eISSN: 2084-9885
ISSN: 1896-6764
Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology
Current issue Archive Manuscripts accepted About the journal Editorial board Abstracting and indexing Subscription Contact Instructions for authors Ethical standards and procedures
SCImago Journal & Country Rank
2/2008
vol. 3
 
Share:
Share:
more
 
 

Konferencja Postępy Neuropsychiatrii i Neuropsychologii. Poznań, 29–30 listopada 2007 r.

Janusz Rybakowski

Online publish date: 2008/09/17
Article file
- konferencja.pdf  [0.06 MB]
Get citation
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
 
. Konferencja Postępy Neuropsychiatrii i Neuro- psychologii odbyła się 29–30 listopada 2007 r. w Poznaniu. Podobnie jak w roku ubiegłym, organizatorami konferencji byli: Klinika Psychiatrii Dorosłych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, skąd pochodzą redaktor naczelny oraz sekretarz pisma, Zakład Neuropsychologii Klinicznej Collegium Medicum w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, którego kierownik (prof. Alina Borkowska) jest redaktorem części neuro-psychologicznej, Sekcja Psychofarmakologii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego oraz wydawnictwo Termedia, wydawca czasopisma Neuropsychiatria i Neuropsychologia. Wykłady podzielone zostały na cztery odrębne sesje zatytułowane Neurofarmakologia i neurobiologia, Psychopatologia, Genetyka molekularna i Neurologia. Sesję neurofarmakologiczną rozpoczynał wykład inauguracyjny The role of omega-3 fatty acids in the treatment of depression, który wygłosił prof. Robert Haim Belmaker, aktualny prezydent elekt Collegium Internationale Neuro-psychopharmacologicum (CINP), najstarszej na świecie organizacji psychofarmakologicznej. Profesor Belmaker jest obecnie jedną z wybitniejszych postaci, jeśli chodzi o psychiatrię biologiczną. Wsławił się swymi badaniami nad rolą drugich przekaźników wewnątrzkomórkowych, takich jak układ cyklicznego monofosforanu (cAMP) i fosfatydyloinozytolu w patogenezie zaburzeń psychicznych i mechanizmie działania jonów litu. Otrzymał wiele prestiżowych nagród naukowych, m.in. za poszerzenie wiedzy odnośnie do znaczenia inozytolu w czynności ośrodkowego układu nerwowego. Podczas wykładu zaprezentował wyniki własnych badań potwierdzające terapeutyczne znaczenie kwasów tłuszczowych omega-3 w leczeniu depresji. Metoda taka stosowana jest obecnie również w Klinice Psychiatrii Dorosłych UM w Poznaniu, gdzie preparat kwasów tłuszczowych pod nazwą Eye-Q, zawierający dawkę dobową 2200 mg kwasu ejkozopentanowego (EPA), 700 mg kwasu dokozaheksaenowego (DHA), 240 mg kwasu gammalinolenowego (GLA) i 40 mg witami- ny E, podawany jest w celu potencjalizacji działania leków przeciwdepresyjnych w depresji lekoopornej. Dotychczasowe doświadczenia w tym względzie wydają się być zachęcające. Profesor Belmaker ma polskie korzenie. Jego rodzice mieszkali w Błoniu k. Warszawy i nazywali się Belmacher. Podczas pobytu w Polsce odwiedził wielu członków rodziny zarówno z Błonia, jak i niektórych miejsc zagłady polskich Żydów. Referat prof. Jerzego Vetulaniego był poświęcony neurobiologii układu nagrody. Z właściwą sobie swadą i dowcipem prof. Vetulani prowadził słuchaczy przez tajniki fizjologiczne i kliniczne tego układu. Substrat anatomiczny układu nagrody, którego istnienie jako centrum motywacji postulowano od wielu lat, został odkryty przypadkowo w czasie stymulacji mózgu. Według prof. Vetulaniego układ ten odgrywa istotną rolę w przenoszeniu genów do następnych pokoleń poprzez nagradzanie zachowań prokreacyjnych i prozdrowotnych. Mimo identyfikacji szeregu anatomicznych elementów tego układu nadal uważa się, że centralną funkcję pełni tutaj szlak dopaminergiczny biegnący od pola brzusznego nakrywki do jądra półleżącego przegrody mózgu, a dopamina postrzegana jest jako główny neuroprzekaźnik związany z czynnością układu nagrody, czyli motywacją do działania i odczuwaniem przyjemności. Zaburzenia czynności układu nagrody prowadzą u człowieka do zachowań destrukcyjnych, takich jak hazard, niepohamowane zakupy, zaburzenia odżywiania czy używanie substancji psychoaktywnych. Jedną z funkcji neuronów dopaminergicznych jest sygnalizacja bodźców zwiastujących nagrodę na podstawie oceny ich wartości uwzględniającej wydarzenia bieżące i przewidującej przyszłe. Ostatnim mówcą tej sesji był dr Robert Filipkowski z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN w Warszawie, który wygłosił wykład Neurogeneza u dorosłych – jakie są skutki niedoboru? Neurogeneza dorosłych jest procesem powstawania nowych neuronów w mózgu dorosłych ssaków, w tym ludzi, zachodzącym m.in. w zakręcie zębatym formacji hipokampa. Zainteresowanie tym procesem w psychiatrii w ostatnich latach zostało pobudzone obserwacjami dotyczącymi możliwej roli neurogenezy w patogenezie i leczeniu depresji. Doktor Filipkowski w sposób systematyczny przedstawił wyniki badań zarówno eksperymentalnych, jak i klinicznych świadczące za tą hipotezą i przeciw niej. Artykuł dr. Filipkowskiego na ten temat ukazał się w 2. zeszycie Neuropsychiatrii i Neuropsychologii z 2007 roku. Sesję psychopatologiczną otwierał referat prof. Janusza Rybakowskiego poświęcony neurobiologicznym aspektom psychoterapii. Już w roku 1895 Zygmunt Freud opracował projekt koncepcji przedstawienia procesów psychicznych za pomocą odpowiednich układów neuronalnych, jednak ze względu na brak w tym czasie odpowiednich metod badawczych jego realizacja nie została nawet rozpoczęta. Kilka lat temu powstało natomiast The International Neuro-Psychoanalysis Society – towarzystwo próbujące zintegrować neurologię i psychoanalizę na gruncie neuroscience. Niewątpliwie istotnym wsparciem dla ich wysiłków są wyniki prac laureata Nagrody Nobla z 2000 roku Erica Kandela wskazujące, że proces uczenia związany jest z konkretnymi zmianami biologicznymi w układzie nerwowym. Również prace kliniczne i neurobiologiczne potwierdzają postulowane przez teoretyków psychoanalizy znaczenie wczesnej fazy rozwoju dla powstania zaburzeń psychicznych w wieku dorosłym. Przełomem w tym zakresie stały się możliwości śledzenia procesów psychicznych za pomocą nowoczesnych metod neuroobrazowych. Dały one możliwości obrazowania procesów poznawczych i emocjonalnych zarówno świadomych, jak i nieświadomych, jak również obrazowanie zmian w mózgu przebiegających pod wpływem psychoterapii. W referacie przedstawiono porównanie zmian zachodzących w mózgu pod wpływem psychoterapii i farmakoterapii na podstawie wyników ostatnich badań neuroobrazowych. Omówiono również odzwierciedlenie efektów różnych form farmakoterapii na poziomie procesów neuropsychologicznych. Profesor Waldemar Szelenberger, członek komitetu redakcyjnego Neuropsychiatrii i Neuropsychologii, największy wśród polskich psychiatrów specjalista z zakresu elektrofizjologii i zaburzeń snu, przedstawił wykład pt. Patofizjologia bezsenności. Zagadnieniu bezsenności przypisuje się ostatnio duże znacznie, gdyż objawy tego zaburzenia mogą dotyczyć 1/3 populacji. Profesor Szelenberger w sposób systematyczny przedstawił klasyfikację i patogenezę bezsenności w kontekście równowagi czynności różnych struktur mózgowych oraz substancji chemicznych – tych podtrzymujących czuwanie i tych podtrzymujących sen. Prawdopodobnie jedną z przyczyn bezsenności jest uszkodzenie mechanizmu wyłączającego stan czuwania. Ze względów organizacyjnych w tej sesji prof. Wojciech Kozubski przedstawił referat pt. Zespoły dysocjacyjne i konwersyjne w neurologii przewidziany w sesji neurologicznej, do której przeniesiony został referat psychopatologiczny dr. Wiktora Dróżdża. Zaburzenia dysocjacyjne w chorobach układu nerwowego mają długoletnią historię, w końcu XIX wieku uświetnioną nazwiskami takich neurologów, jak Charcot i Babiński. W chwili obecnej ocenia się, że objawy takie mogą występować u ok. 15–30% osób klasyfikowanych jako chorzy neurologiczni. Profesor Kozubski omówił problemy kliniczne i diagnostyczne tych zaburzeń, w tym dysocjacyjnych zaburzeń ruchu i podstawy oraz psychogennych napadów rzekomopadaczkowych. Zwrócił również uwagę na obecne tendencje terapeutyczne w tym zakresie. Sesja genetyczno-molekularna dotyczyła w głównej mierze problematyki genetyki molekularnej schizofrenii i uzależnienia alkoholowego. Doktor Barbara Lipska, pierwszy mówca sesji, przedstawiła referat pt. DISC1 pathway in schizophrenia and neurodevelopment. Doktor Lipska jest członkiem komitetu redakcyjnego Neuropsychiatrii i Neuropsychologii i pracuje obecnie w Narodowym Instytucie Zdrowia Psychicznego w zespole badawczym kierowanym przez prof. Daniela Weinbergera, jednego z twórców neurorozwojowej koncepcji schizofrenii. Kilka lat temu dr Lipska opracowała jeden ze zwierzęcych modeli schizofrenii polegający na uszkodzeniu hipokampa we wczesnym okresie życia za pomocą kwasu ibotenowego. W swojej prezentacji przedstawiła najnowsze wyniki badań zespołu nad genetyką molekularną schizofrenii ze szczególnym uwzględnieniem genu DISC-1 (Disrupted in Schizophrenia). Gen DISC-1 należy do nowej generacji genów podatności do zachorowania na schizofrenię, który wykryto poprzez eksperyment natury, gdy w jednej ze szkockich rodzin, w których występowały częste przypadki chorób psychicznych, stwierdzono translokację chromosomu w miejscu lokalizacji tego genu. Gen DISC-1 zarówno samodzielnie, jak i poprzez liczne interakcje z innymi genami wpływa w istotny sposób na rozwój mózgu. W wielu badaniach stwierdzono asocjację pomiędzy polimorfizmami genu DISC-1 a występowaniem schizofrenii, jak również choroby afektywnej dwubiegunowej. Krótkie omówienie najnowszych tendencji w zakresie badań genetyczno-molekularnych w schizofrenii pióra Barbary Lipskiej ukazało się również w 2. numerze Neuropsychiatrii i Neuropsychologii z roku 2007. Profesor Krzysztof Wędzony, obecny dyrektor Instytutu Farmakologii PAN w Krakowie, przedstawił wykład pt. Czynniki epigenetyczne w etiologii schizofrenii. Najkrócej mówiąc, chodzi tu o modyfikację DNA genów poprzez procesy metylacji. Zagadnienie to budzi w ostatnich latach wzrastające zainteresowanie w genetyce: od niedawna funkcjonuje odrębne czasopismo naukowe Epigenetics. Również w badaniach dotyczących genetyki schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej identyfikuje się coraz większą liczbę miejsc genomu i coraz większą liczbę genów, w których procesy metylacji DNA mogą odgrywać rolę i modyfikować predyspozycję genetyczną do tych chorób. Ostatnim mówcą tej sesji był prof. Jerzy Samochowiec, kierownik Katedry Psychiatrii Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, najwybitniejszy w naszym kraju specjalista w zakresie genetyki molekularnej uzależnienia alkoholowego. Zagadnienie to stanowiło zresztą temat jego wystąpienia, w którym omówił aktualną wiedzę na temat badań sprzężeń i badań asocjacyjnych (genów kandydujących). Przedstawił również nowe metody identyfikacji genów kandydujących uzależnienia alkoholowego możliwe w badaniach eksperymentalnych, takie jak techniki knock-out, selekcjonowanie zwierząt transgenicznych czy poszukiwanie genów odpowiedzialnych za procesy samopodawania i warunkowania przyjmowania alkoholu. Artykuł prof. Samochowca na ten temat jest dostępny w 2. zeszycie Neuropsychiatrii i Neuropsychologii z 2007 roku. Pierwszym wykładowcą sesji neurologicznej była prof. Alina Borkowska, która przedstawiła zagadnienie neuropsychologii łagodnych zaburzeń poznawczych (mild cognitive impairment – MCI). Łagodne zaburzenia poznawcze jako odrębna jednostka chorobowa jest nadal tworem in statu nascendi, a jej diagnostyka kliniczna, neuropsychologiczna i neuroobrazowa stanowi przedmiot licznych kontrowersji. Profesor Borkowska przedstawiła współczesny stan badań nad neuropsychologiczną oceną MCI również w kontekście badań własnych, wskazujących, że ocena funkcji kory przedczołowej za pomocą testu sortowania kart Wisconsin oraz testu N-back może być użyteczna dla diagnostyki tego schorzenia. Tematem wykładu prof. Anny Członkowskiej, kierownika Kliniki Neurologii Instytutu Psychiatrii i Neurologii i członka komitetu redakcyjnego Neuropsychiatrii i Neuropsychologii, było zagadnienie neuroprotekcji w kontekście możliwości terapii udarów mózgu. Potencjalne leki neuroprotekcyjne działające poprzez hamowanie niedotlenienia i śmierci komórek nerwowych budzą olbrzymie zainteresowanie jako terapia udarów mózgowych. Spośród ponad 1000 wykrytych substancji o działaniu neuroprotekcyjnym zaledwie w przypadku kilku z nich możliwe były badania kliniczne. Dotychczas jednak żaden z tych środków nie został wprowadzony do lecznictwa ze względu na brak udowodnionej skuteczności lub działanie toksyczne. Artykuł prof. Członkowskiej na ten temat pod znamiennym tytułem Sukcesy i porażki badań nad neuroprotekcją w udarze niedokrwiennym mózgu został opublikowany w 2. numerze Neuropsychiatrii i Neuropsychologii z 2007 roku. Doktor Wiktor Dróżdż z Zakładu Neuro- psychologii Klinicznej Collegium Medicum w Byd-goszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu przedstawił zagadnienie zaburzeń psychicznych u chorych z wirusowym zapaleniem wątroby typu C (HCV) leczonych interferonem. Infekcja HCV powoduje zmiany w mózgu stwierdzane w badaniach neuroobrazowych, kolejne zmiany powoduje stosowanie w tym schorzeniu w celach terapeutycznych interferonu C. Najczęstszym powikłaniem psychopatologicznym leczenia interferonem C u takich pacjentów jest depresja. W swoich badaniach własnych dr Dróżdż wykazał, że depresja w następstwie terapii interferonem C przybiera najczęściej obraz kliniczny depresji dysforycznej, fenomenologicznie podobnej do mieszanego stanu depresyjnego w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej. Konferencja, podobnie jak poprzednia, cieszyła się dużą popularnością, gromadząc kilkuset słuchaczy, głównie psychiatrów i neurologów. Wieczorem 29 listopada uczestnicy konferencji mieli możliwość uczestnictwa w niecodziennym spektaklu pt. Pacjent. Ciało i Umysł. Psychodrama i Debata w wykonaniu znakomitej aktorskiej rodziny Marii i Jana Peszków. Kolejna konferencja Postępy Neuropsychiatrii i Neuropsychologii odbędzie się w Poznaniu 27–28 listopada 2008 roku.
Copyright: © 2008 Termedia Sp. z o. o. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.
Quick links
© 2021 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe