Zastosowanie L-asparaginianu L-ornityny w chorobach wątroby w praktyce lekarza POZ – rola ornityny w terapii wspomagającej funkcje wątroby

Ornityna i jej rola w wątrobie

Ornityna (L-ornithine) jest aminokwasem niebiałkowym, który odgrywa kluczową rolę w metabolizmie azotu i detoksykacji amoniaku. Nie bierze udziału w budowie białek, ale stanowi centralny element cyklu mocznikowego (cyklu ornitynowego, cyklu Krebsa), zachodzącego głównie w komórkach wątrobowych (hepatocytach).
Zaburzenia w cyklu mocznikowym – czy to wynikające z niewydolności wątroby w ostrych lub przewlekłych chorobach wątroby, czy z wrodzonych defektów enzymatycznych (np. niedobór OTC, ASS, ASL) – prowadzą do hiperamonemii, encefalopatii i zaburzeń metabolicznych. Z tego względu ornityna i jej sole (głównie L-ornithine-L-aspartate) są szeroko badane pod kątem ich zastosowania hepatoprotekcyjnego, hepatoregeneracyjnego i w zapobieganiu kumulacji amoniaku we krwi.
Asparaginian dodany do ornityny działa jako substrat do syntezy glutaminianu przez transaminazy, stanowi donor azotu w cyklu mocznikowym, jest także czynnikiem wspierającym cykl Krebsa. Dzięki temu zwiększa się dostępność energii (ATP) dla hepatocytów i komórek mięśniowych.
Ornityna uczestniczy także w biosyntezie poliamin (putrescyny, spermidyny, sperminy) i proliny, wpływając na regenerację tkanek, włóknienie i stres oksydacyjny, co może mieć potencjalne zastosowanie w chorobach wątroby o różnej etiologii [1, 2]. Wpływ ornityny na funkcjonowanie wątroby podsumowano w tabeli 1.
W artykule na podstawie metaanalizy dostępnych badań klinicznych, publikacji naukowych zawartych w bazach PubMed, Scopus i Web of Science opisano potencjalne zastosowania ornityny u pacjentów z chorobami wątroby. Niniejszy przegląd obejmuje analizę publikacji z lat 1990–2025. Uwzględniono badania kliniczne, badania przedkliniczne (in vivo i in vitro) i metaanalizy oceniające wpływ suplementacji ornityny na funkcje wątroby, poziom amoniaku, markery oksydacyjne i parametry metaboliczne. Rola poliamin w wątrobie jest niezwykle istotna, ponieważ pełnią one kluczowe funkcje w regulacji wzrostu, regeneracji, detoksykacji i stabilności komórkowej hepatocytów. Poliaminy to alifatyczne aminy o dodatnim ładunku w fizjologicznym pH, które powstają z ornityny poprzez szlak biosyntezy poliamin.

Główne funkcje poliamin w wątrobie

Regulacja wzrostu i proliferacji hepatocytów: 1) poliaminy są niezbędne do proliferacji komórek wątrobowych, zwłaszcza podczas regeneracji wątroby po uszkodzeniu; 2) wzrost aktywności ODC i wzrost poziomu...


View full text...