facebook
eISSN: 2084-9893
ISSN: 0033-2526
Dermatology Review/Przegląd Dermatologiczny
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Zeszyty specjalne Rada naukowa Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac Standardy etyczne i procedury
Panel Redakcyjny
Zgłaszanie i recenzowanie prac online
SCImago Journal & Country Rank
5/2020
vol. 107
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
Wspomnienie

Profesor Henryk Szarmach (1924–2020)

Roman J. Nowicki

Dermatol Rev/Przegl Dermatol 2020, 107, 487-488
Data publikacji online: 2020/12/29
Plik artykułu:
- Wspomnienie.pdf  [0.11 MB]
Pobierz cytowanie
 
 
Henryk Szarmach urodził się 25 lipca 1924 roku w Chwarznie. Absolwent Akademii Medycznej w Gdańsku, dyplom lekarza uzyskał 21 lipca 1952 roku i rozpoczął pracę w I Klinice Chirurgicznej kierowanej przez prof. Henryka Kanię. Zaledwie miesiąc później został powołany w szeregi Wojska Polskiego, w którym pracował na różnych stanowiskach, m.in. jako lekarz pułku, starszy lekarz pułku w Gdańsku, następnie w Kołobrzegu, potem jako ordynator Oddziału Dermatologicznego 118. Szpitala Wojskowego w Koszalinie. Podczas pobytu w jednostce wojskowej w Gdańsku był wolontariuszem w Klinice Dermatologii tamtejszej Akademii Medycznej. W 1956 roku został powołany na stanowisko kierownika gabinetu dermatologii przy Sztabie II Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z jednoczesnym przeznaczeniem na stanowisko ordynatora Oddziału Dermatologicznego Wojskowego Szpitala Okręgowego w Toruniu.
Na własną prośbę został zwolniony z wojska w 1957 roku i podjął pracę w Katedrze i Klinice Dermatologii i Wenerologii Akademii Medycznej w Gdańsku, przechodząc poszczególne etapy rozwoju naukowego i zawodowego. Stopień naukowy doktora uzyskał w 1961 roku, a habilitował się sześć lat później na podstawie rozprawy dotyczącej rytmu dzienno-nocnego odczynowości alergicznej skóry u ludzi. W 1978 roku został profesorem nadzwyczajnym, a w 1987 roku profesorem zwyczajnym. Odbył krajowe i zagraniczne staże naukowe (alergologia u prof. Mieczysława Obtułowicza, mikologia u prof. Henryka Prochackiego, histopatologia u prof. Romana Michałowskiego oraz w Klinice Dermatologicznej Uniwersytetu Humboldta w Berlinie). W roku akademickim 1962/1963, z inicjatywy prof. Stefanii Jabłońskiej i dzięki akceptacji prof. Franciszka Miedzińskiego, przebywał na stypendium naukowym u prof. Alfreda Marchioniniego w Monachium.
Od 1 grudnia 1969 roku do 31 sierpnia 1982 roku prof. Szarmach pełnił funkcję kierownika Katedry i Kliniki Dermatologii Akademii Medycznej w Białymstoku.
W latach 1982–1994 prof. Henryk Szarmach kierował Katedrą i Kliniką Chorób Skórnych i Wenerycznych Akademii Medycznej w Gdańsku. Decyzją władz Akademii Medycznej w Białymstoku w latach 1982–1986 sprawował patronat nad tamtejszą Kliniką Dermatologiczną, co przyniosło wymierne efekty w postaci wspólnych projektów badawczych obu placówek naukowych.
Główne tematy badawcze, którymi interesował się Profesor, to m.in. alergie i choroby zawodowe, choroby przenoszone drogą płciową, związek chorób skóry z narządami wewnętrznymi, lecznictwo dermatologiczne, klinika i epidemiologia zakażeń grzybiczych. We wczes-nym okresie działalności naukowej wspólnie z zespołem monachijskim zajmował się różnymi aspektami nadwrażliwości na tuberkulinę i trichofitynę.
Profesor Szarmach pierwszy w Polsce prowadził badania nad diagnostyką wyprysku kontaktowego i najczęstszych alergenów przy użyciu prób płatkowych oraz właściwą interpretacją tych testów. Dalsze badania z tego zakresu dotyczyły wyprysku doświadczalnego i zawodowego, ze szczególnym uwzględnieniem chorób alergicznych w rolnictwie i przemyśle stoczniowym. Podjął prace nad dokumentacją alergologiczną oraz standardowymi i uzupełniającymi zestawami alergenów kontaktowych, które zostały zaakceptowane do powszechnego stosowania (II Konferencja Naukowa Sekcji Alergologicznej Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Białowieża, 1970 rok).
Wspólnie z prof. Bogdanem Romańskim badał rolę alergenów powietrznopochodnych w atopowym zapaleniu skóry, natomiast razem z lekarzami chorób wewnętrznych zajmował się zaburzeniami wchłaniania w jelicie cienkim oraz zaburzeniami czynności wątroby w przebiegu chorób alergicznych, trądziku różowatego oraz innych dermatoz. Wspólnie z Zakładem Farmacji Stosowanej Akademii Medycznej w Gdańsku w Klinice Dermatologii opracowano recepturę działającej ochronnie maści zawierającej olej etoksypolisiloksanowy, przeznaczonej zwłaszcza dla pracowników przemysłu morskiego i przetwórstwa rybnego.
Wyniki licznych badań prof. Szarmacha opublikowano w czasopismach oraz doniesieniach krajowych i zagranicznych (ok. 200 pozycji). Profesor był autorem ośmiu rozdziałów w podręcznikach oraz współautorem skryptu dla studentów „Leczenie zewnętrzne chorób skóry” (1983). Był także promotorem dwudziestu doktoratów (w Gdańsku i Białymstoku) oraz opiekunem pięciu habilitacji.
W latach 60. ubiegłego wieku prof. Henryk Szarmach zorganizował w Klinice Dermatologii Pracownię Alergologii, której działalność obejmowała głównie diagnostykę wyprysku metodą testów naskórkowych. Ponadto z jego inicjatywy w 1984 roku zorganizowana została od podstaw Pracownia Immunodermatologii, w której wykonywano diagnostykę chorób skóry o podłożu autoimmunologicznym. Pracownia ta prowadziła działalność naukową na podstawie bogatego materiału klinicznego. W 1988 roku z inspiracji Profesora powstał Oddział Dermatochirurgiczny, na którym operowano nowotwory skóry, zaopatrywano chirurgicznie owrzodzenia za pomocą przeszczepów skórnych oraz leczono wrodzone i nabyte defekty skóry i tkanki podskórnej metodą rekonstrukcji płatami podskórnie uszypułowanymi.
Profesor Szarmach był wielokrotnie przewodniczącym Oddziału Białostockiego i Oddziału Morskiego Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego (PTD). Uaktywnił działalność Oddziału Morskiego PTD, wprowadzając comiesięczne zebrania naukowo-szkoleniowe, na które zapraszał wybitnych specjalistów. Rozszerzył także współpracę Kliniki z placówkami z Niemiec, Francji, Węgier i USA.
W latach 1992–1995 był wiceprezesem Zarządu Głównego PTD. Profesor Szarmach został członkiem honorowym PTD oraz Niemieckiego Towarzystwa Dermatologicznego.
Ważnymi wydarzeniami w historii gdańskiej dermatologii były organizowane przez prof. Szarmacha kongresy naukowe, m.in. „Postępy w leczeniu łuszczycy ze szczególnym uwzględnieniem metod fotobiologicznych” (Gdynia, 5–6 maja 1986 roku) oraz XXIV Zjazd Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego (Gdańsk, wrzesień 1992 roku) (ryc. 1).
W latach 80. zeszłego wieku prof. Szarmach sprawował funkcję konsultanta regionalnego w dziedzinie dermatologii. Został ponadto posłem na Sejm IX kadencji (1985–1989), gdzie był członkiem Komisji Nauki i Postępu Technicznego, a także X kadencji (1989–1991), podczas której był przewodniczącym Komisji Zdrowia.
W latach 1988–1991 uczestniczył w pracach Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej ds. Stopni i Tytułów Naukowych, Komisji Leków przy Ministrze Zdrowia oraz Zespołu Krajowego ds. Monitorowania Niepożądanych Objawów Polekowych. W 2007 roku został mianowany honorowym członkiem prestiżowego Towarzystwa Badań Naukowych Sigma Xi.
Za aktywność naukową, organizacyjną i dydaktyczną prof. Henryk Szarmach był wielokrotnie odznaczany: Krzyżem Oficerskim i Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Partyzanckim, Medalem Zwycięstwa i Wolności, Medalem za Zasługi dla Polskiej Dermatologii (1995), dwukrotnie Medalem Edukacji Narodowej, a także nadanym przez premiera honorowym tytułem ,,Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny”.
Profesor Henryk Szarmach odszedł nagle 20 października 2020 roku. Do końca swoich dni prowadził praktykę dermatologiczną, udzielał porad kombatantom, recenzował liczne artykuły i podręczniki, utrzymywał stały kontakt z Kliniką Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, interesując się jej rozwojem, zawsze życzliwy i gotowy do pomocy.
Ze smutkiem żegnamy wybitnego Lekarza, Profesora, Nauczyciela Akademickiego i oddanego Przyjaciela.

Panie Profesorze, na zawsze pozostanie Pan w naszej pamięci!

W imieniu zespołu pracowników Katedry i Kliniki Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego
prof. Roman J. Nowicki
1.
Copyright: © 2020 Polish Dermatological Association. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.


© 2024 Termedia Sp. z o.o.
Developed by Bentus.