Wstęp. Samorząd zawodowy pielęgniarek i położnych reprezentuje najliczniejszą grupę zawodową w Polsce, posiada ponad 250 tys. członków. Wśród zadań samorządu jest prowadzenie rejestrów pielęgniarek i położnych. Na podstawie danych w nich zawartych można
przedstawić charakterystykę polskich pielęgniarek i położnych.

Cel pracy. Celem pracy była analiza demograficzna wieku pielęgniarek i położnych zarejestrowanych w Rejestrze Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych (OIPiP) w Łodzi.

Materiał i metody. Badaniem objęto 14 886 rejestrów pielęgniarek/pielęgniarzy oraz 1989 położnych (stan na dzień 31 grudnia 2009 r.).
Podczas analizy danych wykorzystano również dane z kolejnych 24 OIPiP z 45 funkcjonujących na terenie całej Polski.

Wyniki. W Okręgowej Izbie Pielęgniarek i Położnych w Łodzi największą grupę (35,3%) stanowiły pielęgniarki w wieku 41–50 lat. Pielęgniarki najmłodsze wiekiem (21–30 lat) stanowiły tylko 3,5% badanej grupy. Największa grupa (34,9%) położnych jest w wieku 41–50 lat. Wśród położnych odsetek najmłodszych wiekowo osób był ponad 3 razy wyższy niż w grupie pielęgniarek. Na podstawie analizy danych stwierdzono, że systematycznie więcej pielęgniarek osiąga wiek emerytalny niż rozpoczyna pracę w zawodzie. W grupie położnych nie wykazano aż tak trudnej sytuacji. Podczas analizy danych z 24 OIPiP wykazano podobne zjawisko do występującego w OIPiP w Łodzi. Najliczniejsze grupy wiekowe pielęgniarek we wszystkich analizowanych okręgach to: 41–50 lat, 31–40 lat i 51–60 lat. Najmłodsza grupa wiekowa pielęgniarek (21–30 lat) stanowi średnio tylko 5,4% zarejestrowanych pielęgniarek. Najliczniejsze grupy wiekowe położnych we wszystkich analizowanych okręgach to: 41–50 lat, 31–40 lat i 51–60 lat. Najmłodsza grupa wiekowa położnych (21–30 lat) stanowi średnio tylko 9,6% zarejestrowanych położnych. Jednocześnie należy stwierdzić, że średnia wieku pielęgniarki i położnej aktywnie wykonujących zawód wynosi około 42 lata.

Wnioski. Zawody pielęgniarki i położnej to zawody bardzo szybko starzejące się. Liczba absolwentów uczelni kształcących przede wszystkim pielęgniarki nie gwarantuje możliwości zaspokojenia zwiększonego zapotrzebowania starzejącego się polskiego społeczeństwa na świadczenia między innymi pielęgnacyjno-opiekuńcze. Obecny system kształcenia kadry pielęgniarskiej i położniczej uniemożliwia w krótkim czasie zwiększenia liczby pielęgniarek i położnych rozpoczynających pracę w systemie ochrony zdrowia. Wydaje się, że podjęcie zdecydowanych działań przez władze miasta, województwa, a przede wszystkim kraju, mających na celu poprawę warunków pracy, możliwości podnoszenia kwalifikacji, pozwoli na podniesienie prestiżu zawodu pielęgniarki i położnej oraz zwiększy zainteresowanie kształceniem i wykonywaniem tych zawodów.