Centralne miejsce zarówno w teorii, jak i praktyce pielęgniarskiej zajmuje proces pielęgnowania – znana metoda pracy pielęgniarki z podmiotem jej opieki, jakim jest pacjent. Wprowadzone w latach 50. XX w. pojęcie procesu pielęgnowania jest dziś – dostosowanym pod względem naukowym – podejściem do podejmowania adekwatnych decyzji i skutecznego rozwiązywania problemów zdrowotnych. Zasadniczym elementem tego procesu jest diagnoza pielęgniarska, która stanowi ocenę aktualnych i potencjalnych problemów związanych ze zdrowiem oraz reakcji człowieka na te problemy. Dostarcza podstaw do planowania i podejmowania efektywnych działań wielokierunkowej opieki. Stanowi esencję opieki pielęgniarskiej opartej na procesie pielęgnowania.