Wstęp:

Terapia zaburzeń pamięci stanowi istotne wyzwanie dla neuropsychologów, którzy coraz częściej stosują nieinwazyjną stymulację mózgu obok tradycyjnego treningu poznawczego. Celem metaanalizy (zarejestrowanej w PROSPERO: CRD42023460773) była ocena wpływu anodowej przezczaszkowej stymulacji prądem stałym (anodal transcranial direct current stimulation – a tDCS) na funkcje pamięci u osób z postępującym i niepostępującym uszkodzeniem mózgu.

Materiał i metody:

Badania kliniczne z randomizacją, które spełniały kryteria, były wyszukiwane w publicznie dostępnych bazach danych. Dwoje badaczy niezależnie oceniło ryzyko stronniczości przy użyciu kryteriów Cochrane’a, a wartości współczynnika g Hedgesa zostały obliczone oddzielnie dla miar pamięci krótkotrwałej i odroczonego przypominania.

Wyniki:

W analizie wykorzystano dane z 22 badań (łącznie 23 eksperymenty i 577 uczestników). Istniały niewielkie obawy co do jakości metodologicznej niektórych badań. Większość autorów stosowała aktywną a-tDCS nad grzbietowo-boczną korą przedczołową, ze średnią gęstością prądu 0,1 mA/cm². Analiza wielkości efektu wykazała istotną poprawę pamięci krótkotrwałej (g = 0,58, p < 0,001, 95% CI = 0,27-0,88) i odroczonego przypominania (g = 0,45, p < 0,001, 95% CI = 0,23-0,67). Obustronna stymulacja była istotnie związana z ogólnym efektem, ale pojawiły się obawy dotyczące stronniczości publikacji i heterogeniczności badań. Analiza podgrup wykazała nieznacznie wyższą wielkość efektu dla pamięci krótkotrwałej (g = 0,4 i 0,72 odpowiednio dla grup z chorobami postępującymi i niepostępującymi) w porównaniu z odroczonym przypominaniem (g = 0,45 i 0,44).

Wnioski:

Anodowa przezczaszkowa stymulacja prądem stałym wywołuje mały do umiarkowanego pozytywny efekt terapeutyczny u pacjentów z zaburzeniami pamięci. Jednak ze względu na małą liczebność grup, niską moc statystyczną i możliwą stronniczość publikacyjną w analizowanych danych, uznanie a-tDCS za wiarygodną metodę wspomagającą standardowe interwencje neuropsychologiczne nie ma na razie wystarczającego uzasadnienia.