eISSN: 1644-4116
ISSN: 1429-8538
Psychoonkologia
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
NOWOŚĆ
Portal dla onkologów!
www.eonkologia.pl
2/2014
vol. 18
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
streszczenie artykułu:
Artykuł oryginalny

Psychologiczne uwarunkowania jakości życia pacjentek poddanych radioterapii w odniesieniu do stopnia zaawansowania choroby i wieku

Katarzyna Guzińska, Joanna Dziedziul, Agata Rudnik

Psychoonkologia 2014, 2: 51–58
Data publikacji online: 2014/09/15
Pełna treść artykułu
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
Wstęp: Radioterapia jest jedną z najczęściej stosowanych i najbardziej efektywnych metod leczenia nowotworów. Jednocześnie jest jednym z czynników, które wywołują psychologiczny stres u osób z nowotworem, ponieważ wiąże się z poczuciem niepokoju i lęku oraz z wystąpieniem działań niepożądanych, i wpływa znacząco na jakość życia.

Cel pracy: Celem przeprowadzonych badań było określenie udziału wybranych zmiennych psychologicznych (takich jak: poczucie koherencji i jej trzy komponenty – zrozumiałość, zaradność, sensowność; subiektywne poczucie choroby; strategie radzenia sobie – konstruktywne: duch walki, pozytywne przewartościowanie, oraz destruktywne: bezradność – beznadziejność, zaabsorbowanie lękowe, a także ocena jakości życia), medycznych (stopień zaawansowania choroby) oraz demograficznych (wiek) na jakość życia pacjentek z chorobą nowotworową leczonych radioterapią.

Materiał i metody: Badaniami objęto 50 kobiet z chorobą nowotworową, w wieku 24–78 lat, poddanych radioterapii w Klinice Onkologii i Radioterapii Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku. Wykorzystano Kwestionariusz Orientacji Życiowej SOC-29 Antonovsky’ego, Skalę wizualno-analogową, Skalę Przystosowania Psychicznego do Choroby Nowotworowej Mini-MAC Watson i wsp. w adaptacji Z. Juczyńskiego oraz Kwestionariusz Jakości Życia EORTC QLQ-C30 opracowany przez Grupę Jakości Życia EORTC (Quality of Life Group EORTC).

Wyniki: Jakość życia pacjentek poddanych radioterapii pozostaje w związku z poczuciem koherencji, subiektywnym poczuciem choroby oraz strategiami radzenia sobie w chorobie nowotworowej. Jednocześnie wyższą jakość życia prezentują osoby badane z wyższym natężeniem poczucia koherencji, a także z niższym subiektywnym poczuciem choroby i stosujące konstruktywne strategie radzenia sobie.

Wnioski: Poczucie koherencji, rodzaj stosowanych strategii radzenia sobie oraz subiektywne poczucie choroby są lepszymi predyktorami jakości życia niż stopień zaawansowania choroby i wiek pacjentek poddanych radioterapii.

Introduction: Radiotherapy is one of the most popular and efficient methods of treating cancers. Apart from that it is one of the factors which evoke psychological stress in patients with cancer, because this treatment is associated with the feelings of worry and anxiety, and the occurrence of side effects. Due to this radiotherapy affects the quality of life significantly.

Aim: The aim of the research was determining the contribution of selected psychological variables (such as: the sense of coherence; subjective sense of the disease; coping strategies, assessment of the quality of life), medical variables (the stage of the disease) and demographic ones (age) with regard to the quality of life of female patients with cancer, undergoing radiotherapy.

Material and methods: The study group included 50 female patients with cancer, aged 24-78 years, undergoing radiotherapy in the Clinic of Oncology and Radiotherapy in the University Clinical Centre in Gdańsk. The research methods included Antonovsky’s Sense of Coherence Scale (SOC-29), the Visual-Analogue Scale, the Mini-mental Adjustment to Cancer Scale (Mini MAC Watson et al.), Polish adaptation by Z. Juczyński, and the EORTC Quality of Life Questionnaire (QLQ-C30).

Results: The quality of life of the female patients undergoing radiotherapy correlates with the sense of coherence, subjective sense of the disease and coping strategies in cancer. Individuals with a higher sense of coherence and a lower subjective sense of the disease, using constructive coping strategies, demonstrated a higher quality of life.

Conclusions: The sense of coherence, the kinds of applied coping strategies and the subjective sense of the disease are better predictors of the quality of life, than the stage of the disease and age of the female patients undergoing radiotherapy.
słowa kluczowe:

poczucie koherencji, subiektywne poczucie choroby, strategie radzenia sobie, radioterapia

referencje:
de Walden-Gałuszko K, Majkowicz M (red.). Jakość życia w chorobie nowotworowej. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1994; 8. 
de Walden-Gałuszko K, Majkowicz M. Ocena jakości opieki paliatywnej w teorii i praktyce. Akademia Medyczna, Gdańsk 2000. 
Heszen I, Sęk H. Psychologia zdrowia. PWN, Warszawa 2007. 
Heszen-Niejodek I. Teoria stresu psychologicznego i radzenia sobie. W: Strelau J (red.). Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 3. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2001; 465-492. 
Kubacka-Jasiecka D. Problematyka lęku i zmagania się z lękiem w chorobie nowotworowej. W: Kubacka-Jasiecka D, Łosiak W (red.). Zmagając się z chorobą nowotworową. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1999. 
Tomaszewska I. Psychologiczne aspekty w chorobie nowotworowej. W: de Walden-Galuszko K (red.). Psychoonkologia. Biblioteka Psychiatrii Polskiej, Kraków 2000; 71-81. 
Didkowska J. Nowotwory szyjki macicy w Polsce – epidemiologiczny bilans otwarcia i perspektywy. Ginekologia Polska 2006; 8: 660-666. 
Kozakiewicz B. Nowotwory złośliwe narządu rodnego. Nowa Med 2003; 122-127. 
McKay J, Hirano N. Chemioterapia. Radioterapia. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2002; 16-17, 33, 40-50. 
de Walden-Gałuszko K. Ocena jakości życia uwarunkowana stanem zdrowia. W: Meyza J (red.). Jakość życia w chorobie nowotworowej. Centrum Onkologii, Warszawa 1997; 77-81. 
de Walden-Gałuszko K. Nowe aspekty pojęcia jakości życia w psychoonkologii w świetle założeń psychologii pozytywnej. Psychoonkologia 2011; 2: 65-69. 
Schipper H, Clinch J, Powell V. Definitions and conceptual issues. W: Spilker B (red.). Quality of life assessments in clinical trials. New York 1990; 11-25. 
Juczyński Z. Psychologiczne wyznaczniki przystosowania się do choroby nowotworowej. Psychoonkologia 1997, 1: 3-10. 
Juczyński Z. Radzenie sobie ze stresem spowodowanym chorobą nowotworową. W: de Walden-Gałuszko K (red.). Psychoonkologia. Komitet Redakcyjno-Wydawniczy PTP, Kraków 2000; 23-45. 
Juczyński Z. Psychoonkologia jako dziedzina badań i praktyki klinicznej. Psychoonkologia 2002; 3: 71-75. 
Juczyński Z. Zmaganie się z przewlekłym bólem. W: Heszen-Niejodek I (red.). Teoretyczne i kliniczne problemy radzenia sobie ze stresem. Wydawnictwo Naukowe SPA, Poznań 2002; 132-152. 
Kopczyńska-Tyszko A. Pomoc psychologiczna pacjentom onkologicznym. W: Kubacka-Jasiecka D, Łosiak W (red.). Zmagając się z chorobą nowotworową. WUJ, Kraków 1999. 
Antonovsky A. Unraveling The Mystery of Health – How People Manage Stress and Stay Well, San Francisco: Jossey-Bass Publishers, 1987. 
Antonovsky A. Rozwikłanie tajemnicy zdrowia: jak radzić sobie ze stresem i nie zachorować. Fundacja IPiN, Warszawa 1995. 
Pasikowski T. Stres i zdrowie: problemy – kierunki – kontrowersje. Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań 2000. 
Sęk H, Pasikowski T (red.). Zdrowie – Stres – Zasoby. Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań 2001. 
Jacobsen P, Andrykowski MA, Thors CL. Relationship of catastrophizing to fatigue among women receiving treatment for breast cancer. J Consult Clin Psychol 2004; 72: 355-361. 
Faller H, Olshausen B, Flentje M. Emotional distress and needs for psychosocial support among breast cancer patients at start of radiotherapy. Psychother Psychosom Med Psychol 2003; 53: 229-235. 
Kozaka J. Jakość życia a poczucie koherencji kobiet chorych na raka jajnika. Psychoonkologia 2002; 6: 13-19. 
Jabłoński M. Poczucie koherencji a ryzyko rozwoju depresji u chorych na ostrą białaczkę. Psychoonkologia 2009; 1-2: 1-10. 
Milik A. Przystosowanie się do choroby u kobiet z nowotworem piersi przed mastektomią i po niej oraz przed zabiegiem oszczędzającym i po tym zabiegu. Psychoonkologia 2013; 2: 50-55. 
Dobrowolska M. Wybrane zasoby psychologiczne pacjentek chorych na raka jajnika a stopień nasilenia skutków ubocznych chemioterapii. Psychoonkologia 2013; 2: 56-61. 
Bidzan M, Rudnik A, Peplińska A. Korelaty pomiędzy różnymi obszarami życia kobiet po operacji raka szyjki macicy metodą Wertheima-Meigsa w odniesieniu do jakości życia. Psychoonkologia 2013; 2: 62-70. 
Leppert W, Nowakowska E. Rola radioterapii w leczeniu objawów zaawansowanej choroby nowotworowej. Medycyna Paliatywna w Praktyce 2008; 2: 33-47. 
Sears SR, Stanton AL, Danoff-Burg S. The yellow brick road and the emerald city: Benefit finding, positive reappraisal coping and posttraumatic growth in women with early-stage breast cancer. Health Psychology 2003; 22: 487-497. 
Helgeson V, Reynolds K, Tomich P. A meta-analytic review of benefit finding and growth. J Consult Clin Psychol 2006; 74: 797-816. 
Tomich PL, Helgeson VS. Is finding something good in the bad always good? Benefit finding among women with breast cancer. Health Psychol 2004; 23: 16-23. 
Helgeson VS, Reynolds KA, Tomich PL. A meta-analytic review of benefit finding and growth. J Consult Clin Psychol 2006; 74: 797-816.
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe