Wielochorobowość u pacjentów kardiologicznych w podeszłym wieku – jak radzić sobie w praktyce lekarza rodzinnego

Wprowadzenie

Zmiany anatomiczne i fizjologiczne związane z wiekiem zwiększają podatność na choroby sercowo-naczyniowe. Wzrost oczekiwanej długości życia i skuteczniejsze leczenie schorzeń kardiologicznych znacząco zmieniły epidemiologię chorób sercowo-naczyniowych [1]. Obecnie duża część osób starszych zmaga się z chorobą sercowo-naczyniową jako częścią konstelacji przewlekłych schorzeń – w przeciwieństwie do młodszych pacjentów, u których choroba sercowo-naczyniowa zazwyczaj występuje jako schorzenie dominujące. Z jednej strony wiadomo, że choroby sercowo-naczyniowe istotnie pogarszają rokowanie, stąd konieczność ich leczenia farmakologicznego i zabiegowego. Z drugiej strony u wielu starszych osób z wielochorobowością choroba sercowo-naczyniowa niekoniecznie jest postrzegana jako najważniejszy problem zdrowotny i/lub związany z opieką zdrowotną [2–4]. Połączenie starszego wieku, chorób współistniejących, polipragmazji i chorób sercowo-naczyniowych jest częste i stanowi wyzwanie w praktyce klinicznej lekarzy wielu specjalizacji.

Definicja i patogeneza wielochorobowości

Najprostsza i najbardziej użyteczna klinicznie definicja określa wielochorobowość jako występowanie dwóch lub więcej chorób przewlekłych [5, 6]. Funkcjonują też inne, bardziej złożone definicje wielochorobowości, m.in. wskaźnik Charlsona (Charlson Comorbidity Index), skala CIRS (Cumulative Illness Rating Scale) czy wskaźnik oceny chorób współistniejących (Index of Coexistent Disease) [7]. Termin wielochorobowość jest niekiedy używany zamiennie z określeniem choroby współistniejące, choć to drugie powinno być raczej stosowane do opisywania schorzeń towarzyszących chorobie określanej jako podstawowa. Patogeneza wielochorobowości u osób w podeszłym wieku jest złożona i wynika ze współdziałania czynników biologicznych związanych z wiekiem, psychologicznych, związanych ze stylem życia, statusem socjoekonomicznym i stosowanymi lekami. Wiele tych samych zmian strukturalnych, fizjologicznych i biologicznych związanych z wiekiem, które predysponują do rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, zwiększa ryzyko wystąpienia także chorób współistniejących, np. otyłość zwiększa ryzyko wystąpienia zarówno chorób układu sercowo-naczyniowego, jak i cukrzycy, chorób przewodu pokarmowego, chorób układu kostno-stawowego i wielu innych [8]. Kumulujące się schorzenia mogą indukować lub nasilać inne choroby poprzez wspólną patofizjologię, np. przewlekłe mechanizmy zapalne chorób...


View full text...