eISSN: 1644-4116
ISSN: 1429-8538
Psychoonkologia
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
NOWOŚĆ
Portal dla onkologów!
www.eonkologia.pl
2/2016
vol. 20
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
streszczenie artykułu:
Artykuł oryginalny

Ocena wiedzy w zakresie chorób nowotworowych oraz wybranych zachowań sprzyjających zdrowiu wśród chorych na zaawansowanego, przerzutowego raka płuca w trakcie chemioterapii

Krzysztof Adamowicz

Psychoonkologia 2016; 20 (2): 84-89
Data publikacji online: 2016/09/05
Pełna treść artykułu
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
Wstęp: Choroby nowotworowe stanowią drugą najczęstszą przyczynę zgonów w krajach rozwiniętych. Rak płuca jest najczęściej występującym nowotworem na świecie i zarazem najczęstszym nowotworem zależnym od czynników środowiskowych (palenie papierosów).

Cel pracy: Ocena wiedzy onkologicznej i zachowań zdrowotnych chorych na raka płuca w odniesieniu do czynników socjalnych i demograficznych.

Materiał i metody: Badaną grupę stanowiło 204 chorych na przerzutowego raka płuca leczonych od maja 2010 r. do grudnia 2015 r. w dwóch ośrodkach. Średni wiek chorych wynosił 66 lat. Wiedzę ankietowanych w zakresie chorób nowotworowych oraz prozdrowotność ich stylu życia oceniono metodą sondażu diagnostycznego, przy zastosowaniu Inwentarza Zachowań Zdrowotnych (IZZ) Z. Juczyńskiego. Wyniki zestawiono z wynikami uzyskanymi od osób zdrowych dobranych pod względem wieku, wykształcenia i płci.

Wyniki: Ogólny poziom wiedzy dotyczącej chorób nowotworowych oraz poziom nasilenia zachowań zdrowotnych był niski. Poziom wiedzy onkologicznej i zachowań prozdrowotnych osób chorych był niższy od wartości standaryzowanych oraz wartości uzyskiwanych przez grupę kontrolną. Udowodniono związek między stanem wiedzy dotyczącym chorób nowotworowych a gotowością przyjęcia postaw i zachowań prozdrowotnych przez chorych. Poziom praktyk zdrowotnych był istotnie wyższy u osób z wykształceniem wyższym, kobiet, osób niepalących oraz osób mających większą wiedzę onkologiczną. Większość (90%) chorych na raka płuca była palaczami papierosów.

Wnioski: Poziom wiedzy onkologicznej leczonych chorych obserwowany w codziennej praktyce klinicznej ma związek z nasileniem zachowań zdrowotnych.

Introduction: Neoplastic diseases are the second leading cause of death in developed countries. Lung cancer is the most common cancer in the world and also the most common cancer depending on environmental factors (smoking).

Aim: Evaluation of oncological knowledge and health behaviors of patients with lung cancer in relation to social and demographic factors.

Material and methods: The study group consisted of 204 patients with metastatic lung cancer treated between May 2010 to December 2015 in two centers. The mean age of patients was 66 years. We rated knowledge of respondents in the field of cancer and health lifestyle with method of diagnostic survey, using the Behavioral Health Inventory (BHI) by Z. Juczyński. These results were compared with those obtained from healthy subjects matched for age, education and gender.

Results: The general level of knowledge on cancer and the level of severity of health behaviors was low. Patients had a lower level of knowledge of cancer and BHI standardized value and the value obtained by the control group. It has been proven the association between the state of knowledge concerning cancer and readiness to adopt attitudes and healthy behaviors by lung cancer patients.

The level of health practices was significantly higher in people with higher education, non-smokers, in women and in people with a higher knowledge of oncology. 90% of lung cancer patients were cigarette smokers.

Conclusions: The level of knowledge of patients with lung cancer, which was observed in clinical practice is associated with the severity of health behavior.
słowa kluczowe:

chemioterapia, rak płuca, zachowania zdrowotne, wiedza o raku

referencje:
Ferlay J, Soerjomataram I, Ervik M i wsp. GLOBOCAN 2012 v1.0, Cancer Incidence and Mortality Worldwide: IARC CancerBase No. 11 [Internet]. International Agency for Research on Cancer, Lyon, France 2013. http://globocan.iarc.fr.
Wojciechowska U, Didkowska J, Zatoński W. Nowotwory złośliwe w Polsce. Centrum Onkologii – Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie, Warszawa 2012.
De Angelis R, Sant M, Coleman MP i wsp. Cancer survival in Europe 1999-2007 by country and age: results of EUROCARE-5 – a population-based study. Lancet Oncol 2014; 15: 23-34.
Głowacka MD, Kwapisz U, Frankowska A. Wybrane elementy stylu życia i problemy zdrowotne osób po 50. roku życia. Zdr Publ 2011; 121: 135-140.
Woynarowska B. Edukacja zdrowotna. PWN, Warszawa 2007.
Adamowicz K, Zalewska M, Majkowicz M, Zaucha JM. Ocena gotowości do zmian postaw i zachowań prozdrowotnych młodzieży do lat 18 pod wpływem edukacji zdrowotnej w zakresie chorób nowotworowych. Onkologia Polska 2012; 15: 157-165.
Adamowicz K, Zaucha JM, Majkowicz M. Ocena wiedzy pacjentek Poradni Profilaktyki Chorób Piersi w zakresie profilaktyki chorób nowotworowych. Nowotwory Journal of Oncology 2011; 61: 449-456.
Centrum Badania Opinii Społecznej. Postawy i opinie młodzieży na temat chorób nowotworowych. Warszawa 2007.
Butwin A. Wiedza na temat profilaktyki raka piersi wśród uczennic szkół ponadgimnazjalnych. Gdańsk 2009.
Juczyński Z. Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. PTS, Warszawa 2009.
Miller M, Supranowicz P. Aktualne problemy wychowania zdrowotnego. Potrzeby uczniów dotyczące informacji o zdrowiu i stylu życia. Problemy Higieny 2002; 77.
Pasz-Walczak G. Zapobieganie. W: Kordek R (red.). Onkologia. Podręcznik dla studentów i lekarzy. Via Medica, Gdańsk 2007; 52-57.
Krzakowski M (red.). Onkologia kliniczna. Ikamed, Warszawa 2006.
IARC monographs on the evaluation of the carcinogenic risk of chemicals to humans. Tobacco smoking. IARC, Lyon, France 1986, vol. 38.
Vineis P, Alavanja M, Buffler P i wsp. Tobacco and cancer: recent epidemiological evidence. J Natl Cancer Inst 2004; 96: 99-106.
Doll R, Peto R, Boreham J, Sutherland I. Mortality in relation to smoking: 50 years’ observations on male British doctors. BMJ 2004; 26: 1519.
Juszko-Piekut M, Olczyk D. Palenie papierosów jako czynnik ryzyka w etiologii raka płuca wśród mieszkańców Górnego Śląska. Medycyna Środowiskowa 2003; 6: 25-30.
Ochsner A. The etiology of bronchogenic carcinoma. Dis Chest 1964; 45: 586-590.
Doll R, Peto R. Mortality in relation to smoking: 20 years observations on male British doctors. BMJ 1976; 2: 1525-1536.
Olsen JH. Epidemiology of lung cancer. Eur Respir Mon 1995; 1: 1-17.
Grzelewska-Rzymowska I, Tymińska K. Etiopatogeneza raka płuca. W: Grzelewska-Rzymowska I (red.). Rak płuca. Wydawnictwo Sesja, Łódź 2003; 31-45.
Bach PB, Elkin EB, Pastorino U i wsp. Benchmarking lung cancer mortality rates in current and former smokers. Chest 2004; 126: 1742-1749.
Kopacz E (Minister Zdrowia); World Health Organization. Stan zagrożenia epidemią palenia tytoniu w Polsce. 2009.
Glantz SA, Parmley WW. Passive smoking and heart disease: epidemiology, physiology, and biochemistry. Circulation 1991; 83: 1-12.
Boyle P, Autier P, Bartelink H i wsp. European Code Against Cancer and scientific justification: third version (2003). Ann Oncol 2003; 14: 973-1005.
Sasco AJ, Secretan MB, Straif K. Tobacco smoking and cancer: a brief review of recent epidemiological evidence. Lung Cancer 2004; 45: 3-9.
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe