Wprowadzenie: Gdy bezpośrednie uwidocznienie przeszkody w drogach żółciowych podczas ultrasonografii (USG) jest często trudne, średnica przewodu żółciowego wspólnego (PŻW) może być zwykle łatwo zmierzona. Istnieją kontrowersje dotyczące tego, jaka średnica PŻW powinna być uznana za nieprawidłową u osób po cholecystektomii.

Cel: Ocena średnicy PŻW w USG (ustalenie klinicznie optymalnego wymiaru) u chorych po cholecystektomii, podejrzewanych o nieprawidłowy odpływ żółci z dróg żółciowych.

Materiał i metody: W latach 1990–2005 oceniono 795 chorych [657 kobiet (83%), średnia wieku 60,5 roku; przedział 19–94 lat] po cholecystektomii, podejrzewanych o zaburzenie odpływu żółci. Średnica PŻW w USG była oceniana w dwóch pozycjach badanego – na wznak i w lewym półskłonie. We wszystkich przypadkach metodę referencyjną stanowiła endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ECPW), uzupełniona sfinkterotomią endoskopową w przypadku 588 badanych (74% przypadków). Określenie czułości, swoistości, trafności, wartości prognostycznej wyniku dodatniego i ujemnego, współczynników prawdopodobieństwa wyniku dodatniego i ujemnego (LR+/–) dla każdej ze średnic PŻW w USG posłużyło do wyznaczenia optymalnego punktu odcięcia dla tego parametru.

Wyniki: Najczęściej rozpoznawaną chorobą w ECPW była kamica przewodowa (500 przypadków). Nienowotworowe zwężenie wraz z kamicą przewodową stwierdzono u 14 chorych, wyłącznie nienowotworowe zwężenie u 5, a nowotworowe zwężenie u 2 osób. W 274 przypadkach nie zaobserwowano choroby dróg żółciowych w czasie ECPW. Odnotowano korelację między średnicą PŻW a występowaniem kamicy przewodowej (Z=–11,7, p=0,0001, test U Manna-Whitneya). Najlepszym punktem odcięcia (najwyższa trafność diagnostyczna 75%, z czułością 76% i swoistością 72%) okazała się średnica PŻW ł9 mm. Wartość prognostyczna wyniku ujemnego wyniosła 100% dla średnicy PŻW <5 mm, natomiast wartość prognostyczna wyniku dodatniego – 95% dla średnicy PŻW >16 mm, a 100% dla średnic >22 mm.

Wnioski: U chorych po cholecystektomii najlepszym ultrasonograficznym dyskryminatorem obecności przeszkody w odpływie żółci z dróg żółciowych jest średnica PŻW ł9 mm, ale jej kliniczna użyteczność jest daleka od oczekiwań lekarzy.