Wstęp

Celem pracy jest analiza strategii radzenia sobie ze stresem przez rodziny pacjentów objętych opieką Zespołu Domowej Opieki Paliatywnej (ZDOP).

Materiał i metody

Badania prowadzono od maja do września 2022 r. wśród 84 członków rodzin pacjentów objętych opieką ZDOP na terenie miasta Bielsko-Biała. Wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego, technikę ankiety z użyciem autorskiego kwestionariusza ankiety oraz kwestionariusza MINI-COPE.

Wyniki

Wszyscy ankietowani (n = 84; 100%) podali, iż powodem objęcia członka rodziny opieką ZDOP był nowotwór. Większość badanych znała założenia opieki paliatywnej (n = 67; 79,8%) i była zadowolona z opieki ZDOP (n = 76; 90,5%). Dla większości ankietowanych, zwłaszcza będących głównymi opiekunami, doświadczana sytuacja sprawowania opieki nad bliskim chorym terminalnie stanowi obciążenie fizyczne, organizacyjne oraz psychiczne, a czynnikiem, który szczególnie zwiększa poczucie obciążenia w tych domenach jest zła kondycja psychiczna badanych. U większości badanych występowały dolegliwości somatyczne mogące świadczyć o przewlekłym stresie (n = 66;78,6%). Głównymi źródłami stresu były patrzenie na cierpienie i ból bliskiej osoby (n = 51; 60,7%), doświadczanie blokad wewnętrznych, np. przed zabiegami higienicznymi (n = 35; 41,7%), czy patrzenie na zmienione ciało bliskiej osoby (n = 30; 35,7%). Badani wymieniali także wiele obaw związanych z opieką nad bliskim (najczęściej obawa, że bliski umrze lub będzie cierpiał). Spośród strategii radzenia sobie ze stresem ankietowani wybierali najczęściej związane z aktywnym radzeniem sobie. Pewna grupa badanych, zwłaszcza starszych, mniej wykształconych oraz w gorszej sytuacji materialnej, wykazywała się jednak dużym poziomem bezradności i zachowań unikowych.

Wnioski

Opiekunowie chorych terminalnie w reakcji na obciążenie w różnych domenach podejmują działania określane jako „aktywne radzenie sobie”, czyli podejmują konkretne działania, zmierzające do poprawienia tej sytuacji.