Tematem pracy jest przegląd aktualnego piśmiennictwa dotyczącego choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD) z szybką oraz ultraszybką i okołodobową zmianą faz. Czwarta edycja amerykańskiego systemu diagnostycznego (Diagnostic and Statistical Manual – DSM-IV) definiuje ChAD z szybką zmianą faz (rapid cycling bipolar disorder – RC) jako ChAD o specyficznym przebiegu, obejmującym co najmniej cztery epizody dużej depresji, manii, stanu mieszanego lub hipomanii w ciągu roku, występujące w dowolnej konfiguracji. Częstość występowania RC wśród pacjentów z ChAD wynosi 13–20%. Jako ChAD z ultraszybką zmianą faz (ultra-rapid bipolar disorder – uRC) określa się naprzemienne fazy chorobowe trwające od kilku dni do kilku tygodni. Choroba afektywna dwubiegunowa z okołodobową zmianą faz (ultradian cycling bipolar disorder – udRC) definiowana jest jako zmiany faz chorobowych w ciągu tego samego dnia, co kilka godzin. Dwa ostatnie podtypy ChAD (uRC i udRC) nie zostały ujęte w klasyfikacji DSM-IV, a żadna z tych postaci ChAD nie została uwzględniona w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems – ICD-10).

W niniejszym artykule dokonano próby podsumowania ww. podtypów ChAD z częstą zmianą faz, w tym uRC i udRC, ze szczególnym uwzględnieniem obrazu klinicznego, czynników patogenetycznych i wyzwalających, diagnostyki różnicowej oraz możliwości leczenia. Choroba afektywna dwubiegunowa z częstą zmianą faz może być uważana za jedną z najbardziej ekstremalnych postaci choroby i z tego względu wymaga szczególnego podejścia terapeutycznego.