Przeciwciała przeciw cytoplazmie granulocytów obojętnochłonnych (ANCA) są obecne w surowicy chorych w przebiegu zapalenia naczyń krwionośnych. Stwierdzane są głównie u chorych na ziarniniaka Wegenera oraz zespół Churga i Strauss. Występują także w innych chorobach tkanki łącznej, jednak ich częstość oraz znaczenie kliniczne w przebiegu chorób reumatycznych nie są do końca określone. Celem pracy była ocena częstości występowania i charakterystyka przeciwciał przeciw cytoplazmie granulocytów obojętnochłonnych w surowicy krwi chorych na reumatoidalne zapalenie stawów. Materiał do badań stanowiły surowice uzyskane od 377 chorych na reumatoidalne zapalenie stawów – 81 mężczyzn i 296 kobiet w wieku 26–67 lat (średnia wieku 47,6±3 lata). Grupę kontrolną stanowiło 183 chorych ze zmianami zwyrodnieniowymi – 65 mężczyzn i 118 kobiet w wieku 47–65 lat (średnia wieku 56,7±3,1 roku). Uzyskane do badań surowice poddano ocenie typu i miana ANCA metodą immunofluorescencji pośredniej, natomiast swoistość ANCA oceniano metodą ELISA. Obecność ANCA w surowicy krwi wykazano u 17,8% chorych na reumatoidalne zapalenie stawów. Okołojądrowy typ ANCA stwierdzono u 70,2% chorych, atypowy zaś w 29,8% przypadków. W 8,9% przypadków ANCA obecne w surowicy reagowały z mieloperoksydazą, w 40,3% przypadków reagowały swoiście z laktoferryną, natomiast w 8,89% przypadków wykazywały swoistość w stosunku do lizozymu. U 20,9% badanych przeciwciała te reagowały swoiście z katepsyną G, a u 20,9% ANCA wykazywały swoistość w stosunku do elastazy. W żadnym przypadku ANCA nie stwierdzono swoistości dla proteinazy 3. Przeciwciała przeciw cytoplazmie granulocytów obojętnochłonnych w klasie IgM obserwowano u 5/67 chorych, co stanowiło 7,5% przypadków, w 92,5% ANCA występowały w klasie IgG. Stwierdzono je głównie w podklasie IgG1 u 36/62 chorych, co stanowiło 58%, i w podklasie IgG3 u 15/62 chorych, co stanowiło 24,1%.