eISSN: 1897-4309
ISSN: 1428-2526
Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia
Current issue Archive Manuscripts accepted About the journal Supplements Addendum Special Issues Editorial board Abstracting and indexing Subscription Contact Instructions for authors Ethical standards and procedures
SCImago Journal & Country Rank
2/2011
vol. 15
 
Share:
Share:
more
 
 
Case report

Cancer in branchial cleft cyst

Tomasz Wiśniewski
,
Ewa Ziółkowska
,
Maria Kubiak
,
Roman Makarewicz

Contemporary Oncology (2011) vol. 15; 2 (115–117)
Online publish date: 2011/04/29
Article file
- Cancer in branchial.pdf  [0.06 MB]
Get citation
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
 

Wstęp

Torbiele boczne szyi są uważane za zaburzenia rozwojowe powstałe w wyniku niepełnego zaniku płodowej zatoki szyjnej oraz kieszonek skrzelowych. Umiejscawiają się najczęściej w obrębie trójkąta szyi, którego boki wyznaczają mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy, żuchwa i kość gnykowa. Najczęściej mają postać miękkiego, chełboczącego guza [1]. Odmiennie od innych zaburzeń rozwojowych torbiele boczne pojawiają się późno, w wieku młodzieńczym, a nierzadko po 40. roku życia. Z tego względu niektórzy badacze podają w wątpliwość ich istnienie jako następstwo zaburzenia rozwojowego, sugerując, że powstają one na skutek zaburzenia migracji komórek nabłonkowych migdałka podniebiennego, które ostatecznie osiedlają się w obrębie węzła chłonnego szyi [2]. Pod wpływem bodźców, np. infekcji górnych dróg oddechowych, węzeł ulega przemianie w twór torbielowaty. Występowanie raka w obrębie torbieli bocznej szyi jest wyjątkowo rzadkim zjawiskiem i przez dużą grupę badaczy uważane za niemożliwe [2–4].

Opis przypadku

Pacjent, lat 79, został przyjęty na Oddział Radioterapii Centrum Onkologii w Bydgoszczy celem uzupełniającej radioterapii po usunięciu nowotworu migdałka podniebiennego prawego. W wywiadzie uzyskano informacje o przebytej gruźlicy płuc, zaćmie i braku skłonności rodzinnych do występowania nowotworów. Na podstawie badania podmiotowego oraz dostarczonej dokumentacji ustalono, że pacjent 2 lata wcześniej był hospitalizowany w powiatowym szpitalu na oddziale laryngologii z powodu guza szyi, który od ok. 2 miesięcy stopniowo się powiększał, nie dając innych dolegliwości. W trakcie pobytu wykonano operację radykalnego usunięcia guza szyi po stronie prawej, który histopatologicznie określono jako „rak anaplastyczny prawdopodobnie z torbieli bocznej szyi”. Chory nie został skierowany na konsultację onkologiczną i podlegał jedynie okresowej kontroli laryngologicznej, podczas której w październiku 2008 r. wykryto raka migdałka podniebiennego prawego i skierowano pacjenta do Kliniki Otolaryngologii Szpitala Uniwersyteckiego w Bydgoszczy, gdzie wykonano drugi zabieg chirurgiczny: tonsillectomia dilatata dex., lymphonodulectomia dex. W badaniu histopatologicznym pooperacyjnym wykryto: ca planoepitheliale akeratodes G3 migdałka prawego oraz lymphadenitis reactiva w 11 pobranych węzłach chłonnych. W styczniu i lutym 2009 r. pacjent przebył uzupełniającą radioterapię na obszar loży pooperacyjnej w dawce 66 Gy oraz na obszar regionalnych węzłów chłonnych w dawce 58 Gy. Chory pozostaje pod stałą kontrolą onkologiczną i laryngologiczną, ostatnia odbyła się w lipcu 2009 r., nie stwierdzono wówczas zmian patologicznych.

Omówienie

Pierwszego opisu przypadku raka w torbieli bocznej szyi dokonał von Volkman w 1881 r. [3]. W literaturze dostępnych jest ok. 40 potwierdzonych raków w torbieli skrzelopochodnej. Częściej występują u mężczyzn, głównie w 5.–6. dekadzie życia, u których wyczuwalny guz szyi występował od 2 tygodni do ponad 10 lat [4]. Część autorów wątpi w istnienie tego typu nowotworu, przedstawiając wyniki badań retrospektywnych. W 1950 r. Martin opublikował analizę 250 przypadków, wśród których wykrył 18 prawdziwych raków w torbieli. Określił on 4 kryteria umożliwiające postawienie właściwego rozpoznania tego nowotworu:

• guz znajduje się w miejscu typowym dla torbieli bocznej szyi,

• w badaniu histologicznym guz wywodzi się z tkanki obecnej w kieszonkach skrzelowych,

• w badaniu histologicznym guz rozwinął się pierwotnie ze ściany torbieli,

• pacjent przeżył minimum 5 lat bez wykrycia guza pierwotnego [3].

Szczególnie kontrowersyjne wydaje się 4. kryterium, ponieważ umożliwia ustalenie rozpoznania tylko retrospektywnie i z tego powodu nie może mieć zastosowania w praktyce klinicznej. Khafif w 1989 r. dodał do analizy Martina 67 nowych przypadków, wśród których było 10 spełniających warunki konieczne do rozpoznania raka w torbieli. Zmodyfikował także kryteria do następującej postaci:

• guz znajduje się w miejscu typowym dla torbieli bocznej szyi,

• w badaniu histologicznym guz wywodzi się z tkanki obecnej w kieszonkach skrzelowych (najczęściej rak płaskonabłonkowy),

• w badaniu histologicznym guz rozwinął się pierwotnie ze ściany torbieli,

• znalezienie obrazów histopatologicznych, świadczących o przechodzeniu typowego nabłonka wyściółki torbieli w nabłonek atypowy,

• brak widocznego guza pierwotnego po intensywnych badaniach (endoskopia, rtg, CT, biopsje) [4].

Thompson i Heffner przeanalizowali 136 przypadków pod kątem wyżej wymienionych kryteriów i żaden nie okazał się prawdziwym rakiem w torbieli tylko przerzutem nowotworu do zmienionego torbielowato węzła chłonnego szyi. Guz pierwotny był najczęściej zlokalizowany w obrębie migdałków podniebiennych i pierścienia chłonnego Waldeyera (63% – 87 pacjentów), u 22 pacjentów wywodził się z nosowej części gardła, krtani, zatok przynosowych lub podniebienia, natomiast u pozostałych 27 osób nie można było zidentyfikować pierwotnej lokalizacji nowotworu [5].

Jakie powinno być postępowanie w praktyce klinicznej?

W świetle przedstawionych badań należy przyjąć za słuszną teorię powstawania torbieli bocznej jako zmienionego węzła chłonnego powstałego w wyniku migracji komórek nabłonka układu chłonnego Waldeyera i traktować raka w torbieli jako przerzut do tego węzła [2, 6]. Możliwe jest także współistnienie pierwotnego raka torbieli bocznej z drugim pierwotnym ogniskiem nowotworu w migdałku lub w innych miejscach gardła. Tłumaczy się to wspólnym pochodzeniem tych struktur anatomicznych, co czyni je jednakowo wrażliwymi na działanie czynników rakotwórczych [6]. Obecność nowotworu w zmianie torbielowatej szyi u osoby w wieku powyżej 40 lat powinno się traktować jako przerzut do węzła chłonnego i większość autorów jest zgodna, że właściwe postępowanie polega na wycięciu zmiany z operacją węzłową oraz tonsillektomią [3, 6–8]. Wyłączne usunięcie torbieli jest postępowaniem niewystarczającym i w takim przypadku należy rozważyć wykonanie uzupełniającej tonsillektomii i ślepe pobieranie wycinków w obszarze pierścienia Waldeyera. Zakłada się, że materiał powinien być pobrany przynajmniej z tożstronnego migdałka, nosowej części gardła, zachyłka gruszkowatego i podstawy języka [8, 9]. Wykazano, że u 60% pacjentów z rakiem w torbieli bocznej szyi nie obserwowano żadnych widocznych zmian w obrębie migdałka i tylko elektywna tonsillektomia była w stanie wykazać utajone ognisko nowotworu, dlatego jest ona metodą zalecaną w poszukiwaniu punktu wyjścia, uwzględniając przy tym fakt, że jest to najczęstsza lokalizacja ogniska pierwotnego [3, 10]. Dotąd nierozwiązanym problemem jest to, czy istnieje konieczność obustronnej tonsillektomii, czy wystarczy tożstronna. Zmiana pierwotna najczęściej ma postać mikroogniska i badania obrazowe w większości przypadków nie są w stanie jej uwidocznić. Nawet badanie PET- CT wykrywa guza wyjściowego tylko u 20–30% pacjentów [7]. Jeżeli ognisko pierwotne zostanie wykryte w badaniach obrazowych lub endoskopii, powinno się rozważyć radykalne usunięcie tej zmiany. Uzupełniająca radioterapia jest zlecana we wszystkich przypadkach celem poprawy rokowania. Z uwagi na małą liczebność chorych brak jest badań z randomizacją potwierdzających słuszność zastosowania promieni jonizujących. W przypadku nieuwidocznienia ogniska pierwotnego należy zastosować zalecenia opracowane dla przerzutów do węzłów chłonnych szyi bez znanego ogniska pierwotnego. Z kolei identyfikacja guza wyjściowego umożliwia redukcję obszaru napromienianego [4, 7].

Piśmiennictwo

 1. Szran S, Zalewski P, Buczyłko K, Szylberg T, Markucki S. W sprawie raka pierwotnego dwuogniskowego krtani i torbieli skrzelopochodnej szyi. Otolaryng Pol 1992; 46: 488-93.  

2. Wild G, Mischke D, Lobeck H, Kastenbauer E. The Lateral cyst of the neck: congenital or acquired? Acta Oto-Laryngologica 1987; 103: 546-50.  

3. Soh BK. Branchiogenic carcinoma: do they exist? J R Coll Surg Edinb 1998; 43: 1-5.  

4. Maturo SC, Micaelison PG, Faulkner JA. Primary branchogenic carcinoma: the confusion continues. Am J Otolaryngol 2007; 28: 25-7.  

5. Thompson LD, Heffner DK. The cilnical imoprtance of cystic squamous cell carcinoma in the neck: a study of 136 cases. Cancer 1998; 82: 944-56.  

6. Jurkiewicz-Łobodzińska M. Tonsilektomia jako postępowanie rutynowe w przypadkach raka torbieli bocznej szyi. Otolaryng Pol 2000; 54: 33-6.  

7. Gülicher D, Hoffman J, Hahs U, Krober SM, Leitner C. Clinicopathologic conference. Cystic tumor of the jugulodigastric triangle. Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology, Oral Radiology and Endodontology 2007; 103: 446-51.  

8. Sobczyk G, Kiprian D, Pietniczka-Załyska M, Krajewski R. Rak w obrębie torbieli bocznej szyi – proces pierwotny czy przerzut? Otolaryng Pol 2004; 58: 505-8.  

9. Pavlokis G, Sakorafas GH, Anagnostopoulos GK, Grigoriadis K, Symeonidis G. Lateral cervical cyst with unsuspected metastasis from an occult tonsillar carcinoma. J Postgrad Med 2004; 50: 202-4.

10. Marlow F, Goodman R, Mobom J, Deve V. Cystis metastatis from occult tonsillar primary stimulating branchiogenic carcinoma the case for tonsillectomy as a grand biopsy. Laryngoscope 1984; 94: 833.



Adres do korespondencji



lek. Tomasz Wiśniewski

Oddział Radioterapii I

Centrum Onkologii im. F. Łukaszczyka w Bydgoszczy

ul. dr I. Romanowskiej 2

85-796 Bydgoszcz

e-mail: atww@interia.pl
Copyright: © 2011 Termedia Sp. z o. o. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.
Quick links
© 2021 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe