Wprowadzenie. Diagnostyka zmian barwnikowych aparatu paznokciowego (ZBAP) jest trudna. Zmiany te dzieli się na zmiany o podłożu melanocytowym (melanonychia) i niemelanocytowym (chromonychia). Najistotniejszy z punktu widzenia klinicznego jest związek melanonychii z czerniakiem aparatu paznokciowego. Wykazano bowiem, że w ponad 70% przypadków tego nowotworu melanonychia jest jego pierwszym objawem. Czerniak aparatu paznokciowego ze względu na niecharakterystyczny obraz kliniczny i rzadkość występowania jest w naszej populacji diagnozowany w stadium zaawansowanym.

Cel pracy. Ocena częstości występowania i natury ZBAP występujących w populacji północnej Polski. Porównanie obrazu klinicznego i dermoskopowego zmian typu chromonychia i melanonychia. Ocena przydatności badania dermoskopowego we wczesnej diagnostyce czerniaka aparatu paznokciowego.

Materiał i metodyka. Do badania włączono 1588 pacjentów diagnozowanych i leczonych z powodu schorzeń aparatu paznokciowego w Klinice Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Wyodrębniono 185 przypadków ZBAP. Rozpoznanie melanonychii ustalano na podstawie badania histopatologicznego.

Wyniki. Wśród 185 przypadków ZBAP rozpoznano 149 (80,54%) przypadków chromonychii i 36 (19,46%) melanonychii. Wykazano statystycznie istotne różnice w rozkładzie fototypów skóry u tych chorych. Najczęstszą przyczyną chromonychii były krwiaki podpłytkowe (54%) i infekcje grzybicze (25%). W większości przypadków melanonychia miała łagodne podłoże: łagodna hiperplazja (58%) i znamię melanocytowe (28%). Czerniaka aparatu paznokciowego rozpoznano w 2 przypadkach (5%). Wykazano statystycznie istotne różnice w obrazie klinicznym i dermoskopowym między chromonychią i melanonychią. Specyficznym dla melanonychii wzorcem dermoskopowym było brązowe zabarwienie podłoża i obecność prążków. W przypadku czerniaka obserwowano ciemnobrązowe zabarwienie podłoża oraz prążki nieregularne w zakresie barwy, szerokości i paralelizmu.

Wnioski. Badanie kliniczne i dermoskopowe umożliwia różnicowanie chromonychii i melanonychii. Wzorzec dermoskopowy czerniaka aparatu paznokciowego wykazuje różnice w stosunku do zmian łagodnych. Dermoskopia jest użytecznym narzędziem we wczesnej diagnostyce czerniaka aparatu paznokciowego, jednak biopsja nadal pozostaje złotym standardem diagnostycznym.