Psychiatria Spersonalizowana

Streszczenie

1/2025 vol. 4
Wytyczne/zalecenia

Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD. Rekomendacje Sekcji Kształcenia Specjalizacyjnego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i koalicji organizacji na rzecz osób z ADHD – aktualizacja, 2025 r.

  1. Sekcja Kształcenia Specjalizacyjnego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego/Specialty Training Section of the Polish Psychiatric Association
  2. Instytut Studiów Społecznych, Uniwersytet Dolnośląski DSW, Wrocław/Institute of Social Studies, University of Lower Silesia, DSW, Wroclaw
  3. Sekcja Zaburzeń Neurorozwojowych w Ciągu Całego Życia (NDAL) Europejskiego Towarzystwa Psychiatrycznego/Neurodevelopmental Disorders Across the Lifespan (NDAL) Section, European Psychiatric Association
  4. Grupa Badawcza ADHD u Kobiet/Female ADHD Research Group
  5. Milickie Centrum Medyczne, Milicz/Milicz Medical Center, Milicz
  6. Światowa Federacja ADHD//World Federation of ADHD
  7. Akademia Różnorodności/Diversity Academy
  8. Klinika Terapii Poznawczo-Behawioralnej, Uniwersytet SWPS, Warszawa/Clinic of Cognitive-Behavioral Therapy, SWPS University, Warsaw
  9. Centrum Diagnostyczno-Lecznicze dr n. med. Kajetana Foryciarz, Warszawa/Diagnostic and Treatment Center of Dr. Kajetana Foryciarz, Warsaw
  10. Europejska Sieć ADHD Dorosłych/European Network Adult ADHD
  11. Polskie Towarzystwo Psychiatryczne/Polish Psychiatric Association
  12. Oddział Kliniczny Psychiatrii, Wielospecjalistyczny Szpital Powiatowy w Tarnowskich Górach/Clinical Department of Psychiatry, Multi-Specialty District Hospital in Tarnowskie Gory
  13. Katedra Psychiatrii, Wydział Nauk Medycznych w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach/Department of Psychiatry, Faculty of Medical Sciences in Zabrze, Medical University of Silesia in Katowice
  14. Zakład Zaburzeń Afektywnych, Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński, Kraków/Department of Affective Disorders, Collegium Medicum of the Jagiellonian University, Krakow
  15. NZOZ Centrum Dobrej Terapii, Kraków/NZOZ, Center for Good Therapy, Krakow
  16. Katedra i Klinika Rehabilitacji Psychiatrycznej, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach/Department and Clinic of Psychiatric Rehabilitation, Medical University of Silesia in Katowice
  17. Bytomskie Centrum Zdrowia Psychicznego, Bytom/Bytom Mental Health Center, Bytom
  18. Wielkopolskie Centrum Neuropsychiatryczne im. O. Bielawskiego w Kościanie/Greater Poland Neuropsychiatric Center named after O. Bielawski in Koscian
  19. Zakład Psychoprofilaktyki Katedry Psychiatrii, Wydział Nauk Medycznych w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach/Department of Psychoprophylaxis, Department of Psychiatry, Faculty of Medical Sciences in Zabrze, Medical University of Silesia in Katowice
  20. Prywatna praktyka psychologiczna/Private psychological practice
  21. Oddział Psychiatryczny dla Dzieci i Młodzieży, Szpital Neuropsychiatryczny w Lublinie/Psychiatric Department for Children and Adolescents, Neuropsychiatric Hospital in Lublin
  22. Wydział Psychologii we Wrocławiu, Uniwersytet SWPS/Faculty of Psychology in Wroclaw, SWPS University
  23. Praktyka prywatna „Psycholog na spektrum”/Private practice “Psychologist on the Spectrum”
  24. Klinika Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii, Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie/Clinic of Psychiatry, Combat Stress and Psychotraumatology, Military Institute of Medicine – National Research Institute in Warsaw
Personalized Psychiatry 2025; 4: e80-e115
Data publikacji online: 2025/09/15
Pełna treść artykułu
Confronting perimenopausal women’s knowledge of coronary heart disease with their health behaviours. Controversial role of hormone replacement therapy in the protection of coronary heart disease
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (attention deficit hyperactivity disorder – ADHD) to częsty stan neurorozwojowy, występujący u ok. 4% dorosłych. Przesiew zaleca się w grupach ryzyka. Diagnostyka opiera się na pogłębionym wywiadzie klinicznym (≥ 90 min) z oceną występowania objawów w ciągu ostatnich 6 miesięcy lub wcześniej, ich początku przed 12. rokiem życia oraz występowania objawów w co najmniej dwóch obszarach życiowych i ich istotnego wpływu na funkcjonowanie. Badania neuropsychologiczne, neuroobrazowe bądź elektroencefalografia (EEG) nie są rutynowo wskazane, jednak mogą być wykorzystane w diagnostyce ewentualnych współchorobowości. Informacje od bliskich są istotne, jednak brak dostępu do wywiadu przedmiotowego nie wyklucza możliwości rozpoznania ADHD. Odpowiedź na farmakoterapię nie jest kryterium diagnostycznym. Należy uwzględniać strategie kompensacyjne i charakterystykę objawów u kobiet. Postępowanie terapeutyczne jest wielokierunkowe. Podstawą jest psychoedukacja. Interwencje psychospołeczne (terapia CBT/DBT, coaching) poprawiają funkcjonowanie i mogą być stosowane samodzielnie lub w połączeniu z farmakoterapią, która jest także leczeniem pierwszej linii u osób dorosłych z umiarko­wanym lub znacznym zaburzeniem funkcjonowania na tle objawów ADHD. Lekami pierwszego wyboru są długo działające psychostymulanty (metylofenidat w postaciach o przedłużonym uwalnianiu, lisdeksamfetamina), natomiast przy przeciwwskazaniach lub ryzyku nadużywania leków na receptę alternatywą jest atomoksetyna. Podczas leczenia należy monitorować ciśnienie tętnicze (RR), rytm serca (HR), masę ciała i sen. Przed leczeniem trzeba przeprowadzić wywiad sercowo-naczyniowy, u osób obciążonych wskazane jest badanie elektrokardiograficzne (EKG) przed rozpoczęciem terapii. Najczęstsze działania niepożądane to wzrost RR i HR, bezsenność, spadek łaknienia i masy ciała. Współchorobowość jest częsta, na ogół w pierwszej kolejności należy leczyć najbardziej obciążające zaburzenie. Leczenie ADHD zmniejsza m.in. ryzyko zachowań samobójczych, nadużywania substancji psychoaktywnych i wypadków komunikacyjnych.
Udostępnij
without publication fees
without publication fees