Wprowadzenie. Pęcherzyca jest chorobą autoimmunologiczną, charakteryzującą się powstawaniem pęcherzy w obrębie naskórka i nabłonka wielowarstwowego płaskiego.
Cel pracy. Analiza obrazu klinicznego oraz wyników badań immunologicznych pacjentów z zajęciem skóry owłosionej głowy w przebiegu pęcherzycy zwykłej i liściastej.
Materiał i metodyka. Badaniem objęto 6 pacjentów ze zmianami pęcherzycowymi w obrębie skóry głowy, w tym 4 pacjentów z pęcherzycą zwykłą i 2 z pęcherzycą liściastą. Wykonano badanie wycinka skóry głowy metodą immunofluorescencji bezpośredniej. Oceniono stężenie przeciwciał pęcherzycowych metodą immunofluorescencji pośredniej i w teście immunoenzymatycznym oraz przebieg kliniczny.
Wyniki. U wszystkich pacjentów z aktywnymi zmianami klinicznymi w obrębie skóry owłosionej głowy stwierdzono obecność IgG i C3 w obrębie mieszków włosowych oraz w otaczającym naskórku. W badaniach metodą immunofluorescencji pośredniej u pacjentów z pęcherzycą zwykłą stwierdzono obecność przeciwciał pęcherzycowych w mianie 640–1280 na błonie śluzowej przełyku małpy i 160–1280 na przełyku świnki morskiej. U pacjentów z pęcherzycą liściastą miana te wynosiły odpowiednio 320–1280 i 320–1280. W równoległych badaniach metodą testu immunoenzymatycznego stwierdzono obecność przeciwciał przeciw desmogleinie 3 i 1 u pacjentów z pęcherzycą zwykłą oraz przeciw desmogleinie 1 u pacjentów z pęcherzycą liściastą. Trzech z sześciu pacjentów charakteryzowało się przewlekłym, opornym na leczenie, przebiegiem choroby z tendencją do nawrotów. Wszyscy pacjenci wymagali w momencie przeprowadzania badań lub w przeszłości leczenia skojarzonego kortykosteroidami z lekiem adiuwantowym.
Wnioski. Należy podkreślić, że zajęcie skóry owłosionej głowy w przebiegu pęcherzycy zwykłej i liściastej może być niekorzystną cechą prognostyczną, wskazującą na możliwość przewlekłego przebiegu choroby, oporności na leczenie i tendencji do nawrotów.