W Polsce u ok. 18–20% par (ok. 1 mln par) nie dochodzi do poczęcia dziecka po roku regularnego współżycia bez stosowania środków antykoncepcyjnych, co spełnia kryteria definicji niepłodności [1–5].
Czynnik męski stanowi według różnych autorów o niepłodności pary w 30–60%, w tym azoospermię, czyli brak plemników w ejakulacie, stwierdza się u ok. 5% diagnozowanych mężczyzn [6].
Ograniczenie męskiego potencjału rozrodczego rozpoznaje się o wiele częściej. Niektórzy szacują, że niepłodność idiopatyczna dotyka ok. 39%, a nawet 60–70% szukających pomocy z powodu braku potomstwa [1, 6].

Etiologia i patogeneza
Fizjologia męskiej płodności jest związana z wieloma wzajemnie powiązanymi procesami zachodzącymi nie tylko na poziomie gonady. Prawidłowy przebieg okresu pokwitania, później utrzymywanie spermatogenezy, zależy od właściwej endokrynologicznej stymulacji i możliwości właściwej odpowiedzi na nią na poziomie receptorowym w jądrach.
Wykształcenie drogi transportu gamet, gdzie komórki płciowe męskie również dojrzewają, właściwa funkcja gruczołów dodatkowych oraz dróg wyprowadzających nasienie – co wiąże się z funkcją erekcyjną oraz zdolnością ejakulacji w drogach rodnych kobiety – składają się również na istotne procesy mające wpływ na męską płodność.
W celu łatwiejszej diagnostyki różnicowej, literatura dzieli przyczyny męskiej niepłodności na przedjądrowe, jądrowe oraz pozajądrowe. Wśród przedjądrowych wymienić należy zaburzenia hormonalne: hypogonadyzm – hypogonadotropowy, hiperprolaktynemię, hiperestrogenizm.
W grupie czynników jądrowych umieszcza się pierwotną niewydolność gonady o charakterze wrodzonym albo wywołaną przez szkodliwe działanie zewnętrzne, np. chemioterapię, leki, promieniowanie, wysokie temperatury, czynniki infekcyjne, immunologiczne – przeciwciała przeciwplemnikowe, nieprawidłowości naczyniowe – żylaki powrózka nasiennego, skręcenie powrózka nasiennego, wnętrostwo itd.
Do czynników pozajądrowych należą: wrodzony brak nasieniowodów, poinfekcyjna niedrożność nasieniowodów, infekcje gruczołów dodatkowych oraz często wymieniane w tej grupie zaburzenia wzwodu i ejakulacji [4].
Niedobór hormonów osi podwzgórze–przysadka uważa się za najczęstszą wśród przyczyn przedjądrowych męskiej niepłodności i objawia się opóźnieniem lub zahamowaniem dojrzewania u młodzieży, natomiast u mężczyzn dorosłych azoospermią lub oligozoospermią oraz...


Pełna treść artykułu...