en POLSKI
eISSN: 2084-9834
ISSN: 0034-6233
Reumatologia/Rheumatology
Current issue Archive Manuscripts accepted About the journal Supplements Editorial board Reviewers Abstracting and indexing Subscription Contact Instructions for authors Ethical standards and procedures
SCImago Journal & Country Rank


 
6/2009
vol. 47
 
Share:
Share:
more
 
 
Review paper

Eosinophilia in Churg-Strauss syndrome

Khrystyna Lishchuk-Yakymovych
,
Valentyna Chopyak
,
Halyna Potomkina
,
Mariia Synenka
,
Omelyan Synenkyy
,
Roman Pukalyak

Reumatologia 2009; 47, 6: 372-375
Online publish date: 2010/04/08
Article file
Get citation
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
 
Zapalenia naczyń, chociaż stanowią grupę stosunkowo rzadkich jednostek chorobowych, są poważnym problemem diagnostycznym i klinicznym. Zbyt późno rozpoznane i niewłaściwie leczone stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia chorego [1–3]. Zespół Churga-Strauss, czyli alergiczne ziarniniakowe zapalenie naczyń, określane również jako ziarniniakowatość alergiczna, jest układowym zapaleniem naczyń o nieznanej etiologii i immunopatogenezie, w której komórka kwasochłonna odgrywa ważną rolę [4, 5].
Za eozynofilię uważamy liczbę eozynofilów we krwi obwodowej przewyższającą 500/ml lub 5% białych krwinek w rozmazie, utrzymujące się przez co najmniej 6 tyg. Liczba krążących we krwi eozynofilów jest zwykle w tych przypadkach kilkanaście razy niższa od liczby eozynofilów tkankowych [6–8].
Klasyfikacja eozynofilii wg stopnia zaawansowania [9]:
• lekka – 500–1500/ml eozynofilów we krwi obwodowej,
• średnia – 1500–5000/ml eozynofilów we krwi obwodowej,
• ciężka – > 5000/ml eozynofilów we krwi obwodowej.
Klasyfikacja eozynofilii wg patogenezy (Tefferi, 2005, oraz Simon, 2008):
• pierwotna (klonalna),
• wtórna (reaktywna),
• idiopatyczna.
Do przyczyn eozynofilii należą [7, 9]:
• zakażenia pasożytnicze, choroby alergiczne, układowe zapalne choroby tkanki łącznej (guzkowe zapalenie naczyń, zespół Churga-Strauss),
• stosowanie niektórych leków (aspiryna, jodki, ampicyliny, cefalosporyny),
• niedobory immunologiczne (zespół Joba, ziarniniak),
• nowotwory złośliwe (choroba Hodgkina, przewlekła białaczka szpikowa),
• zespół eozynofilii idiopatycznej (liczba eozynofilów we krwi obwodowej powyżej 50�000–100 000/µl).
W immunopatogenezie wyróżnia się cztery mechanizmy prowadzące do eozynofilii [8, 10]:
• wzrost różnicowania i przeżywalności eozynofilów mediowany cytokinami I (IL-3, IL-4, IL-5 i IL-13);
• aktywacja interakcji eozynofilów i komórek endotelialnych,
• zwiększenie stężenia chemokin,
• zaburzenia aktywacji i destrukcji dojrzałych eozynofilów [6, 11, 12].
Według Alam i wsp. aktywacja komórki kwasochłonnej zachodzi na trzech drogach, z których najbardziej znana jest droga z udziałem limfocytów Th2, związana z wydzielaniem IL-5. Jest ona charakterystyczna dla schorzeń atopowych. Simon i wsp. proponują nową klasyfikację schorzeń przebiegających z eozynofilią [6, 9, 13]. Wyróżniają eozynofilię mediowaną przez cytokiny oraz mediowaną przez mutację multi- lub pluripotencjalnej hematopoetycznej komórki macierzystej pnia [12, 14].
W warunkach fizjologicznych najwięcej komórek kwasochłonnych znajduje się w jelitach, mniej jest w drogach oddechowych, a w skórze osób zdrowych nie ma ich wcale [10, 15]. W tkankach przeżywają one zwykle 2–5 dni, jednak czas ich przeżycia może się wydłużyć do kilku tygodni, jeżeli dojdzie do ich aktywacji w obrębie narządu objętego procesem zapalnym [8, 13, 16]. Fizjologicznym mechanizmem pozbywania się eozynofilów przez ustrój jest ich apoptoza, czyli naturalna śmierć komórki. W warunkach patologicznych (np. astma oskrzelowa, zespół Churga-Strauss) może nastąpić wydłużenie życia komórek kwasochłonnych poprzez zahamowanie naturalnego procesu apoptozy [12, 17].
W chorobach autoimmunologicznych człowieka aktywowana komórka kwasochłonna uwalnia białka zasadowe (ECP, MBP, EDN/EPX, EPO), enzymy (takie jak lizofosfolipaza, fosfolipaza D, arylsulfataza, histaminaza, katalaza, niespecyficzna esteraza, kwaśna fosfataza, heksozaminidaza, elastaza, kolagenaza IV i inne) [13, 14], cytokiny (IL-4, IL-5, IL-10, IL-12, IL-13, IL-18, TGF-b, IFN-g), chemokiny (RANTES, eotaksyn, MIP-a1), LTC4, LTB4, PAF oraz reaktywne produkty oksydacji tlenowej (nadtlenek wodoru, anion nadtlenku) [8, 10, 16]. Białka te mają działanie destrukcyjne zarówno w procesach alergicznych (np. uszkadzają nabłonek oskrzeli w przebiegu astmy oskrzelowej), jak i w zapaleniach naczyń (np. w zespole Churga-Strauss uszkadzają nabłonek naczyń) [8, 15].


Badania własne
Przez 8 lat (od 2001 do 2009 r.) autorzy niniejszej pracy obserwowali 59 pacjentów z układowymi chorobami tkanki łącznej, u których stwierdzono eozynofilię. Strukturę tej grupy przedstawiono na rycinie 1. U 30 chorych rozpoznano zespół Churga-Strauss.
Zespół Churga-Strauss przejawia się dychawicą oskrzelową, hipereozynofilią i objawami zapalenia naczyń, które może dotyczyć wielu narządów. Po raz pierwszy został on opisany w 1951 r. przez patologów Jacoba Churga i Lotte Strauss. Ustalili oni trzy główne histologiczne kryteria diagnostyczne: 1) martwicze zapalenie naczyń, 2) nacieki eozynofilowe w tkankach oraz 3) ziarniniaki wewnątrznaczyniowe [19]. Zespół ten występuje stosunkowo rzadko. Zapadalność określa się na 2,4–4 przypadków na 1 mln ludzi, 64,4 na 1 mln chorych na dychawicę oskrzelową [17, 18]. Chorują przede wszystkim ludzie młodzi, między 20. a 40. rokiem życia, nieco częściej mężczyźni [17].
Choroba ma zwykle przebieg trójfazowy. Pierwsza, prodromalna faza choroby często rozpoczyna się alergicznym nieżytem nosa przechodzącym w dychawicę oskrzelową. Faza druga charakteryzuje się eozynofilią we krwi obwodowej i naciekami eozynofilowymi w tkankach. W fazie trzeciej ujawnia się alergiczne zapalenie naczyń [11, 15, 19].
Obecnie do kryteriów rozpoznania zespołu Churga-Strauss należą:
1) dychawica oskrzelowa,
2) eozynofilia we krwi obwodowej (> 10%),
3) mononeuropatia lub polineuropatia,
4) zmiany zapalne w zatokach przynosowych,
5) zwiewne nacieki zapalne w płucach,
6) wewnątrznaczyniowe nacieki eozynofilowe stwierdzane w badaniu histopatologicznym wycinków z tkanek.
Spełnienie co najmniej 4 kryteriów pozwala ustalić rozpoznanie zespołu Churga-Strauss z czułością 85% i swoistością 99,7% [19].
W grupie badanych przez autorów niniejszej pracy pacjentów chorych na układowe choroby układu ruchu z towarzyszącą eozynofilią na podstawie kryteriów ACR z 1990 r. w 30 przypadkach (16 kobiet i 14 mężczyzn) rozpoznano zespół Churga-Strauss, 12 chorych nie przekroczyło 30. roku życia (ryc. 2). Dla 16 chorych (53,3%) charakterystyczna była eozynofilia średniego stopnia (tab. I).
Pierwszym, prostym badaniem, które powinno się wykonać w każdym przypadku podejrzewania zespołu Churga-Strauss, jest określenie liczby komórek kwasochłonnych we krwi obwodowej.
Lekami stosowanymi w leczeniu zespołu Churga-Strauss są: glikokortykosteroidy (prednizon, metyloprednizolon), cyklofosfamid, azatiopryna, przeciwciała anty-IL-5 i interferon a [1, 20]. W trakcie leczenia wskazane jest stałe monitorowanie stanu chorego: określanie bezwzględnej liczby krążących eozynofilów, ważniejszych wskaźników procesu immunologicznego, w tym stężenia IgE, i ocena obecności przeciwciał przeciwko mieloperoksydazie oraz stężeń IL-2, IL-4, IL-5, IL-10 i czynnika martwicy nowotworów a (tumour necrosis factor a – TNF-α) [20].
Pojawienie się pierwszych wskaźników zaostrzenia choroby jest wskazaniem do stosowania dużych dawek glikokortykosteroidów.
Perspektywy poprawy wyników leczenia można upatrywać w stosowaniu przeciwciał monoklonalnych przeciwko IL-2, TNF-α, IL-4, IL-5 i IL-10.
Ocenę skuteczności i bezpieczeństwa metod leczniczych ułatwiłoby stworzenie banków chorych na zapalenia wielonaczyniowe, w których przeprowadzano by szczegółową analizę wszystkich czynników mających wpływ na przebieg choroby.


Piśmiennictwo
1. Guillevin L, Pagnoux C. Treatment of ANCA-associated vascularitides. Presse Med 2007; 36: 922-927.
2. Guillevin L, Pagnoux C, Guilpain P, et al. Indications for biotherapy in systemic vasculitides. Clin Rev Allergy Immunol 2007; 32: 85-96.
3. Pepper RJ, Fabre MA, Pavesio C, et al. Rituximab is effective in the treatment of refractory Churg-Strauss syndrome and is associated with diminished T-cell interleukin-5 production. Rheumatology 2008; 47: 1104-1105.
4. Garcia G. Allergy-related hypereosinophilia. Presse Med 2006; 35: 135-143.
5. Hellmich B, Csernok E, Gross WL. Proinflammatory cytokines and autoimmunity in Churg-Strauss syndrome. Ann NY Acad Sci 2005; 1051: 121-131.
6. Gleich GJ. Mechanisms of esinophil-associated inflammation. J Allergy Clin Immunol 2000; 105: 651-663.
7. Simon D, Simon HU. Eosinophilic disorders. J Allergy Clin Immunol 2007; 119: 1291-300.
8. Czarnobilska E, Olejarz P, Obtulowicz K. Rola eozynofila w chorobach alergicznych i niealergicznych. Alergologia/Immunologia 2007; 4: P53-57.
9. Fletcher S, Bain B. Diagnosis and treatment of hypereosinophilic syndromes. Curr Opin Hematol 2007; 14: 37-42.
10. Lotfi R, Lotze MT. Eosinophils induce DC maturation, regulating immunity. J Leukoc Biol 2008; 3: 456-460.
11. Polzer K, Karonitsch T, Zwerina J. Eotaxin-3 is involved in Churg-Strauss syndrome – a serum marker closely correlating with disease activity. Rheumatology (Oxford) 2008; 47: 804-808.
12. Fan GK, Wang H, Takenaka H. Eosinophil infiltration and activation in nasal polyposis. Acta Otolaryngol 2007; 127: 521-526.
13. Gotlib J, Cross NC, Gilliland DG. Eosinophilic disorders: molecular pathogenesis, new classification, and modern therapy. Best Pract Res Clin Haematol 2006; 19: 535-569.
14. Osei-Kumah A, Smith R, Clifton VL. Maternal and cord plasma cytokine and chemokine profile in pregnancies complicated by asthma. Cytokine 2008; 43: 187-193.
15. Fisher K, Smith S, Skinner R. Cutaneous Churg-Strauss granuloma in a child. J Cutan Pathol 2009; 36: 910-912.
16. Rosenberg HF, Phipps S, Foster PS. Eosinophil trafficking in allergy and asthma. J Allergy Clin Immunol 2007; 119: 1303-1310.
17. Lhote F. Churg-Strauss syndrome. Presse Med 2007; 36: 875-889.
18. Watts RA, Carruthers DM, Scott DG. Epidemiology of systemic vasculitis: changing incidence or definition? Semin Arthritis Rheum 1995; 25: 28-34.
19. Masi AT, Hunder GG, Lie JT, et al. The American College of Rheumatology 1990 criteria for the classification of Churg-Strauss syndrome (allergic granulomatosis and angiitis). Arthritis Rheum 1990; 33: 1094-1100.
20. Chang TW, Wu PC, Hsu CL, Hung AF. Anti-IgE antibodies for the treatment of IgE-mediated allergic diseases. Adv Immunol 2007; 93: P63-119.
Copyright: © 2010 Narodowy Instytut Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji w Warszawie. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.






Quick links
© 2022 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.