Streszczenie
„Czysty”, czyli w abstynencji? Wrażliwość na wstręt a postrzeganie osób stosujących opioidy w zależności od sposobu podania
Doctoral School in the Social Sciences, Jagiellonian University, Kraków, Poland
Institute of Psychology, Jagiellonian University, Kraków, Poland
Alcohol Drug Addict 2025;38(3):117-130
Wprowadzenie
Uzależnienie od opioidów jest powszechnie stygmatyzowane. W badaniu sprawdzono zależność między wrażliwością na wstręt a dystansem wobec osób uzależnionych od morfiny przyjmowanej dożylnie lub doustnie, a także stosujących ją w celach medycznych.
Materiał i metody
Przeprowadzono eksperymentalne badanie online z udziałem 412 osób zrekrutowanych za pośrednictwem mediów społecznościowych. Uczestnicy oceniali swój dystans wobec bohaterów trzech krótkich tekstów, którzy różnili się tym, że byli uzależnieni od morfiny przyjmowanej dożylnie lub doustnie albo stosowali morfinę w celach medycznych.
Wyniki
Do analizy włączono 412 uczestników. Dystans społeczny był istotnie większy wobec osób uzależnionych od morfiny (przyjmowanej zarówno dożylnie, jak i doustnie) w porównaniu z osobami stosującymi morfinę w celach medycznych, przy czym nie stwierdzono istotnej różnicy między dwoma grupami osób uzależnionych od morfiny. Wrażliwość na wstręt była dodatnio skorelowana z dystansem społecznym we wszystkich trzech grupach. Wrażliwość na wstręt podstawowy była predyktorem większego dystansu społecznego wyłącznie w grupie osób przyjmujących morfinę dożylnie, natomiast wrażliwość na wstręt do natury zwierzęcej – istotnym predyktorem w grupie osób przyjmujących morfinę doustnie oraz tych stosujących ją w celach medycznych. Wrażliwość na wstręt do zakażenia nie była istotnym predyktorem w przypadku żadnej ze wspomnianych grup.
Omówienie
Wyniki wskazują, że uprzedzenia wobec osób uzależnionych od morfiny przyjmowanej dożylnie lub doustnie mogą być budowane na różnych podstawach. Stosowanie morfiny w celach medycznych również może wiązać się z odczuwaniem wstrętu, prawdopodobnie za sprawą skojarzeń z kruchością i śmiertelnością człowieka. Do ograniczeń badania należy zaliczyć m.in. nadreprezentację osób z doświadczeniem używania substancji psychoaktywnych.
Wnioski
Uzyskane wyniki podkreślają potrzebę dalszych badań nad związkiem między wrażliwością na wstręt a uprzedzeniami wobec osób używających substancji psychoaktywnych, a także potrzebę badań nad narzędziami do pomiaru wrażliwości na wstręt.
Słowa kluczowe
stygmatyzacja, opioidy, uzależnienie od opioidów, wrażliwość na wstręt
Dostępne w
Zintergrowane z