóry [1, 2]. Mniejszy odsetek populacji stanowią nosiciele gronkowca złocistego opornego na metycylinę (ang. methicillin-resistent Staphylococcus aureus – MRSA). Osoby skolonizowane są bardziej narażone na rozwój infekcji gronkowcowych, jednak większość z nich nie ma objawów choroby [3]. Kolonizacja gronkowcem złocistym jest powszechna wśród osób uzależnionych od narkotyków, chorych na cukrzycę, poddawanych hemodializie oraz osób z zespołem nabytego niedoboru odporności (ang. acquired immunodeficiency syndrome – AIDS). Staphylococcus aureus ma dużą zdolność do nabywania oporności na antybiotyki. W ciągu 10 lat od wprowadzenia penicyliny odnotowano szczepy gronkowca złocistego oporne na β-laktamy [4].

Gronkowiec złocisty oporny na metycylinę

Gronkowiec złocisty oporny na metycylinę został po raz pierwszy opisany w 1961 roku [5]. Szczep MRSA rozprzestrzenił się w krótkim czasie na całym świecie i jest obecnie powszechnie izolowany w większości szpitali i placówek opieki zdrowotnej krajów uprzemysłowionych. Do czynników ryzyka rozwoju infekcji spowodowanej przez MRSA należą: kolonizacja MRSA, infekcja wywołana przez szczepy MRSA w wywiadzie, niedawne lub częste stosowanie antybiotyków, choroby skóry o nawracającym przebiegu, zakażenie skóry i tkanek miękkich oporne na leczenie antybiotykami β-laktamowymi, a także hospitalizacja, zabiegi chirurgiczne, cukrzyca, dializoterapia i schyłkowa niewydolność nerek w wywiadzie [6]. Gronkowiec złocisty oporny na metycylinę zgodnie z definicją jest niewrażliwy na wszystkie antybiotyki β-laktamowe, a więc penicyliny, cefalosporyny, preparaty skojarzone z inhibitorami, karbapenemy. Oporność na metycylinę może mieć dwojaki charakter: homogenny, gdy wszystkie komórki danej populacji gronkowca oznaczone w badaniach in vitro wykazują fenotyp oporności, lub heterogenny, gdy tylko część komórek danej populacji ma fenotyp oporności. Klinicznie zarówno szczepy heterogennej, jak i homogennej oporności na metycylinę są oporne na wszystkie antybiotyki β-laktamowe. Zjawisko to nie wiąże się z produkcją penicylinaz, ale jest spowodowane obecnością w ścianie komórkowej białka wiążącego penicylinę 2a (ang. penicillin binding protein 2a – PBP2a), produktu genu mecA, wchodzącego w skład kompleksu noszącego nazwę SCCmec (ang. Staphylococcal cassette chromosome mec). Białko PBP2a jest transpeptydazą o małym powinowactwie do β-laktamów. Katalizuje reakcję transpeptydacji peptydoglikanów, co umożliwia syntezę ściany komórkowej także w obecności β-laktamów. Ponadto PBP2a nie jest hamowane przez antybiotyki β-laktamowe z powodu obniżonego do nich powinowactwa. Gronkowiec złocisty oporny na metycylinę jest niewrażliwy również na tetracykliny, często na makrolidy, linkozamidy, ciprofloksacynę i aminoglikozydy. Szczepy te są wrażliwe na glikopeptydy, linezolid oraz daptomycynę. Zanotowano pojawienie się szczepów o obniżonej wrażliwości (ang. vancomycin intermediate S. aureus – VISA) i pełnej oporności (ang. vancomycin resistant S. aureus – VRSA) na glikopeptydy [7].

Szpitalne szczepy MRSA

Infekcje wywołane przez MRSA tradycyjnie omawiane są w kontekście zakażeń wewnątrzszpitalnych i dotyczą w głównej mierze chorych po zabiegach chirurgicznych, dializowanych, przebywających na oddziałach intensywnej terapii. Szczepy S. aureus oporne na metycylinę izolowane od pacjentów szpitalnych (ang. health care-associated MRSA – HA-MRSA) są z definicji wielooporne, najczęściej niewrażliwe na tetracykliny, aminoglikozydy, makrolidy, linkozamidy, fluorochinolony, chloramfenikol, kwas fusydowy, rifampicynę. Opisano szczepy oporne na wankomycynę, linezolid i daptomycynę. Proces nabywania odporności jest niezwykle dynamiczny, w ostatnich latach opisano subpopulację gronkowca złocistego FA-MRSA (ang. farm-MRSA), którą wyizolowano od zwierząt hodowlanych, a obecnie jest ona również przyczyną zakażeń u ludzi [8].

Pozaszpitalne szczepy MRSA

Pod koniec lat 90. ubiegłego wieku wyizolowano również nowe szczepy bakterii u osób bez wcześniejszego kontaktu ze służbą zdrowia. Pierwsze przypadki infekcji wywołane przez pozaszpitalne szczepy MRSA (ang. community-associated MRSA – CA-MRSA) odnotowano na początku lat 90. ubiegłego stulecia w Australii u pacjentów zamieszkujących obszary słabo zaludnione i niemających dostępu do ośrodków medycznych [9]. W Stanach Zjednoczonych w latach 1997–1999 stwierdzono cztery przypadki zgonów z powodu posocznicy i martwiczego zapalenia płuc wywołanych przez MRSA u zdrowych dzieci, które nie miały kontaktu ze służbą zdrowia [10]. Wkrótce potem zidentyfikowano szczepy CA-MRSA wśród więźniów [11], homoseksualistów [12], sportowców [13], wojskowych [11], dzieci w ośrodkach opieki dziennej [14]. W ciągu ostatniej dekady szczepy CA-MRSA wywołały pandemię zakażeń skóry i tkanek miękkich. Szczególnie wyraźnie widoczne jest to w Stanach Zjednoczonych, gdzie CA-MRSA jest najczęstszą przyczyną zakażeń skóry i tkanek miękkich [15]. Zwiększającą się liczbę infekcji wywołanych przez pozaszpitalne szczepy MRSA stwierdza się również w innych krajach [16]. Szczepem, który powoduje niemal wszystkie zakażenia CA-MRSA w Stanach Zjednoczonych, jest USA300 (ST8), nie jest on jednak powszechnie izolowany w innych krajach. W Europie infekcje CA-MRSA są spowodowane przez szczepy ST80, które nie są ściśle powiązane z USA300 i nie rozprzestrzeniają się w sposób epidemiczny [17]. Szczepy CA-MRSA powodują zakażenia nawet w przypadku braku kolonizacji jamy nosowej [6]. Ponadto gardło, okolica pachowa i pachwinowa oraz okołoodbytnicza mogą być kolonizowane przez gronkowca złocistego i stanowić potencjalne źródło kolonizacji przez CA-MRSA. Najbardziej powszechną drogą transmisji jest kontakt bezpośredni oraz przedmioty codziennego użytku.
Kryteria wymagane do rozpoznania pozaszpitalnego zakażenia MRSA według Amerykańskiego Centrum Prewencji i Kontroli Chorób Bakteryjnych obejmują: uzyskanie dodatniego posiewu MRSA pobranego od pacjenta w ciągu 48 godzin od przyjęcia do szpitala, brak hospitalizacji, operacji czy pobytu w zakładzie opieki długoterminowej w ciągu ostatniego roku oraz brak wkłuć centralnych i innych urządzeń medycznych naruszających ciągłość skóry [18]. Zastosowanie powyższej definicji w identyfikacji szczepów CA-MRSA wymaga modyfikacji z wielu względów. Obecnie CA-MRSA staje się stopniowo szczepem szpitalnym. Ponadto wyodrębniono grupy wysokiego ryzyka wystąpienia zakażenia CA-MRSA, do których należą dzieci, sportowcy, więźniowie, wojskowi, homoseksualiści oraz pacjenci przebywający na oddziałach ratunkowych.
Szczepy CA-MRSA mogą być przyczyną wielu chorób. Do najczęstszych należą zakażenia skóry i tkanek miękkich, stanowiące około 90% przypadków. Wśród nich przeważają ropnie i zapalenie tkanki podskórnej [19]. Zmiany we wczesnej fazie mogą przypominać ugryzienie przez pająka [20]. Odnotowano, że zakażenie niektórymi szczepami CA-MRSA wiąże się ze szczególnie ciężkim i inwazyjnym przebiegiem choroby, co sugeruje, że są one bardziej zjadliwe niż inne szczepy S. aureus. Do takich chorób należą: plamica piorunująca [21], zespół Waterhouse’a-Friderichsena, ropne zapalenie mięśni [22], martwicze zapalenie powięzi [23], zapalenie szpiku [16] i martwicze zapalenie płuc [24].
Pozaszpitalne szczepy MRSA są oporne nie tylko na β-laktamy, lecz także na tetracykliny i niekiedy makrolidy. Wiąże się to z genami warunkującymi zwiększoną zjadliwość tej populacji gronkowca złocistego. Przypadki zakażeń CA-MRSA mogą sprawiać trudności diagnostyczne, ponieważ często wykazują heterogenną ekspresję oporności na metycylinę. Pomimo znacznego postępu wiedzy w ciągu ostatnich kilku lat podstawy molekularne patogenezy CA-MRSA nie są do końca poznane. Do unikalnych cech szczepów CA-MRSA należą dwa elementy genetyczne: kompleks genów kasety chromosomalnej mec (SCCmec) zawierający gen oporności na metycylinę i gen wirulencji kodujący toksynę zabijania leukocytów – leukocydynę Pantona-Valentina (ang. Panton-Valentine leukocidin – PVL). Sekwencjonowanie genomu CA-MRSA wykazało obecność gronkowcowej kasety chromosomalnej mec typu IV (SCCmecIV) posiadającej gen oporności na metycylinę. W przeciwieństwie do elementów SCCmecI–III, które kodują cząsteczki zapewniające oporność na wiele klas antybiotyków, SCCmecIV koduje oporność tylko na antybiotyki β-laktamowe [25].
Większość prac mających na celu zrozumienie patogenezy CA-MRSA skupia się na roli PVL, niektóre badania podkreślają również wpływ -toksyny i moduliny rozpuszczalnej w fenolu (PSMs). Chociaż toksyny te są zróżnicowane strukturalnie i oddziałują na różne komórki (tj. erytrocyty, leukocyty i komórki nabłonkowe), ich funkcja w komórkach gospodarza jest podobna – tworzą pory w błonach komórek docelowych, co powoduje ich lizę. Rola PVL w patogenezie zakażeń S. aureus nie została dotychczas w pełni wyjaśniona. Jest ona egzotoksyną, która atakuje granulocyty wielojądrzaste, indukuje stan zapalny i produkcję ropnej wydzieliny, działa cytotoksycznie, co powoduje lizę leukocytów i martwicę tkanek. Na początku epidemii MRSA naukowcy twierdzili, że PVL jest głównym powodem wysokiej wirulencji infekcji wywołanych przez CA-MRSA, jednak nowe dowody podważają ten fakt, gdyż szczepy pozbawione PVL nadal cechują się znaczną zjadliwością [26]. Wydzielana przez gronkowce złociste w postaci rozpuszczalnego w wodzie monomeru -toksyna łączy się z receptorami na powierzchni wrażliwych komórek gospodarza (np. erytrocytami, limfocytami, makrofagami i komórkami nabłonkowymi). Ma ona właściwości prozapalne, hemolityczne, neurotoksyczne, może powodować również martwicę skóry.
Moduliny rozpuszczalne w fenolu w świetle najnowszych badań ze względu na silne właściwości cytolityczne w stosunku do większości komórek decydują o dużej zjadliwości tych szczepów. Chociaż większość szczepów S. aureus wytwarza PSMs, ich produkcja wśród szczepów CA-MRSA jest znacznie wyższa niż w szczepach HA-MRSA [27].
W eliminacji pozaszpitalnych szczepów gronkowca złocistego podkreślana jest wątpliwa rola dekolonizacji. Udowodniono, że donosowe stosowanie mupirocyny nie zmniejszyło kolonizacji błony śluzowej nosa i częstości występowania zakażeń wywołanych przez CA-MRSA [28]. Długotrwałe stosowanie mupirocyny spowodowało powstanie szczepów opornych [29]. Terapia antybiotykami w większości przypadków CA-MRSA nie jest rutynowo zalecana, z wyjątkiem następujących sytuacji: objawy choroby ogólnoustrojowej, choroby współistniejące lub stan immunosupresji (cukrzyca, HIV/AIDS, choroba nowotworowa), podeszły wiek, septyczne zapalenie żył, brak odpowiedzi na nacięcie i drenaż, ropień w okolicy trudnej do zdrenowania [6]. Do antybiotyków zalecanych w leczeniu zakażeń CA-MRSA należą klindamycyna, tetracykliny długo działające (doksycyklina i minocyklina), trimetoprim-sulfametaksazol (TMO-SMX), rifampicyna i kwas fusydowy [30, 31]. Klindamycyna jest aktywna in vitro wobec 80% szczepów CA-MRSA, stwierdzono jej skuteczność w leczeniu zakażeń CA-MRSA, głównie w zapaleniu skóry i tkanek miękkich [32]. Długo działające tetracykliny (minocyklina i doksycyklina) są powszechnie stosowane w leczeniu chorób związanych z CA-MRSA [33]. Dane dotyczące skuteczności terapii z użyciem TMP-SMX są ograniczone. Znane są doniesienia szacujące, że kotrimoksazol działa na 90–100% wyizolowanych szczepów CA-MRSA [34]. Rifampicyna i kwas fusydowy mogą być brane pod uwagę jako środek wspomagający w połączeniu z inną substancją czynną lub stosowane w połączeniu ze sobą [31]. W leczeniu zastosowanie znalazł również linezolid. Jest on syntetycznym chemioterapeutykiem z grupy oksazolidynonów, skutecznym przeciwko bakteriom Gram-dodatnim i hamującym syntezę białek przez oddziaływanie z podjednostką 50S rybosomu. Linezolid jest zatwierdzony od 2000 roku przez Agencję Żywności i Leków do leczenia powikłanych zakażeń skóry i tkanek miękkich oraz zapalenia płuc wywołanego przez MRSA. Charakteryzuje się skutecznością porównywalną z wankomycyną, a oporność do tej pory jest rzadkością. Ze względu na liczne działania niepożądane leku (mielosupresja, neuropatia obwodowa, zapalenie nerwu wzrokowego i kwasica mleczanowa) jego stosowanie powinno być zarezerwowane do leczenia ciężkich i powikłanych infekcji, gdy inne preparaty są nieskuteczne [35]. Wankomycyna jest lekiem pierwszego rzutu w przypadku ciężkich zakażeń MRSA. Jej stosowanie nie jest pozbawione działań niepożądanych i ograniczeń, do których należą: możliwość podawania tylko i wyłącznie w formie dożylnej, umiarkowane przenikanie do miejsc infekcji, nefrotoksyczność związana ze stosowaniem dużych dawek leku, minimalny wpływ na hamowanie produkcji czynników wirulencji, obecność szczepów niewrażliwych na wankomycynę [36].
W fazie badań znajdują się takie leki, jak glikopeptydy (telawancyna, dalbawancyna i oritawancyna) i β-laktamy (ceftarolina i ceftobiprol) [37].
Do nowych strategii terapeutycznych należą również przeciwciała przeciwko toksynom gronkowcowym (PVL, PSMs, -hemolizynom) [38]. Istnieją także doniesienia o roli metaloproteazy 10 (ADAM10), która jest niezbędna do wszczęcia procesu cytolitycznego i efektu prozapalnego -toksyny. Jest to pierwsze badanie identyfikujące receptor -toksyny, a odkrycie to najprawdopodobniej doprowadzi do powstania nowych środków leczniczych o działaniu przeciwgronkowcowym [39].
Skuteczna szczepionka przeciwko S. aureus jest od dziesięcioleci Świętym Graalem dla wszystkich podejmujących wysiłki na rzecz kontroli zakażeń gronkowcem złocistym. Dotychczas prowadzone badania sugerują, że może to być bardzo trudne, a nawet niemożliwe z wielu względów. Większość ludzi ma przeciwciała skierowane przeciwko antygenom S. aureus, które nie pełnią jednak funkcji ochronnej przeciwko zakażeniom [40]. Ponadto skuteczności szczepionki można dowieść tylko w badaniach klinicznych, co powoduje, że jej opracowanie byłoby kosztowne i pracochłonne.

Podsumowanie

Penicylina – pierwszy antybiotyk, odkryty przez Aleksandra Fleminga w 1928 roku – istotnie zmieniła rokowanie u chorych z zakażeniami i przyczyniła się znacząco do zmniejszenia umieralności z powodu infekcji. Pojawienie się szczepów opornych na antybiotyki i dynamiczne ich rozprzestrzenianie znacznie zmniejszyło możliwości terapeutyczne. U wszystkich gatunków bakterii obserwuje się w zróżnicowanym stopniu oporność na wszystkie leki przeciwbakteryjne. Do patogenów alarmowych należą już nie tylko typowe dla szpitali czynniki infekcyjne. Zjawisko to dotyczy również bakterii wywołujących zakażenia pozaszpitalne, np. CA-MRSA. Szczepy MRSA stanowią obecnie 60% infekcji szpitalnych na oddziałach intensywnej opieki medycznej i są przyczyną 70% zakażeń skóry i tkanek miękkich w społeczeństwie. Niepokojące staje się również zjawisko rozprzestrzeniania szczepów CA-MRSA do środowisk szpitalnych. Ze względu na stały wzrost oporności i dostępność nowych antybiotyków o mniejszej toksyczności wankomycyna najprawdopodobniej nie będzie lekiem z wyboru w przypadku infekcji MRSA. Trudności ze znalezieniem szczepionki przeciwko S. aureus i narastająca oporność szczepów na wiele antybiotyków niesie konieczność poszukiwania nowych możliwości terapeutycznych i analizy determinant zjadliwości.

Piśmiennictwo

1. Gorwitz R.J., Kruszon-Moran D., McAllister S.K., McQuillan G., McDougal L.K., Fosheim G.E. i inni: Changes in the prevalence of nasal colonization with Staphylococcus aureus in the United States, 2001-2004. J Infect Dis 2008, 197, 1226-1234.
2. Kluytmans J., van Belkum A., Verbrugh H.: Nasal carriage of Staphylococcus aureus: epidemiology, underlying mechanisms, and associated risks. Clin Microbiol Rev 1997, 10, 505-520.
3. Wertheim H.F., Vos M.C., Ott A., van Belkum A., Voss A., Kluytmans J.A. i inni: Risk and outcome of nosocomial Staphylococcus aureus bacteraemia in nasal carriers versus non-carriers. Lancet 2004, 364, 703-705.
4. Kirby W.M.: Extraction of a highly potent penicillin in activator from penicillin resistant staphylococci. Science 1944, 99, 452-453.
5. Jevons M.P.: “Celbenin” – resistant staphylococci. Br Med J 1961, 1, 124-125.
6. DeLeo F.R., Otto M., Kreiswirth B.N., Chambers H.F.: Community-associated meticillin-resistant Staphylococcus aureus. Lancet 2010, 375, 1557-1568.
7. Hryniewicz W.: Antybiotykooporność – co musimy zrobić dziś? Pol Merk Lek 2011, 179, 305-309.
8. Lewis H.C., Mølbak K., Reese C., Aarestrup F.M., Sel­chau M., Sørum M. i inni: Pigs as source of methicillin-resistant Staphylococcus aureus CC398 infections in humans, Denmark. Emerg Infect Dis 2008, 9, 1383-1389.
9. Udo E.E., Pearman J.W., Grubb W.B.: Genetic analysis of community isolates of MRSA in Western Australia. J Hosp Inf 1993, 25, 97-108.
10. Center for Disease Control and Prevention (CDC): Four pediatric deaths from community-acquired methicillin-resistant Staphylococcus aureus – Minnesota and North Dakota, 1997-1999. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 1999, 48, 707-710.
11. Aiello A.E., Lowy F.D., Wright L.N., Larson E.L.: Meticillin-resistant Staphylococcus aureus among US prisoners and military personnel: review and recommendations for future studies. Lancet Infect Dis 2006, 6, 335-341.
12. Center for Disease Control and Prevention (CDC): Outbreaks of community-associated methicillin-resistant Staphylococcus aureus skin infections – Los Angeles County, California, 2002-2003. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2003, 52, 88.
13. Begier E.M., Frenette K., Barrett N.L., Mshar P., Petit S., Boxrud D.J. i inni: A high-morbidity outbreak of methicillin-resistant Staphylococcus aureus among players on a college football team, facilitated by cosmetic body shaving and turf burns. Clin Infect Dis 2004, 39, 1446-1453.
14. Adcock P.M., Pastor P., Medley F., Patterson J.E., Mur­phy T.V.: Methicillin-resistant Staphylococcus aureus in two child care centers. J Infect Dis 1998, 178, 577-580.
15. Moran G.J., Krishnadasan A., Gorwitz R.J, Fosheim G.E., McDougal L.K., Carey R.B. i inni: Methicillin-resistant S. aureus infections among patients in the emergency department. N Engl J Med 2006, 355, 666-674.
16. Arnold S.R., Elias D., Buckingham S.C., Thomas E.D., Novais E., Arkader H. i inni: Changing patterns of acute hematogenous osteomyelitis and septic arthritis: emergence of community-associated methicillin-resistant Staphylococcus aureus. J Pediatr Orthop 2006, 26, 703-708.
17. McDougal L.K., Steward C,D., Killgore G.E., Chaitram J.M., McAllister S.K., Tenover F.C.: Pulsed-field gel electrophoresis typing of oxacillin-resistant Staphylococcus aureus isolates from the United States: establishing a national database. J Clin Microbiol 2003, 41, 5113-5120.
18. Morrison M.A., Hageman J.C., Klevens R.M.: Case definition for community-associated methicillin-resistant Staphylococcus aureus. J Hosp Infect 2006, 62, 241.
19. Fridkin S.K., Hageman J.C., Morrison M., Sanza L.T., Como-Sabetti K., Jernigan J.A. i inni: Methicillin-resistant Staphylococcus aureus disease in three communities. N Engl J Med 2005, 352, 1436-1444.
20. Naimi T.S., LeDell K.H., Como-Sabetti K., Borchardt S.M., Boxrud D.J., Etienne J. i inni: Comparison of community- and health care-associated, methicillin-resistant Staphylococcus aureus infection. JAMA 2003, 290, 2976-2984.
21. Kravitz G.R., Dries D.J., Peterson M.L., Schlievert P.M.: Purpura fulminans due to Staphylococcus aureus. Clin Infect Dis 2005, 40, 941-947.
22. Pannaraj P.S., Hulten H.G., Gonzales B.E., Mason E.O., Kaplan S.L.: Infective pyomyositis and myositis in children in the era of community-acquired, methicillin-resistant Staphylococcus aureus infection. Clin Infect Dis 2006, 43, 953-960.
23. Miller L.G., Perdreau-Remington F., Rieg G., Mehdi S., Perlroth J., Bayer A.S. i inni: Necrotizing fasciitis caused by community-associated methicillin-resistant Staphylococcus aureus in Los Angeles. N Engl J Med 2005, 352, 1445-1453.
24. Hageman J.C., Uyeki T.M., Francis J.S., Jernigan D.B., Wheeler J.G., Bridges C.B. i inni: Severe community-acquired pneumonia due to Staphylococcus aureus, 2003–04 influenza season. Emerg Infect Dis 2006, 12, 894-899.
25. Ma X.X., Ito T., Tiensasitorn C., Jamklang M., Chongtrakool P., Boyle-Vavra S. i inni: Novel type of staphylococcal cassette chromosome mec identified in community-acquired methicillin-resistant Staphylococcus aureus strains. Antimicrob Agents Chemother 2002, 46, 1147-1152.
26. Otto M.: Basis of virulence in community-associated methicillin-resistant Staphylococcus aureus. Annu Rev Microbiol 2010, 64, 143-162.
27. Wang R., Braughton K.R., Kretschmer D., Bach T.H., Queck S.Y., Li M. i inni: Identification of novel cytolytic peptides as key virulence determinants for community-associated MRSA. Nat Med 2007, 13, 1510-1514.
28. Vandenesch F., Naimi T., Enright M.C., Lina G., Nimmo G.R., Heffernan H. i inni: Community-acquired methicillin-resistant Staphylococcus aureus carrying Panton-Valentine leukocidin genes: worldwide emergence. Emerg Infect Dis 2003, 9, 978-984.
29. Pérez-Fontán M., Rosales M., Rodríguez-Carmona A., Falcón T.G., Valdés F.: Mupirocin resistance after long-term use for Staphylococcus aureus colonization in patients undergoing chronic peritoneal dialysis. Am J Kidney Dis 2002, 39, 337-341.
30. Barton M., Hawkes M., Moore D., Conly J., Nicolle L., Allen U. i inni: Guidelines for the prevention and management of community-associated methicillin-resistant Staphylococcus aureus: a perspective for Canadian health care practitioners. Can J Infect Dis Med Microbiol 2006, 17 Suppl C, 4c-24c.
31. Nathwani D., Morgan M., Masterton R.G., Dryden M., Cookson B.D., French G. i inni: Guidelines for UK practice for the diagnosis and management of methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) infections presenting in the community. J Antimicrob Chemother 2008, 61, 976-994.
32. Martínez-Aguilar G., Hammerman W.A., Mason E.O., Kaplan S.L.: Clindamycin treatment of invasive infections caused by community-acquired, methicillin-resistant and methicillin-susceptible Staphylococcus aureus in children. Pediatr Infect Dis J 2003, 22, 593-598.
33. Ruhe J.J., Monson T., Bradsher R.W., Menon A.: Use of long-acting tetracyclines for methicillin-resistant Staphylococcus aureus infections: case series and review of the literature. Clin Infect Dis 2005, 40, 1429-1434.
34. Liu C., Graber C.J., Karr M., Diep B.A., Basuino L., Schwartz B.S. i inni: A population-based study of the incidence and molecular epidemiology of methicillin-resistant Staphylococcus aureus disease in San Francisco, 2004-2005. Clin Infect Dis 2008, 46, 1637-1646.
35. Watkins R.R., Lemonovich T.L., File T.M. An evidence-based review of linezolid for the treatment of methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA): place in therapy. Core Evid 2012, 7, 131-143.
36. Stevens D.L, Ma Y., Salmi D.B, McIndoo E., Wallace R.J., Bryant A.E.: Impact of antibiotics on expression of virulence-associated exotoxin genes in methicillin-sensitive and methicillin-resistant Staphylococcus aureus. J Infect Dis 2007, 195, 202-211.
37. Pan A., Lorenzotti S., Zoncada A.: Registered and investigational drugs for the treatment of methicillin-resistant Staphylococcus aureus infection. Recent Pat Antiinfect Drug Discov 2008, 3, 10-33.
38. Otto M.: Antibodies to block Staph virulence. Chem Biol 2007, 14, 1093-1094.
39. Wilke G.A., BubeckWardenburg J.: Role of a disintegrin and metalloprotease 10 in Staphylococcus aureus alpha-hemolysin-mediated cellular injury. Proc Natl Acad Sci U S A 2010, 107, 13473-13478.
40. Jensen K.: A normally occurring Staphylococcus antibody in human serum. Acta Pathol Microbiol Scand 1958, 44, 421-428.

Otrzymano: 19 V 2014 r.
Zaakceptowano: 10 VI 2014 r.
Copyright: © 2014 Polish Dermatological Association. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.
Quick links
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe