Wprowadzenie. Leczenie ran przewlekłych nadal stanowi poważny problem współczesnej medycyny. Niepowodzenia terapeutyczne obserwuje się zarówno u chorych leczonych zachowawczo, jak i u tych, u których podjęto leczenie zabiegowe, i dlatego wciąż poszukiwane są nowe metody terapeutyczne.

Cel pracy. Przedstawienie klinicznego zastosowania hodowli keratynocytów oraz komórek macierzystych naskórka u dwóch pacjentów z przewlekłymi ranami i próba wyznaczenia klinicznych kryteriów włączania oraz wykluczania chorych z tego typu terapii.

Materiał i metodyka. Od chorych uzyskiwano zawiesinę komórkową z pełnej grubości skóry, którą następnie zakładano w dno owrzodzeń. Rany zabezpieczano jałowym opatrunkiem nasączonym solą fizjologiczną.

Wyniki. U obu pacjentów uzyskano częściową epitelizację w obrębie owrzodzenia i znaczną poprawę kliniczną w otoczeniu rany.

Wnioski. Pomimo uzyskania poprawy klinicznej w obu przedstawionych przypadkach autorzy zwracają uwagę na potrzebę poprawy warunków technicznych hodowli komórkowej oraz wypracowania kryteriów klinicznych opisanej procedury terapeutycznej.