Cel pracy: Analiza postępowania prowadzącego do rozpoznania endometriozy, a szczególnie rola badania USG i stężenia CA-125 w surowicy. Materiał i metody: Analizie retrospektywnej poddano historie 68 pacjentek z rozpoznaną histopatologicznie endometriozą. Porównywano opis zabiegu operacyjnego i stopień endometriozy stwierdzony na jego podstawie wg AFS z badaniem USG oraz stężeniem CA-125.
Wyniki: U 35% kobiet z wykrytą torbielą czekoladową była ona umiejscowiona w jajniku lewym, a w prawym u 65%. W USG strukturę hipoechogeniczną stwierdzono u 38 chorych (70%), u 12 rozpoznano torbiel o mieszanej echogeniczności (22%), a normoechogeniczność u 4 (7%). Średnie stężenie CA-125 w surowicy wynosiło 59,98 U/ml; rozkład parametru: postać wczesna endometriozy 41,33 (I° wg AFS – 7,23; II° wg AFS – 52,70); postać zaawansowana endometriozy 64,79 (III° wg AFS – 39,54; IV° wg AFS – 85,59).
Wnioski: 1. Stwierdzono znacząco większe stężenie antygenu CA-125 w zaawansowanej postaci endometriozy (III–IV° wg AFS) w porównaniu z I–II° wg AFS.
2. Obraz USG torbieli smołowych przeważnie odzwierciedlał zmianę hipoechogenną, jednokomorową, o gładkim obrysie i wysokich współczynnikach RI, bez obecności płynu w jamie otrzewnowej.
3. Torbiel czekoladowa przeważnie lokalizuje się w obrębie jajnika prawego.
4. Badanie stężenia CA-125 i diagnostyka ultrasonograficzna pozwalają na wstępną weryfikację pacjentek z endometriozą, szczególnie w przypadku postaci zaawansowanej.