eISSN: 1644-4116
ISSN: 1429-8538
Psychoonkologia
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
NOWOŚĆ
Portal dla onkologów!
www.eonkologia.pl
2/2016
vol. 20
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
streszczenie artykułu:
Artykuł oryginalny

Ocena właściwości psychometrycznych polskiej wersji Brief Fatigue Inventory wśród chorych z rozpoznaniem nowotworu płuca

Jolanta Życińska, Maciej Januszek, Magdalena Kudłacik, Adam Pawlak

Psychoonkologia 2016; 20 (2): 75-83
Data publikacji online: 2016/09/05
Pełna treść artykułu
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
Wprowadzenie: Zmęczenie jest objawem najczęściej zgłaszanym przez pacjentów w trakcie leczenia onkologicznego. Brief Fatigue Inventory (BFI; Mendoza, Wang, Cleeland, Morrissey, Johnson, Wendt, Huber, 1999) jest krótkim i kompleksowym narzędziem do oceny nasilenia zmęczenia i jego wpływu na funkcjonowanie wśród chorych na nowotwory.

Cel pracy: Celem badania była ocena właściwości psychometrycznych polskiej wersji BFI, w tym ustalenie struktury narzędzia oraz jego zgodności wewnętrznej w grupie pacjentów onkologicznych.

Materiał i metody: W badaniu uczestniczyło 200 hospitalizowanych pacjentów (w tym 55% mężczyzn) o średniej wieku 63 lata (SD = 10,29) – 66 pacjentów w trakcie ustalania rozpoznania, 70 w trakcie leczenia pierwotnego i 64 w trakcie leczenia z powodu wznowy lub rozsiewu raka płuca.

Wyniki i wnioski: Trafność teoretyczną BFI zweryfikowano za pomocą eksploracyjnej analizy czynnikowej (EFA), która potwierdziła jednoczynnikowy charakter narzędzia. Uzyskano wysokie ładunki czynnikowe (nie mniejsze niż 0,73), co przełożyło się na wysokie współczynniki rzetelności, zarówno dla wyniku ogólnego BFI, jak i jego podskal – nasilenia znużenia i jego wpływu na rozmaite obszary funkcjonowania (α Cronbacha > 0,90). Porównanie zmęczenia pomiędzy grupami pacjentów wykazało istotne statystycznie różnice w odniesieniu do jego wpływu na rozmaite obszary funkcjonowania, aczkolwiek wielkość efektu (η2) nie przekraczała 5%. Analiza przeprowadzona testem post-hoc potwierdziła gorsze funkcjonowanie pacjentów w trakcie leczenia z powodu wznowy lub rozsiewu raka płuca niż pacjentów w trakcie ustalania rozpoznania. Na podstawie uzyskanych wyników można stwierdzić, że BFI jest rzetelnym narzędziem do oceny zmęczenia wśród chorych na raka płuca, a w trakcie leczenia z powodu wznowy lub rozsiewu nowotworu może odzwierciedlać ograniczenia w ich codziennym funkcjonowaniu.

Introduction: Fatigue is one of the most common symptom reported by cancer patients. The Brief Fatigue Inventory (BFI; Mendoza, Wang, Cleeland, Morrissey, Johnson, Wendt, Huber, 1999) is a short and comprehensive instrument to assess severity of fatigue and fatigue-related impairment in cancer patients.

Aim: The aim of the study was to evaluate the psychometric properties of the Polish version of the BFI, and to determine the structure of the tool and its reliability in a group of cancer patients.

Material and methods: A total of 200 hospitalized patients participated in the study (55% male) with mean age of 63 years (SD = 10.29), including 66 patients undergoing diagnostics, 70 – during the initial treatment and 64 – undergoing treatment due to recurrence/metastasis of lung cancer.

Results and conclusions: The exploratory factor analysis confirmed the one-factor structure of the BFI. High factor loadings were obtained for each item (not less than 0.73), which translated into high reliability coefficients (Cronbach’s α > 0.90). The comparison of fatigue levels between groups of patients indicated statistically significant differences in relation to the impact of fatigue on different aspects of patient’s life, although the magnitude of the effect (η2) did not exceed 5%. The post-hoc test analysis confirmed worse functioning of the patients undergoing treatment due to the recurrence/metastasis of cancer in comparison with the patients undergoing diagnostics. On the basis of the obtained results one may state that the BFI is a reliable tool in the evaluation of fatigue and that during the treatment due to recurrence/metastasis of lung cancer it may reflect patient limitations in everyday functioning.
słowa kluczowe:

właściwości psychometryczne, rak płuca, zmęczenie w przebiegu choroby nowotworowej, narzędzie przesiewowe

referencje:
NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Cancer-Related Fatigue 2010; dostępne na: http://www.nccn.org/ (10 listopada 2014 r.).
Buss T. Wybrane metody zwalczania zmęczenia w przebiegu choroby nowotworowej. Medycyna Paliatywna w Praktyce 2008; 4: 148-154.
Rzepka A, Nowicki K. Zespół zmęczenia u chorych na raka piersi. Współcz Onkol 2010; 14: 321-325.
Windsor PM, Potter J, McAdam K i wsp. Evaluation of a fatigue initiative: information on exercise for patients receiving cancer treatment. Clin Oncol 2009; 21: 473-482.
Wojtukiewicz MZ, Sawicki Z, Sierko E i wsp. Zespół przewlekłego zmęczenia u chorych na nowotwory poddawanych chemioterapii. Nowotwory 2007; 57: 695-701.
Mendoza TR, Wang XS, Cleeland CS i wsp. The rapid assessment of fatigue severity in cancer patients: use of the Brief Fatigue Inventory. Cancer 1999; 85: 1186-1196.
Seyidova-Khoshknabi D, Davis MP, Walsch D. A systematic review of cancer-related fatigue measurement questionnaires. Am J Hosp Palliat Care 2011; 28: 119-129.
Jodzio K, Treder NA. Poglądy na przewlekłe zmęczenie i jego wpływ na zachowanie w XIX wieku i na początku XX wieku. Psychiatria i Psychoterapia 2014; 10: 11-22.
Catania G, Bell C, Ottonelli S i wsp. Cancer-related fatigue in Italian cancer patients: validation of the Italian version of the Brief Fatigue Inventory (BFI). Support Care Cancer 2013; 21: 413-419.
Mendoza TR, Laudico AV, Wang XS i wsp. Assessment of fatigue in cancer patients and community dwellers: validation study of the Filipino version of the Brief Fatigue Inventory. Oncology 2010; 79: 112-117.
Okuyama T, Wang XS, Akechi T i wsp. Validation study of the Japanese version of the brief fatigue inventory. J Pain Symptom Manage 2003; 25: 106-117.
Radbruch L, Sabatowski R, Elsner F i wsp. Validation of the German version of the brief fatigue inventory. J Pain Symptom Manage 2003; 25: 449-458.
Jean-Pierre P, Figueroa-Moseley CD, Kohli S i wsp. Assessment of cancer-related fatigue: implications for clinical diagnosis and treatment. Oncologist 2007; 12 Suppl 1: 11-21.
So WK, Marsh G, Ling WM i wsp. The symptom cluster of fatigue, pain, anxiety, and depression and the effect on the quality of life of women receiving treatment for breast cancer: a multicenter study. Oncol Nurs Forum 2009; 36: E205-214.
Field A. Discovering statistics using SPSS (2nd edition). Sage Publications, London 2005.
Cattell R, Vogelmann S. A comprehensive trial of the scree and KG criteria for determining the number of factors. Multivariate Behav Res 1977; 12: 289-325.
Yeomans KA, Golder PA. The Guttman-Kaiser criterion as a predictor of the number of common factors. Statistician 1982; 3: 221-229.
Minton O, Stone P. A systematic review of the scales used for the measurement of cancer-related fatigue (CRF). Ann Oncol 2009; 20: 17-25.
Whitehead L. The measurement of fatigue in chronic illness: a systematic review of unidimensional and multidimensional fatigue measures. J Pain Symptom Manage 2009; 37: 107-128.
Hofman M, Ryan JL, Figueroa-Moseley CD i wsp. Cancer-related fatigue: the scale of the problem. Oncologist 2007; 12: 4-10.
Brown LF, Rand KL, Bigatti SM i wsp. Longitudinal relationships between fatigue and depression in cancer patients with depression and/or pain. Health Psychol 2013; 32: 1199-1208.
Chen YW, Coxson HO, Reid WD. Reliability and Validity of the Brief Fatigue Inventory and Dyspnea Inventory in People With Chronic Obstructive Pulmonary Disease. J Pain Symptom Manage 2016; 52: 298-304.
Wolfe F. Fatigue assessments in rheumatoid arthritis: comparative performance of visual analog scales and longer fatigue questionnaires in 7760 patients. J Rheumatol 2004; 31: 1896-1902.
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe