Wstęp : Przeszczepianie narządów jest skuteczną, uznaną i bezpieczną metodą leczenia schyłkowej niewydolności narządów. Celem transplantacji jest przedłużenie życia, poprawa jego jakości i powrót chorego do społeczeństwa. Brak adherencji u pacjentów po przeszczepieniu oscyluje w granicach od 5% do 70% (1 na 5 pacjentów). Z powodu braku adherencji wzrasta siedmiokrotnie prawdopodobieństwo niewydolności graftu, co jest trzecią główną przyczyną epizodów odrzucania przeszczepionego narządu.

Cel pracy: Ocena przestrzegania zaleceń u chorych po przeszczepieniu serca ( heart transplantation – HTX) na podstawie badań własnych oraz ocena interwencji pielęgniarskich wpływających na poprawę adherencji na podstawie literatury i doświadczeń własnych.

Materiał i metody : Badanie przeprowadzono u 66 pacjentów (16 kobiet, 50 mężczyzn) w wieku 23–76 lat, od roku do 18 lat po HTX, w trakcie wizyt ambulatoryjnych i hospitalizacji na Oddziale Klinicznym Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii Szpitala Jana Pawła II. Do oceny przestrzegania zaleceń wykorzystano kwestionariusz Morisky’ego podzielony na dwie części dotyczące stosowania leków immunosupresyjnych oraz innych leków.

Wyniki : Ze zgromadzonych danych wynika, że 35% pacjentów przyznało, że zdarzyło się im zapomnieć zażyć leki immunosupresyjne, a 41% – inne leki; 3–6% vs 21,21–30,3% przerwało zalecone leczenie. Przegląd literatury i Evidence Based Nursing wskazuje na konieczność łączenia różnorodnych metod zwiększających adherencję.

Interwencje podjęte przez pielęgniarkę: • ocena przyczyny niestosowania się do zaleceń,

• dobranie formy i metod edukowania pacjentów,

• promowanie samoopieki,

• współpraca z lekarzem.

Ewaluacja podjętych działań: nie odnotowano epizodów ostrego odrzucania oraz niskich poziomów leków wynikających z nieprzestrzegania zaleceń.

Wnioski : Działania pielęgniarskie powinny się skupić na łączeniu metod edukacji pacjenta oraz ocenie przyczyn niestosowania się do zaleceń zespołu terapeutycznego. Kombinacja interwencji pielęgniarskich pozwala na budowanie dobrej adherencji u pacjentów po HTX.