Cel pracy: Celem badań była ocena poziomów naskórkowego czynnika wzrostu i żeńskich hormonów płciowych (estron, estradiol, progesteron) w płynie z torbieli gruczołu piersiowego i w surowicy u kobiet ze zmianami włóknisto-torbielowatymi gruczołu piersiowego.
Materiał i metody: Badanie przeprowadzono u 45 miesiączkujących kobiet w wieku od 42 do 51 lat (średnia wieku 47±2,3). Rozpoznanie ustalono na podstawie badań klinicznych, ultrasonograficznych i mammograficznych. W grupie kontrolnej było 45 miesiączkujących, zdrowych kobiet, u których nie stwierdzano zmian w gruczołach płciowych, w tym samym przedziale wiekowym co grupa badana (średnia wieku 44,9±4,4). Surowica krwi i płyn otrzymany z aspiracji po nakłuciu torbieli gruczołów piersiowych były pobierane na badania biochemiczne w godzinach rannych w warunkach podstawowych. Próbki krwi były pobierane z żyły odłokciowej.
Wyniki: Stwierdzono, że stężenie naskórkowego czynnika wzrostu w płynie torbieli było istotnie wyższe niż z surowicy krwi (p<0,0001) u kobiet ze zmianami włóknisto-torbielowatymi. Stężenie to było istotnie wyższe w podtypie zmian włóknisto-torbielowatych, w porównaniu z podtypem zmian torbielowatych, tj. przebiegających bez włóknienia podścieliska gruczołu (p<0,05). Stężenia żeńskich hormonów płciowych były istotnie statystycznie wyższe w płynie z torbieli gruczołu piersiowego w porównaniu z surowicą (p<0,001).
Wnioski: 1. Istotnie wyższe stężenie naskórkowego czynnika wzrostu w płynie z torbieli gruczołu piersiowego w porównaniu z surowicą wskazuje, że ten czynnik pochodzi głównie z miejscowego wydzielania przez ścianę torbieli i tkanki gruczołu piersiowego. 2. Istotnie wyższe stężenie EGF w zmianach typu torbielowato-włóknistego gruczołu piersiowego, w porównaniu ze zmianami torbielowatymi, może przemawiać za zwiększoną możliwością przemiany nowotworowej tych zmian. 3. Istotnie wyższe stężenia estrogenów i progesteronu w płynie torbieli gruczołu piersiowego w porównaniu z surowicą przemawiają za syntezą hormonów płciowych de novo w ścianie torbieli i tkankach gruczołu piersiowego.