Zarówno stres fizyczny, jak i psychologiczny (emocjonalny) zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń depresyjnych poprzez działanie szeregu mechanizmów hormonalnych, biochemicznych, a także epigenetycznych. Wśród markerów procesu zapalnego wymienia się enzymy zapalenia, cytokiny prozapalne i przeciwzapalne oraz zjawisko stresu oksydacyjnego. Czynniki te poprzez szlak kinureninowy prowadzą do deficytu serotoniny i melatoniny, co uznawane jest za jedną z głównych przyczyn ujawnienia się depresji. W codziennych doświadczeniach człowieka oddzielenie emocji i poznania wydaje się zadaniem niemożliwym. Większość przeżyć emocjonalnych pociąga bowiem za sobą udział procesów poznawczych, a nieodzownym elementem poznania są emocje. Od dawna wiadomo, że stan emocjonalny, w jakim się znajdujemy, uruchamia powiązane z nim materiały pamięciowe (tzw. zasada zgodności poznania z nastrojem). Zasada zgodności dotyczy nie tylko procesów pamięciowych, ale obejmuje również spostrzeganie, uwagę czy zdolności językowe. Procesy emocjonalne oddziaływają na zdolność planowania i rozwiązywania problemów czy umiejętność podejmowania decyzji. Stanowią cenne źródło informacji o nas samych, partnerach interakcji oraz otaczającym nas świecie, motywują nas do działania, a także informują o zagrożeniach. Zaburzenia nastroju i deterioracja procesów poznawczych są przejawami dysfunkcji tego samego mechanizmu neuronalnego. Pojawia się zatem pytanie o to, czy istnieje wspólny mianownik tych zmian. Jednym z możliwych wyjaśnień jest teoria zapalna depresji nawiązująca do toczącego się w organizmie chorych aktywnego procesu zapalnego