Czynniki środowiskowe w rozwoju cukrzycy typu 1 u dzieci: protokół systematycznego przeglądu i metaanalizy dotyczącej wpływu zakażenia i szczepienia przeciw COVID-19

Wprowadzenie
Celem pracy jest przygotowanie protokołu badania podsumowującego dotychczasowe dane dotyczące potencjalnej roli zakażenia wirusem SARS-CoV-2 i/lub szczepienia przeciwko wywoływanej przez niego chorobie COVID-19 jako czynników środowiskowych inicjujących wystąpienie cukrzycy typu 1 (T1D) u dzieci i młodzieży.

Materiał i metody
Protokół przeglądu systematycznego i metaanalizy przygotowany został zgodnie z wytycznymi PRISMA 2020. Bazy PubMed, Embase, Scopus, Web of Science oraz Cochrane Library zostaną przeszukane w celu identyfikacji badań opublikowanych od 2020 roku. Do analizy zostaną włączone prace opisujące nowo rozpoznaną T1D u osób w wieku 0–19 lat po potwierdzonym zakażeniu SARS-CoV-2 lub szczepieniu przeciw COVID-19, z wyraźnie określoną grupą porównawczą. Dane będą zbierane zgodnie z ramami PECO (Population–Exposure–Comparator–Outcome), obejmującymi częstość występowania T1D, nasilenie kwasicy ketonowej (DKA), markery immunologiczne i genetyczne, kierunek efektu oraz potencjalne czynniki zakłócające. Ryzyko błędu systematycznego zostanie ocenione przy użyciu skali Newcastle–Ottawa, a pewność dowodów – zgodnie z metodologią GRADE. W przypadku uzyskania danych o wystarczającej jednorodności zostanie przeprowadzona metaanaliza z zastosowaniem modelu efektów losowych.

Oczekiwane wyniki
Przewiduje się określenie kierunku efektu (­, ¯, mieszany lub = brak różnic) dla każdej pary ekspozycja–wynik oraz identyfikację luk dotyczących markerów immunologicznych, czasu rozpoznania i czynników zakłócających.

Wnioski
Przegląd dostarczy kompleksowej syntezy danych dotyczących zależności między zakażeniem lub szczepieniem przeciw COVID-19 a występowaniem cukrzycy typu 1 u dzieci, co może stanowić podstawę dla przyszłych badań prospektywnych i działań monitorujących.



Introduction
The study aimed to systematically evaluate whether coronavirus disease (COVID-19) infection and/or vaccination act as environmental triggers for new-onset type 1 diabetes (T1D) in children and adolescents.

Material and methods
We will conduct a systematic review and meta-analysis in accordance with PRISMA 2020 guidelines. PubMed, Embase, Scopus, Web of Science, and Cochrane Library will be searched for studies from 2020 onward. Eligible studies must report new-onset T1D in individuals aged 0–19 years following confirmed SARS-CoV-2 infection or COVID-19 vaccination, with a clearly defined comparator group. Data will be extracted using the Population-Exposure-Comparator-Outcome (PECO) framework, aiming to capture diabetes incidence, diabetic ketoacidosis (DKA) severity, immunologic and genetic markers, direction of effect, and potential confounders. Risk of bias will be assessed with the Newcastle–Ottawa Scale, and GRADE will be used to assess certainty of evidence. A random-effects meta-analysis will be conducted if appropriate.

Expected results
We anticipate mapping the direction of effect (­, ¯, mixed, or = no difference) for each exposure–outcome pair, and identifying gaps related to immunologic markers, diagnostic timing, and confounding factors.

Conclusions
This review will provide a comprehensive synthesis of evidence on infection- and vaccine-triggered pediatric T1D, informing future prospective studies and surveillance efforts.