Wprowadzenie. W epidemiologii chorób przenoszonych drogą płciową szerokie uznanie znalazły badania socjometryczne oparte na ocenie struktur sieci powiązań pomiędzy tworzącymi je osobami.

Cel pracy. Ocena znaczenia epidemiologicznego badania źródeł zakażenia i tzw. kontaktów oraz tworzonych przez nich struktur sieci powiązań w wykrywaniu kiły wczesnej na terenie województwa podlaskiego w latach 1989–2010.

Materiał i metodyka. Materiał do badań stanowiła dokumentacja dotycząca 316 chorych z rozpoznaną kiłą wczesną oraz 265 zgłoszonych przez nich kontaktów imiennych, obserwowanych i leczonych w placówkach wenerologicznych. Ocenę epidemiologiczną i ocenę sieci struktur powiązań oparto na podstawowych parametrach stosowanych w obu metodach.

Wyniki. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że 67,4% spośród 316 chorych na kiłę wczesną zgłosiło kontakty imienne (wskaźnik 0,83). Przebadano 87,5% tych kontaktów i stwierdzono u ponad połowy (53%) z nich kiłę wczesną. U pozostałych (16,8%) zastosowano leczenie profilaktyczne, a resztę uznano za niezakażonych. Nie odnaleziono 33 osób (12,5%). Analiza sieci powiązań 316 chorych wykazała, że aż u 176 (53,7%) z nich nie stwierdzono w dochodzeniach epidemiologicznych wzajemnych powiązań. U 122 chorych stwierdzano powiązania 2–6-osobowe bez tworzenia układów rdzeniowych k-core. Jedynie w 1995 roku udało się wykazać typową sieć powiązań seksualnych o typie rdzeniowym k-core, złożoną z 18 chorych (mikroepidemia w miejscowości C).

Wnioski. Przedstawione wyniki badań własnych wskazują na duże niedociągnięcia w pracy epidemiologicznej poradni wenerologicznych na terenie województwa podlaskiego w latach 1999–2010. Analiza struktury sieci powiązań seksualnych jest cenną metodą wzbogacającą metodologię dochodzeń epidemiologicznych w wykrywaniu źródeł zakażenia i ich kontaktów, pod warunkiem bardzo szczegółowych wywiadów epidemiologicznych i ścisłej współpracy pomiędzy placówkami wenerologicznymi. Pozwala ona na prognozowanie rozwoju zachorowalności oraz wyodrębnianie grup, w których może się ona pojawić, w zależności od zachowań seksualnych, przynależności do grup społecznych, etnicznych i regionów.