Streszczenie
1/2025
vol. 4
Wytyczne/zalecenia
Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD. Rekomendacje Sekcji Kształcenia Specjalizacyjnego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i koalicji organizacji na rzecz osób z ADHD – aktualizacja, 2025 r.
- Sekcja Kształcenia Specjalizacyjnego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego/Specialty Training Section of the Polish Psychiatric Association
- Instytut Studiów Społecznych, Uniwersytet Dolnośląski DSW, Wrocław/Institute of Social Studies, University of Lower Silesia, DSW, Wroclaw
- Sekcja Zaburzeń Neurorozwojowych w Ciągu Całego Życia (NDAL) Europejskiego Towarzystwa Psychiatrycznego/Neurodevelopmental Disorders Across the Lifespan (NDAL) Section, European Psychiatric Association
- Grupa Badawcza ADHD u Kobiet/Female ADHD Research Group
- Milickie Centrum Medyczne, Milicz/Milicz Medical Center, Milicz
- Światowa Federacja ADHD//World Federation of ADHD
- Akademia Różnorodności/Diversity Academy
- Klinika Terapii Poznawczo-Behawioralnej, Uniwersytet SWPS, Warszawa/Clinic of Cognitive-Behavioral Therapy, SWPS University, Warsaw
- Centrum Diagnostyczno-Lecznicze dr n. med. Kajetana Foryciarz, Warszawa/Diagnostic and Treatment Center of Dr. Kajetana Foryciarz, Warsaw
- Europejska Sieć ADHD Dorosłych/European Network Adult ADHD
- Polskie Towarzystwo Psychiatryczne/Polish Psychiatric Association
- Oddział Kliniczny Psychiatrii, Wielospecjalistyczny Szpital Powiatowy w Tarnowskich Górach/Clinical Department of Psychiatry, Multi-Specialty District Hospital in Tarnowskie Gory
- Katedra Psychiatrii, Wydział Nauk Medycznych w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach/Department of Psychiatry, Faculty of Medical Sciences in Zabrze, Medical University of Silesia in Katowice
- Zakład Zaburzeń Afektywnych, Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński, Kraków/Department of Affective Disorders, Collegium Medicum of the Jagiellonian University, Krakow
- NZOZ Centrum Dobrej Terapii, Kraków/NZOZ, Center for Good Therapy, Krakow
- Katedra i Klinika Rehabilitacji Psychiatrycznej, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach/Department and Clinic of Psychiatric Rehabilitation, Medical University of Silesia in Katowice
- Bytomskie Centrum Zdrowia Psychicznego, Bytom/Bytom Mental Health Center, Bytom
- Wielkopolskie Centrum Neuropsychiatryczne im. O. Bielawskiego w Kościanie/Greater Poland Neuropsychiatric Center named after O. Bielawski in Koscian
- Zakład Psychoprofilaktyki Katedry Psychiatrii, Wydział Nauk Medycznych w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach/Department of Psychoprophylaxis, Department of Psychiatry, Faculty of Medical Sciences in Zabrze, Medical University of Silesia in Katowice
- Prywatna praktyka psychologiczna/Private psychological practice
- Oddział Psychiatryczny dla Dzieci i Młodzieży, Szpital Neuropsychiatryczny w Lublinie/Psychiatric Department for Children and Adolescents, Neuropsychiatric Hospital in Lublin
- Wydział Psychologii we Wrocławiu, Uniwersytet SWPS/Faculty of Psychology in Wroclaw, SWPS University
- Praktyka prywatna „Psycholog na spektrum”/Private practice “Psychologist on the Spectrum”
- Klinika Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii, Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie/Clinic of Psychiatry, Combat Stress and Psychotraumatology, Military Institute of Medicine – National Research Institute in Warsaw
Personalized Psychiatry 2025; 4: e80-e115
Data publikacji online: 2025/09/15
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (attention deficit hyperactivity disorder – ADHD) to częsty stan neurorozwojowy, występujący u ok. 4% dorosłych. Przesiew zaleca się w grupach ryzyka. Diagnostyka opiera się na pogłębionym wywiadzie klinicznym (≥ 90 min) z oceną występowania objawów w ciągu ostatnich 6 miesięcy lub wcześniej, ich początku przed 12. rokiem życia oraz występowania objawów w co najmniej dwóch obszarach życiowych i ich istotnego wpływu na funkcjonowanie. Badania neuropsychologiczne, neuroobrazowe bądź elektroencefalografia (EEG) nie są rutynowo wskazane, jednak mogą być wykorzystane w diagnostyce ewentualnych współchorobowości. Informacje od bliskich są istotne, jednak brak dostępu do wywiadu przedmiotowego nie wyklucza możliwości rozpoznania ADHD. Odpowiedź na farmakoterapię nie jest kryterium diagnostycznym. Należy uwzględniać strategie kompensacyjne i charakterystykę objawów u kobiet. Postępowanie terapeutyczne jest wielokierunkowe. Podstawą jest psychoedukacja. Interwencje psychospołeczne (terapia CBT/DBT, coaching) poprawiają funkcjonowanie i mogą być stosowane samodzielnie lub w połączeniu z farmakoterapią, która jest także leczeniem pierwszej linii u osób dorosłych z umiarkowanym lub znacznym zaburzeniem funkcjonowania na tle objawów ADHD. Lekami pierwszego wyboru są długo działające psychostymulanty (metylofenidat w postaciach o przedłużonym uwalnianiu, lisdeksamfetamina), natomiast przy przeciwwskazaniach lub ryzyku nadużywania leków na receptę alternatywą jest atomoksetyna. Podczas leczenia należy monitorować ciśnienie tętnicze (RR), rytm serca (HR), masę ciała i sen. Przed leczeniem trzeba przeprowadzić wywiad sercowo-naczyniowy, u osób obciążonych wskazane jest badanie elektrokardiograficzne (EKG) przed rozpoczęciem terapii. Najczęstsze działania niepożądane to wzrost RR i HR, bezsenność, spadek łaknienia i masy ciała. Współchorobowość jest częsta, na ogół w pierwszej kolejności należy leczyć najbardziej obciążające zaburzenie. Leczenie ADHD zmniejsza m.in. ryzyko zachowań samobójczych, nadużywania substancji psychoaktywnych i wypadków komunikacyjnych.
Słowa kluczowe
ADHD, rekomendacje, diagnostyka, postępowanie terapeutyczne, farmakoterapia, współchorobowość
Zintergrowane z
