W artykule dokonano przeglądu najważniejszych badań dotyczących sieci poznania społecznego w schizofrenii i zaburzeniach ze spektrum autyzmu (autism spectrum disorders – ASD). W tych jednostkach chorobowych można zaobserwować nasilone i wielorakie trudności w różnych obszarach funkcjonowania społecznego. Przez poznanie społeczne rozumie się „struktury i procesy poznawcze, które wpływają na nasze rozumienie sytuacji społecznych oraz pośredniczą w naszych zachowaniach, będących reakcją na te sytuacje”. Badacze zwyczajowo wymieniają cztery składniki poznania społecznego: percepcję emocjonalną, percepcję społeczną, teorię umysłu i style atrybucyjne. Osoby z zaburzeniami ze spektrum autyzmu przejawiały trudności w rozpoznawaniu emocji twarzy, niższą aktywację zakrętu wrzecionowatego (rozpoznawanie twarzy) i kory mózgowej (procesy emocjonalne i motywacyjne) oraz osiągały słabsze wyniki w testach mierzących zdolność atrybucji myśli i pragnień innych osób. Z kolei osoby chore na schizofrenię cechowały się mniejszą aktywnością w obszarach kory czołowej (hamowanie intensywnych emocji), ciemieniowej (integracja wrażeń czuciowych), skroniowej (percepcja emocji), deficytami prozodii emocji, zaburzonym mentalizowaniem oraz upatrywaniem przyczyn zdarzeń negatywnych w innych osobach. Obie grupy kliniczne przejawiały deficyty w procesach poznawczych odpowiedzialnych za mentalizowanie. Osoby z autyzmem wysoko funkcjonującym przejawiały podobne deficyty poznania społecznego co osoby ze schizofrenią z przewagą objawów negatywnych. Niezbędne wydają się dalsze badania w obszarze poznania społecznego w schizofrenii i ASD. Mogą one wyjaśnić, które deficyty poznania społecznego są wspólne, a które specyficzne dla danego zaburzenia.