Wprowadzenie. Przeciwciała przeciwjądrowe są autoprzeciwciałami skierowanymi przeciwko różnym antygenom jądrowym i cytoplazmatycznym. Występują one u pacjentów z chorobami tkanki łącznej, a niektóre z nich są uznane za ich markery immunologiczne. Ostatnio pojawiły się doniesienia o dużym znaczeniu diagnostycznym i prognostycznym przeciwciał przeciw nukleosomom. Nukleosom jest jednostką chromatyny zbudowaną z histonów, którą oplata nić DNA. Nukleosomy uwalniane są w procesie apoptozy komórek. Opisano obecność przeciwciał przeciw nukleosomom w surowicach pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym, morphea, twardziną układową, mieszaną chorobą tkanki łącznej, dermatomyositis oraz w pierwotnym zespole antyfosfolipidowym i u pacjentów leczonych inhibitorami TNF-α.
Cel pracy. Analiza przydatności diagnostycznej przeciwciał przeciw nukleosomom w chorobach tkanki łącznej ze szczególnym uwzględnieniem tocznia rumieniowatego układowego w korelacji z innymi przeciwciałami przeciwjądrowymi i obrazem klinicznym.
Materiał i metodyka. Zbadano 74 surowice pochodzące od pacjentów z różnymi chorobami tkanki łącznej: 25 z morphea, 19 z SLE, 13 z zespołem Sjögrena, 8 surowic z polymyositis, 12 ze scleromyositis, w których metodą immunofluorescencji pośredniej na komórkach HEp2 stwierdzono przeciwciała przeciwjądrowe. W celu jakościowego różnicowania przeciwciał zastosowano test EUROLINE (Euroimmun Medizinische Labordiagnostika Lübeck AG, Niemcy).
Wyniki. Przeciwciała przeciw nukleosomom wykryto w 7 z 19 surowic (37%) pochodzących od pacjentów z SLE oraz w 1 z 25 (4%) od pacjentów z morphea. W 5 z 7 przypadków SLE przeciwciałom przeciw nukleosomom towarzyszyły przeciwciała skierowane przeciw dsDNA i antygenowi Ro SS-A. U jednego pacjenta z SLE przeciwciała przeciw nukleosomom były jedynymi wykrytymi. U większości osób z tym schorzeniem z przeciwciałami przeciw nukleosomom były obecne zmiany nerkowe.
Wnioski. Przeprowadzone wstępne badania pozwalają przypuszczać, że przeciwciała przeciw nukleosomom mogą być wartościowym markerem immunologicznym w diagnostyce SLE i mogą korelować z rozwojem tocznia nerkowego.