Wprowadzenie. Do podstawowych metod zwalczania kiły zalicza się profilaktyczne badania serologiczne w kierunku tego schorzenia, postępowanie epidemiologiczne mające na celu wykrywanie źródeł zakażenia i kontaktów, leczenie (w tym profilaktyczne kontaktów chorych) i promocję zachowań prozdrowotnych.
Cel pracy. Celem pracy była ocena metod wykrywania i zwalczania kiły na terenie województwa podlaskiego w latach 1999–2007.
Materiał i metodyka.
Analizą objęto 695 030 profilaktycznych badań serologicznych, 129 chorych na kiłę wczesną oraz 139 kontaktów zgłoszonych przez tych chorych (w tym 83 imiennych). W ocenie posługiwano się wskaźnikami ogólnie przyjętymi w epidemiologii chorób wenerycznych.
Wyniki. Wykazano systematyczne zmniejszanie się liczby wykonywanych profilaktycznych badań serologicznych w kierunku kiły (z 225 604 w 1998 roku, 130 339 w 1999 roku do 53 084 w 2007 roku), odsetka przebadanej ludności (odpowiednio z 18,4 do 10,7 i 4,4%) oraz odsetka wykrytych tą metodą nowych zachorowań z 47,8% w 1998 roku do 20% w 2007 roku; 75 z 129 chorych (58,1%) na kiłę wczesną podało 83 kontakty imienne (wskaźnik 0,64), z których przebadano 72 (wskaźnik 0,86). Wykryto wśród nich 23 nowe przypadki zachorowań (wskaźnik efektywności 0,18 i epidemiologiczny 0,31), a u 12 osób (16,7%) bez objawów klinicznych i ujemnych w pierwszym badaniu serologicznym zastosowano, za ich zgodą, leczenie profilaktyczne (wskaźnik 0,16). Z własnej inicjatywy do poradni wenerologicznej zgłosiło się 55 chorych (42,6%), u 51 (39,5%) zakażenie wykryto w profilaktycznych badaniach serologicznych w kierunku kiły, a u 23 (17,8%) w drodze postępowania epidemiologicznego. W porównaniu z latami poprzednimi wydłużył się czas od momentu podania przez chorego kontaktu do jego zbadania.
Wnioski. W badaniach wykazano systematycznie zmniejszającą się rolę profilaktycznych badań serologicznych w wykrywaniu i zapobieganiu szerzeniu się kiły. Notowano małe odsetki chorych zgłaszających kontakty, małe wskaźniki zgłoszonych i przebadanych kontaktów, efektywności badań i epidemiologiczny, a także leczenia profilaktycznego kontaktów bezobjawowych klinicznie i ujemnych serologicznie w pierwszym badaniu. Wskazuje to na konieczność usprawnienia postępowania epidemiologicznego, koordynacji i nadzoru pracy poradni wenerologicznych oraz szerokiej promocji zachowań prozdrowotnych. Osiągnąć można to m.in. przez reaktywowanie zlikwidowanych w wyniku reformy ochrony zdrowia ze stycznia 1999 roku działów metodyczno-organizacyjnych na szczeblu wojewódzkich przychodni skórno-wenerologicznych, działających w obecnych stolicach województw.