eISSN: 2299-0038
ISSN: 1643-8876
Menopause Review/Przegląd Menopauzalny
Current issue Archive Manuscripts accepted About the journal Special Issues Editorial board Abstracting and indexing Subscription Contact Instructions for authors Ethical standards and procedures

SCImago Journal & Country Rank
 
4/2007
vol. 6
 
Share:
Share:
more
 
 

Obesity in women qualified for urodynamic study

Agnieszka Wilamowska
,
Anna Sobczuk

Przegląd Menopauzalny 2007; 4: 204–207
Online publish date: 2007/08/28
Article file
- otylosc.pdf  [0.06 MB]
Get citation
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
 
Otyłość i nietrzymanie moczu powodujące znaczne pogorszenie jakości życia, to problemy medycyny XXI w. Według Światowej Organizacji Zdrowia otyłość i nadwaga dotyczą ok. miliarda ludzi na świecie [1].

Otyłość wywołana jest brakiem równowagi między energią dostarczaną do organizmu a jej zużyciem, co przy odpowiednich uwarunkowaniach genetycznych i środowiskowych powoduje nadmierny przyrost tkanki tłuszczowej [2]. Otyłości sprzyja ograniczenie aktywności fizycznej i nadmiernie kaloryczna dieta. Przyczyny otyłości w klimakterium są złożone. Należą do nich obniżanie się wraz z wiekiem stężenia hormonu wzrostu i wolniejsza podstawowa przemiana materii, większe spożycie tłuszczu, związane z rolą galaniny i neuropeptydu Y (NPY) oraz pojawienie się insulinooporności [3].
W Europie częstość występowania otyłości znacząco wzrasta i obecnie dotyczy ok. 10–40% populacji, pochłaniając 5–10% wydatków przeznaczonych na ochronę zdrowia [3].
W badaniu przeprowadzonym w Niemczech przez Helmerta i Strube’a [4] stwierdzono, że otyłych jest 23,5% dorosłych kobiet i 22,5% mężczyzn. W Polsce problemem otyłości dotkniętych jest 21% kobiet w miastach i 39% na wsi [3].
Wellman i Friedberg [6] nazywają otyłość epidemią ostatnich 20 lat. W Stanach Zjednoczonych zaobserwowano wzrost częstości występowania otyłości z 15% w 1980 r. do 27% w 1999 r. Ogden i wsp. [2] podają, że w USA w latach 2003–2004 otyłość dotyczyła 32,9% populacji między 20. a 74. rokiem życia. Otyłość zwiększa głównie ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca, cukrzycy typu 2, chorób nowotworowych, chorób układu kostno-stawowego, nietrzymania moczu. W Stanach Zjednoczonych koszty związane z opieką medyczną i społeczną osób otyłych wynoszą ok. 100 bilionów dol. rocznie [6].
Światowa Organizacja Zdrowia rekomenduje BMI do oceny stopnia otyłości.
Nietrzymanie moczu jest przewlekłą chorobą społeczną; występuje u ok. 17–46% kobiet, a po 65. roku życia nawet u 60% pacjentek [7–9].
W badaniu przeprowadzonym we Francji, Niemczech, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii stwierdzono, że choroba ta dotyczy 35% populacji kobiet powyżej 18. roku życia [10].
Częstość występowania nietrzymania moczu rośnie wraz z wiekiem, co w związku ze starzeniem się społeczeństwa powoduje coraz większe koszty społeczne i indywidualne [11]. Problemy związane z nietrzymaniem moczu, mimo znacznego postępu w zakresie diagnostyki i leczenia, nadal postrzegane są przez społeczeństwo jako wstydliwe i są niechętnie zgłaszane przez pacjentki. Kobiety uważają, że jest to normalny proces związany ze starzeniem się [12]. Nie szukają pomocy lekarskiej, godzą się ze swym kalectwem, uciekając od aktywnego życia, rezygnując z planów i marzeń. Niewiedza o możliwościach leczenia powoduje rezygnację z życia zawodowego i społecznego, wpływa na relacje rodzinne i małżeńskie, co w znacznej mierze obniża jakość i sens życia. Nietrzymanie moczu ma znaczący wpływ na wszystkie sfery życia kobiety i jest poważnym kalectwem [13]. Powoduje poczucie dyskomfortu, uniemożliwia właściwą higienę. Stwarza poczucie bezradności, wyobcowania, stresuje.
Etiopatogenetyczne podłoże nietrzymania moczu jest różnorodne. Bump [14] podzielił czynniki ryzyka nietrzymania moczu na:
• predysponujące (genetyczne, rasowe, kulturowe, neurologiczne, anatomiczne),
• wywołujące (porody, operacje chirurgiczne, uszkodzenia mięśni i nerwów),
• promujące (wiek, demencja, choroby środowiskowe),
• dekompensacyjne (aktywność fizyczna, dieta, choroby jelit, płuc, menopauza, polekowe, choroby psychiczne, otyłość).
Otyłość (BMI powyżej 30 kg/m2) i nadwaga (BMI 25–29 kg/m2), będące problemem ponad 50% kobiet, są więc czynnikiem ryzyka nietrzymania moczu. W wielu badaniach wykazano, że podwyższenie wartości indeksu masy ciała jest niezależnym czynnikiem ryzyka i wpływa na nasilenie objawów nietrzymania moczu [15–18].

Cel pracy

Celem pracy jest ocena wartości klinicznej współczynnika BMI jako niezależnego czynnika ryzyka nietrzymania moczu u kobiet kwalifikowanych do badania urodynamicznego.


Materiał i metody

Badaniem objęto 105 kobiet w wieku 41–75 lat (średnia wieku 55 lat), kwalifikowanych do diagnostyki urodynamicznej w Klinice Ginekologii i Chorób Menopauzy Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi.
W badaniu pacjentek wykorzystano kwestionariusz Gaudenza Quality of Life [19]; przeprowadzono badanie ginekologiczne, badanie ultrasonograficzne oraz badanie urodynamiczne. Badania pozwoliły rozpoznać wysiłkowe nietrzymanie moczu, a także postać naglącą i mieszaną nietrzymania moczu. Na podstawie danych wzrostu i masy ciała obliczono indeks masy ciała badanych kobiet. W zależności od wartości współczynnika BMI podzielono badane kobiety na 4 grupy:
• grupa I z BMI ³30,0 kg/m2 – otyłość,
• grupa II z BMI 25,0–29,0 kg/m2 – nadwaga,
• grupa III z BMI 18,5–24,0 kg/m2 – prawidłowa masa ciała,
• grupa IV z BMI <18,5 kg/m2 – niedowaga.


Wyniki

U żadnej z badanych pacjentek nie zaobserwowano niedowagi. Prawidłową masę ciała stwierdzono u 12 kobiet (13,4%), nadwagę zaś u 41 (39,0%) kobiet. Pacjentki otyłe stanowiły 47,6% badanych. Wśród pacjentek z nietrzymaniem moczu 86,6% to kobiety z nadwagą i otyłe (tab. I.)
U 59,3% kobiet z nadwagą i otyłością stwierdzono wysiłkowe nietrzymanie moczu (ang. stress urinary incontinence – SUI).
Postać naglącą nietrzymania moczu (ang. overactive bladder – OAB) prezentowało 23,1% pacjentek z BMI powyżej 25.
Mieszane nietrzymanie moczu (ang. mixed urinary incontinence – MUI) rozpoznano u 17,6% kobiet otyłych i z nadwagą (tab. II.).


Dyskusja

Występowanie różnych postaci klinicznych nietrzymania moczu wiąże się z wieloczynnikową etiopatogenezą. Na podstawie analizy danych epidemiologicznych z 35 badań klinicznych przeprowadzonych na wszystkich kontynentach stwierdzono, że wysiłkowe nietrzymanie moczu występuje u 50% kobiet, naglące u 14%, a postać mieszana u 32% kobiet [20].
W okresie pomenopauzalnym wzrasta częstość naglącej i mieszanej postaci nietrzymania moczu. Naglące nietrzymanie moczu występuje u 50–70% pacjentek, postać wysiłkowa u 20–40% i mieszana u 10–30% kobiet [20].
Otyłość, będąca epidemią naszych czasów, jest potencjalnym czynnikiem sprzyjającym nietrzymaniu moczu [18, 21, 22]. Według klasyfikacji Bumpa [14] otyłość zalicza się do czynników dekompensacyjnych nietrzymania moczu. Zaobserwowano, że zarówno występowanie nietrzymania moczu wysiłkowego, jak i naglącego oraz mieszanego jest związane ze wzrostem BMI [23–25]. W badaniu przeprowadzonym przez Goldberga [26] również stwierdzono wpływ BMI i wieku na częstość występowania wysiłkowego nietrzymania moczu. Wskaźnik masy ciała wyższy niż 30 koreluje z 2-krotnie częstszym występowaniem nietrzymania moczu niż u kobiet z prawidłową masą ciała. Jednostkowy wzrost BMI powoduje wzrost częstości występowania nietrzymania moczu o 19%.
U kobiet w wieku pomenopauzalnym zaobserwowano ścisły związek nietrzymania moczu z wysokim BMI [13].
W Australii przeprowadzono badanie u 14 070 kobiet w wieku 45–50 lat i stwierdzono pozytywną korelację wysokich wartości BMI z nasileniem objawów nietrzymania moczu. Nie zanotowano przypadków nietrzymania moczu u kobiet z BMI <20. Zaobserwowano również, że wysoka wartość wskaźnika masy ciała związana jest z 30-procentowym wzrostem ryzyka nietrzymania moczu III stopnia [27].
Santaniello i wsp. [28] w badaniu przeprowadzonym we Włoszech u 750 pacjentów stwierdzili wzrost częstości nietrzymania moczu wraz ze wzrostem BMI i jednocześnie pogorszenie jakości życia oraz depresję.
Z kolei Elia i wsp. [29] oceniali częstość występowania nietrzymania moczu, parć naglących, nokturii, objawów dyzurycznych w zależności od różnych czynników ryzyka. Wymienione objawy wykazywały istotną statystycznie korelację tylko ze wzrostem BMI.
W Finlandii badano częstość występowania nietrzymania moczu u kobiet i mężczyzn z prawidłową masą ciała oraz z nadwagą i otyłością. Stwierdzono wzrost częstości nietrzymania moczu o 17,7% u mężczyzn i o 18,5% u kobiet z nadwagą i otyłością [30].
Istnieje wiele przyczyn fizjologicznych i mechaniz-mów, które wiążą wzrost BMI ze wzrostem ryzyka nietrzymaniu moczu. U kobiet otyłych wzrasta ciśnienie śródbrzuszne, czego następstwem jest wzrost ciśnienia śródpęcherzowego i redukcja różnicy ciśnień między pęcherzem moczowym i cewką, czego skutkiem jest nietrzymanie moczu. Wyniki badań klinicznych wskazują, że pacjentki otyłe mają bardziej niewydolny mechanizm zamykający cewkę moczową, co może być spowodowane przewlekłym napięciem przepony moczowo-płciowej [31].
U kobiet z wysokim BMI częściej występuje także nagląca postać nietrzymania moczu.
Yamaguchi stwierdził u znacznej grupy kobiet z otyłością i naglącą postacią nietrzymania moczu mutację receptora b-3-adrenergicznego i zaburzenie funkcji wypieracza [32].
Otyłość predysponuje również do chorób neurologicznych, które mogą powodować dysfunkcję mięśni dna miednicy, pęcherza moczowego i cewki moczowej. Badania kliniczne dowodzą, że utrata masy ciała ma pozytywny wpływ na objawy nietrzymania moczu [33–35].
Według Bumpa i wsp. [34] chirurgiczna redukcja masy ciała u ok. 70% pacjentek wpływa na ustąpienie objawów nietrzymania moczu. W kontrolnym badaniu urodynamicznym stwierdzono spadek ciśnienia śródpęcherzowego w czasie próby kaszlowej.
Zdaniem Subaka i wsp. [16] otyłość ściśle wiąże się z nietrzymaniem moczu. W przypadku wzrostu wskaźnika masy ciała o 5 jednostek można w 100% przewidzieć wystąpienie objawów nietrzymania moczu. Stwierdzono, że redukcja masy ciała o 5–10% powoduje zmniejszenie epizodów nietrzymania moczu o 50%. Zaobserwowano, że redukcja masy ciała jest skuteczną i bezpieczną metodą leczenia nietrzymania moczu.
W rozpoznaniu nietrzymania moczu ważna jest umiejętna rozmowa lekarza z chorą, właściwa ocena występujących objawów, dokładnie zebrany wywiad, informacje uzyskane z kwestionariuszy wypełnionych przez pacjentkę, dzienniczka mikcyjnego, wynik badania urodynamicznego. Tylko w ten sposób można ustalić właściwe rozpoznanie i zalecić terapię zachowawczą bądź skuteczne leczenie operacyjne.
Wiedza o czynnikach predysponujących do wystąpienia nietrzymania moczu pomaga lekarzom wyodrębnić zagrożone pacjentki, daje szansę na wyeliminowanie czynników ryzyka i wcześniejsze wdrożenie skutecznego leczenia. Pozwala to na obniżenie kosztów i poprawę jakości życia kobiet i ich rodzin. Zapobieganie otyłości można zatem uznać za skuteczną profilaktykę nietrzymania moczu [35].

Piśmiennictwo
1. Keller KB, Lemberg L. Obesity and the metabolic syndrome. Am J Crit Care 2003; 12: 167-70.
2. Ogden CL, Yanovski SZ, Carroll MD, Flegal KM. The epidemiology of obesity. Gastroenterology 2007; 132: 2087-102.
3. Milewicz A, Jędrzejuk D. Hormonalna terapia zastępcza w cukrzycy. Diabetol Prakt 2004; 1: 41-4.
4. Astrup A. Healthy lifestyles in Europe: prevention of obesity and type II diabetes by diet and physical activity. Public Health Nutr 2001; 4: 499-515.
5. Helmert U, Strube H. The development of obesity in Germany in the period from 1985 until 2000. Gesundheitswesen 2004; 66: 409-15.
6. Wellman NS, Friedberg B. Causes and consequences of adult obesity: health, social and economic impacts in the United States. Asia Pac J Clin Nutr 2002; 11 Suppl 8: S705-9.
7. Melville JL, Katon W, Delaney K, Newton K. Urinary incontinence in US women: a population-based study. Arch Intern Med 2005; 165: 537-42.
8. Norton P, Brubaker L. Urinary incontinence in women. Lancet 2006; 367: 57-67.
9. Wilamowska A, Sobczuk A, Pertyński T. Czynniki ryzyka nietrzymania moczu u kobiet zakwalifikowanych do badania urodynamicznego. XXIX Kongres PTG, Poznań 2006. Gin Pol 2006; Supl. 1: 59.
10. Hunskaar S, Lose G, Sykes D, Voss S. The prevalence of urinary incontinence in women in four European countries. BJU Int 2004; 93: 324-30.
11. Broome BA. The impact of urinary incontinence on self-efficacy and quality of life. Health Qual Life Outcomes 2003; 1: 35.
12. Jackson RA, Vittinghoff E, Kanaya AM, et al. Urinary incontinence in elderly women: findings from the Health, Aging, and Body Composition Study. Obstet Gynecol 2004; 104: 301-7.
13. Oskay UY, Beji NK, Yalcin O. A study on urogenital complaints of postmenopausal women aged 50 and over. Acta Obstet Gynecol Scand 2005; 84: 72-8.
14. Bump RC. Discussion: Epidemiology of urinary incontinence. Urol 1997; 50: 15-6.
15. Brown JS, Seeley DG, Fong J, et al. Urinary incontinence in older women: who is at risk? Study of osteporotic fractures research group. Obstet Gynecol 1996; 87: 715-21.
16. Subak LL, Johnson C, Whitcomb E, et al. Does weight loss improve incontinence in moderately obese women? Int Urogynecol J Pelvic Floor Dysfunct 2002; 13: 40-3.
17. Cummings JM, Rodning CB. Urinary stress incontinence among obese women: review of pathophysiology therapy. Int Urogynecol J Pelvic Floor Dysfunct 2000; 11: 41-4.
18. Dwyer PL, Lee ET, Hay DM. Obesity and urinary incontinence in women. Br J Obstet Gynaecol 1988; 95: 91-6.
19. Gaudenz R. A questionnaire with a new urge-score and stress-score for the evaluation of female urinary incontinence. Geburtshilfe Frauenheilkd 1979; 39: 784-92.
20. Minassian VA, Drutz HP, Al-Badr A. Urinary incontinence as a worldwide problem. Int J Gynaecol Obstet 2003; 82: 327-38.
21. Frankenburg FR, Zanarini MC. Obesity and obesity-related illness in borderline patients. J Personal Disord 2006; 20: 71-80.
22. Waetjen LE, Liao S, Johnson WO, et al. Factors associated with prevalent and incident urinary incontinence in a cohort of middle women: a longitudinal analysis of data. Am J Epidemiol 2007; 165: 309-18.
23. Møller LM, Lose G, Jørgensen T. Risk factors of lower urinary tract symptoms in women aged 40-60 years. Ugeskr Laeger 2001; 163: 6598-601.
24. Bai SW, Kang JY, Rha KH, et al. Relationship of urodynamic parameters and obesity in women with stress urinary incontinence. J Reprod Med 2002; 47: 559-63.
25. Oskay UY, Beji NK, Yalcin O. A study on urogenital complaints of postmenopausal women aged 50 and over. Acta Obstet Gynecol Scand 2005; 84: 72-8.
26. Goldberg RP, Abramov Y, Botros S, et al. Delivery mode is a major environmental determinant of stress urinary incontinence: results of the Evanston-Northwestern Twin Sisters Study. Am J Obstet Gynecol 2005; 193: 2149-53.
27. Chiarelli P, Brown W, McElduff P. Leaking urine: prevalence and associated factors in Australian women. Neurourol Urodyn 1999; 18: 567-77.
28. Santaniello F, Giannantoni A, Cochetti G, et al. Body mass index and lower urinary tract symptoms in women. Arch Ital Urol Androl 2007 79: 17-9.
29. Elia G, Dye TD, Scariati PD. Body mass index and urinary symptoms in women. Int Urogynecol J Pelvic Floor Dysfunct 2001; 12: 366-9.
30. Tikkinen KA, Auvinen A, Huhtala H, Tammela TL. Nocturia and obesity: a population-based study in Finland. Am J Epidemiol 2006; 163: 1003-11.
31. Futyma K, Adamiak A, Jankiewicz K i wsp. Czy indeks masy ciała i rodność wpływają na parametry wydolności cewki moczowej? XXIX Kongres PTG, Poznań 2006. Gin Pol Supl. 1: 26.
32. Yamaguchi O. Beta3-adrenoceptors in human detrusor muscle. Urology 2002; 59 (5 Suppl 1): 25-9.
33. Bouldin MJ, Ross LA, Sumrall CD, et al. The effect of obesity surgery on obesity comorbidity. Am J Med Sci 2006; 331: 183-93.
34. Bump RC, Sugerman HJ, Fantl JA, McClish DK. Obesity and lower urinary tract function in women: effect of surgically induced weight loss. Am J Obstet Gynecol 1992; 167: 392-7.
35. Richter HE, Burgio KL, Clements RH, et al. Urinary and anal incontinence in morbidly obese women considering weight loss surgery. Obstet Gynecol 2005; 106: 1272-7.
Copyright: © 2007 Termedia Sp. z o. o. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.
Quick links
© 2022 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.