Wstęp: Przewiduje się, że w Polsce na nowotwory jelita grubego w 2025 roku zachoruje około 15 500 mężczyzn i 9100 kobiet. Szacuje się, że z powodu nowotworów jelita grubego liczba zgonów mężczyzn zwiększy się prawie dwukrotnie, a kobiet o około 1/3. W usuwaniu zniszczonych przez nowotwór tkanek bierze udział N-acetylo-β-D-heksozoaminidaza (HEX), która jest najaktywniejszą kwaśną egzoglikozydazą lizosomalną odszczepiającą reszty cukrowe z nieredukcyjnego końca łańcuchów oligosacharydowych glikokoniugatów (glikolipidów, glikoprotein i proteoglikanów). Badanie aktywności HEX może się przyczynić do lepszego diagnozowania i zmniejszenia liczby zgonów z powodu raka jelita grubego.

Cel: Ocena aktywności HEX oraz jej izoenzymów A i B w tkankach guza i w makroskopowo niezmienionych fragmentach jelita grubego.

Materiał i metody: Badano tkanki raka jelita grubego o stopniu dojrzałości komórkowej G2 pobrane od 17 chorych w wieku 39–82 lat (68,39 ±11,34 roku) z rozpoznanym adenocarcinoma (n = 15) i adenocarcinoma mucinosum (n = 2) jelita grubego oraz tkanki jelita pobrane od tych samych chorych 5 cm od granic zmiany nowotworowej (n = 15) stanowiące kontrolę. Aktywność HEX oraz jej izoenzymów A i B w tkankach oznaczano spektrofotometrycznie metodą Marciniak i wsp. Stężenie białka oznaczano metodą Lowry i wsp.

Wyniki: W tkance raka jelita grubego w porównaniu z niezmienioną makroskopowo kontrolną tkanką jelita grubego wykazano istotny wzrost aktywności HEX oraz jej izoenzymów A i B. Na podstawie klasyfikacji Duke’a stwierdzono istotny wzrost aktywności izoenzymu B u chorych z guzami jelita grubego klasy A, B i C oraz aktywności HEX i HEX A w guzach jelita grubego klasy C w porównaniu z tkankami niezmienionymi nowotworowo. HEX B wykazuje istotnie wyższą aktywność w guzach raka jelita grubego w klasie A w porównaniu z klasą B.

Wnioski: W raku jelita grubego dochodzi do wzmożonego katabolizmu glikokoniugatów w porównaniu z tkanką kontrolną jelita, o czym świadczy istotny wzrost aktywności HEX oraz jej izoenzymów A i B w tkance raka jelita grubego w porównaniu z tkanką kontrolną. We wczesnej fazie rozwoju raka jelita grubego oraz w klasie A w porównaniu z klasą B następuje istotny wzrost katabolizmu obojętnych glikokoniugatów, o czym świadczy istotny wzrost aktywności HEX B we wczesnej fazie rozwoju raka jelita grubego w porównaniu z tkanką kontrolną jelita oraz w klasie A w porównaniu z klasą B.