Stymulacja nerwu błędnego (vagus nerve stimulation – VNS) jest jedną z kilku fizykalnych metod poddawanych ostatnio badaniom pod kątem ich działania przeciwdepresyjnego. To jedyna metoda, która została oficjalne dopuszczona jako terapia dodana do stosowania w przypadku przewlekłej i/lub nawracającej depresji.

Praca prezentuje krytyczną – z psychiatrycznego punktu widzenia – analizę kilku wybranych cech stymulacji VNS.

Metoda VNS praktycznie nie została przebadana eksperymentalnie na zwierzęcych modelach depresji. Doznania sensoryczne związane z płynięciem prądu pozwalają pacjentowi na zorientowanie się, że otrzymuje stymulację prawdziwą. Nieetyczne jest długoterminowe utrzymywanie pacjentów w grupie placebo, tj. z wszczepionym, lecz niepracującym stymulatorem VNS. Większość badań miała charakter obserwacyjny i była przeprowadzona u pojedynczych pacjentów lub w małych grupach chorych. Mało jest natomiast dobrze skonstruowanych badań kontrolowanych z randomizacją.

Dalsze badania nad stosowaniem VNS w terapii depresji wymagają przemyślenia i wprowadzenia nowych procedur badawczych, które niwelowałyby dotychczasowe ułomności metodologiczne.