Wprowadzenie. Toksyczna nekroliza naskórka (ang. toxic epidermal necrolysis – TEN), czyli zespół Lyella, jest zagrażającym życiu odczynem polekowym, który charakteryzuje się występowaniem zmian rumieniowych, martwicą i obecnością pęcherzy w obrębie naskórka i błon śluzowych. Śmiertelność w tym schorzeniu wynosi około 30–40%. W 90% przypadków TEN wiąże się z ekspozycją na lek. Bardzo rzadkim czynnikiem prowokującym jest radioterapia.

Cel pracy. Przedstawienie przypadku TEN sprowokowanego radioterapią.

Opis przypadku. U 82-letniego pacjenta po zastosowaniu cyklu naświetlań radykalnych w przebiegu leczenia nieoperacyjnego raka pęcherza moczowego pojawiły się na skórze zmiany rumieniowe, spełzające, z obecnością pęcherzy, zajmujące około 60% powierzchni ciała w dniu przyjęcia do szpitala. Obserwowano również zajęcie śluzówek jamy ustnej i spojówek, gorączkę oraz objawy skąpomoczu. Z odchyleń od normy stwierdzono leukocytozę, zwiększone stężenie kreatyniny, cukromocz i białkomocz. Po zastosowaniu terapii cyklosporyną w dawce 4 mg/kg m.c. i metyloprednizolonem w dawce 48 mg uzyskano w ciągu 3 tygodni wygojenie zmian w obrębie skóry i śluzówek oraz normalizację wyników badań laboratoryjnych.

Wnioski. W piśmiennictwie można spotkać opisy przypadków chorych z pierwotnymi lub przerzutowymi guzami mózgu, u których TEN wystąpiła po leczeniu pochodnymi fenytoiny w połączeniu z radioterapią. Taką reakcję określa się jako EMPACT (ang. erythema multiforme associated with phenytoin and cranial radiation therapy), natomiast doniesienia dotyczące wystąpienia TEN po radioterapii są rzadkie.