Rekomendacje w zakresie stosowania progestagenów w hormonalnej terapii zastępczej opracował na posiedzeniu w dniach 14–15.07.2006 r. w Gdańsku zespół ekspertów Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w składzie: prof. dr hab. Tomasz Paszkowski (Lublin) – przewodniczący Zespołu prof. dr hab. Romuald Dębski (Warszawa) prof. dr hab. Krzysztof Drews (Poznań) prof. dr hab. Leszek Pawelczyk (Poznań) prof. dr hab. Tomasz Pertyński (Łódź) prof. dr hab. Marek Spaczyński (Poznań)


W wyniku długotrwałej monoestrogenoterapii, wzrasta ryzyko występowania przerostu lub raka endometrium. Z tego względu u kobiet z zachowaną macicą istnieje bezwzględna konieczność włączenia do hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) komponenty progestagennej, która zapobiega przerostowi błony śluzowej macicy oraz zmniejsza ryzyko wystąpienia raka endometrium. Duże badania epidemiologiczne opublikowane w ostatnich latach wskazują na potencjalne niebezpieczeństwo długotrwałego stosowania progestagenów w ramach hormonalnej terapii zastępczej. Uważa się dzisiaj, że za profil bezpieczeństwa HTZ w znacznie większym stopniu odpowiedzialna jest komponenta progestagenna terapii, aniżeli stosowany w tej terapii estrogen. Progestageny stosowane w HTZ różnią się powinowactwem do receptorów progesteronowych, a także aktywnością androgenną, glikokortykosteroidową, estrogenową, mineralokortykoidową, czy antyestrogenową, które to składowe charakterystyki farmakologicznej tych leków stanowią również o ich profilu bezpieczeństwa. Najważniejsze działania niepożądane progestagenów stosowanych w ramach HTZ dotyczą układu sercowo-naczyniowego oraz gruczołu piersiowego. Wpływ różnych progestagenów na funkcję naczyń nie został w pełni wyjaśniony. Udowodniono, że zależny od progestagenów wzrost ryzyka chorób sercowo-naczyniowych wynika z ich działania na: • układ krzepnięcia, • funkcję śródbłonka, • właściwości wazomotoryczne naczyń, • układ lipidowo-lipoproteinowy, • metabolizm węglowodanów, • ciśnienie obwodowe i centralne krwi. Istnieją przesłanki, pochodzące z doświadczeń prowadzonych in vitro oraz in vivo, z których wynika, że progestageny posiadające znaczne powinowactwo do receptora glukokortykoidowego, poprzez indukcję syntezy receptora trombinowego (PAR-1), zwiększają naczyniową aktywność prokoagulacyjną i tym samym ryzyko choroby zakrzepowo-zatorowej. Również niektóre gestageny, szczególnie te wykazujące aktywność...


Pełna treść artykułu...