eISSN: 1644-4116
ISSN: 1429-8538
Psychoonkologia
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
NOWOŚĆ
Portal dla onkologów!
www.eonkologia.pl
3/2015
vol. 19
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
streszczenie artykułu:
Artykuł oryginalny

„Europejski kodeks walki z rakiem” w aspekcie praktycznym

Agnieszka Dyzmann-Sroka, Agata Nowak

Psychoonkologia 2015, 3: 110-115
Data publikacji online: 2015/10/22
Pełna treść artykułu
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
Wstęp: Obserwowany w Europie wzrost zachorowań na nowotwory złośliwe stał się motorem napędowym do opracowania w 1987 r. prostych zaleceń, które poprzez kształtowanie motywacji, wiedzy i umiejętności miały doprowadzić do zmiany stylu życia.

Cel pracy: Przedstawienie zaleceń „Europejskiego kodeksu walki z rakiem” jako narzędzia służącego do obniżenia zachorowalności i umieralności na nowotwory złośliwe.

Materiał i metody: Autorskie tłumaczenie czwartej, anglojęzycznej edycji „Europejskiego kodeksu walki z rakiem” wraz z analizą podstawowych wskaźników statystycznych z bazy GLOBOCAN i Krajowego Rejestru Nowotworów.

Wyniki i wnioski: Kodeks zawiera 12 prostych zaleceń: Nie pal! Uczyń dom miejscem wolnym od dymu tytoniowego! Dbaj o utrzymanie prawidłowej masy ciała! Bądź aktywny fizycznie! Odżywiaj się zdrowo! Ogranicz spożycie alkoholu! Rozsądnie korzystaj ze słońca! Chroń się przed szkodliwym działaniem substancji rakotwórczych! Chroń się przed szkodliwym promieniowaniem! Staraj się karmić piersią, ogranicz HTZ. Pamiętaj o szczepieniach! Uczestnicz w programach badań przesiewowych w kierunku wczesnego wykrywania raka piersi, szyjki macicy, jelita grubego! Badania wykazują, że przynajmniej 1/3 zachorowań na nowotwory złośliwe można uniknąć poprzez zdrowy styl życia, a kolejną 1/3 można wcześnie wykryć i skutecznie leczyć. Niestety, jak dowodzą badania, Polacy nie mają świadomości komplementarności profilaktyki pierwotnej i wtórnej, pomimo wiedzy o tym, jak zdrowo żyć, nie zmieniają swojego stylu życia: palą tytoń, nie stosują zdrowej diety, są otyli i mało aktywni fizycznie. Poprzez budowanie świadomości onkologicznej należy przekonywać i zachęcać społeczeństwo do zmiany postaw zdrowotnych. Jeśli edukatorom nie uda się zmienić stylu życia Polaków, za 20–40 lat może się okazać, że nie będzie miał nas kto i za co leczyć.

Introduction: The growth in the incidence of cancer that had been observed in Europe gave rise in 1987 to the development of simple recommendations which were aimed to promote lifestyle changes by generating appropriate motivation, knowledge and skills.

Aim of the study: The European Code Against Cancer (ECAC) as an effective tool to fight with cancers.

Material and methods: The Code (English version), analysis of the Globocan and the National Cancer Registry data.

Results and conclusions: The Code comprises twelve simple messages: Do not smoke. Make your home smoke free. Take action to be a healthy body weight. Be physically active. Have a healthy diet. Limit your alcohol intake. Avoid too much sun. Protect yourself against cancer-causing substances. Protect yourself against harmful radiation. Try to breastfeed your baby. Remember to take part in vaccination programmes. Take part in organised cancer screening programmes for early detection of breast cancer, cervical cancer and bowel cancer. As shown by epidemiological studies, a third of cancer cases can be avoided by a healthy lifestyle, another third can be detected at an early stage and effectively treated. Unfortunately, as studies show, the Polish are not aware of the complementary roles of primary and secondary prevention, and do not change their habits despite knowing how to live a healthy lifestyle. If we do not manage to change our lifestyles, it some 20-40 years we may run short of human and financial resources to treat the disease.
słowa kluczowe:

epidemiologia, promocja zdrowia, profilaktyka pierwotna i wtórna

referencje:
Wojciechowska U, Didkowska J. Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe. Krajowy Rejestr Nowotworów, Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie. Dostępne na stronie: http://85.128.14.124/krn/ (dostęp z dnia 14.05.2015 oraz 3.09.2015).
GLOBOCAN2012: http://globocan.iarc.fr/Default.aspx (data wejścia 14.05.2015).
Załącznik do projektu uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu wieloletniego na lata 2016–2024 pod nazwą „Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych”: http://www.bip.mz.gov.pl/legislacja/projekty/projekt-uchwaly-rady-ministrow-w-sprawie-ustanowienia-programu-wieloletniego-na-lata-20162024-pod-nazwa-narodowy-program-zwalczania-chorob-nowotworowych (data wejścia 20.08.2015 r.).
Doll R, Peto R. The causes of cancer: quantitative estimates of avoidable risk of cancer in the United States today. J Natl Cancer Inst 1981; 66: 1191-1308.
Zatoński W (red.). Europejski Kodeks Walki z Rakiem 2003. Wydanie polskie. Centrum Onkologii – Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie, Warszawa 2009.
Główny Urząd Statystyczny: http://stat.gov.pl/sprawozdawczosc/ (data wejścia: 14.05.2015 r.).
Boyle P, Levin B (red.). World Cancer Report 2008. WHO, Lyon 2008.
Beliveau R, Gingras D. Dieta w walce z rakiem. Profilaktyka i wspomaganie terapii przez odżywianie. Wydawnictwo Delta, Warszawa 2007.
Pasz-Walczak G. Zapobieganie. W: Kordek R (red.). Onkologia. Podręcznik dla studentów i lekarzy. Wyd. 4. Via Medica, Gdańsk 2013, 46-51.
European Code Against Cancer: http://cancer-code-europe.iarc.fr/index.php/en/ (data wejścia: 20.08.2015 r.).
Globalny sondaż dotyczący używania tytoniu przez osoby dorosłe (GATS). Polska 2009–2010. Opracowanie: Centrum Onkologii – Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie. Ministerstwo Zdrowia, Warszawa 2010.
Dyzmann-Sroka A, Trojanowski M, Kończalik A, Jędrzejczak A. Wiedza lekarzy o nowotworach i profilaktyce – raport dla województwa wielkopolskiego. Zeszyty Naukowe nr 4, tom 5. Wielkopolskie Centrum Onkologii, Poznań 2008.
Dyzmann-Sroka A, Jędrzejczak A, Kubiak A, Trojanowski M. Wiedza o nowotworach i profilaktyce – raport dla województwa wielkopolskiego. Wielkopolskie Centrum Onkologii, Poznań 2008.
Gujski M, Kalbarczyk WP, Tytko Z, Ścibek A. Raport: Zdrowie priorytetem politycznym państwa – analiza i rekomendacje. Instytut Ochrony Zdrowia, Warszawa 2013.
Kalbarczyk WP, Gujski M, Brzozowski S i wsp. Walka z nowotworami i opieka onkologiczna w Polsce wobec wyzwań demograficznych i epidemiologicznych – propozycje rozwiązań. Instytut Ochrony Zdrowia, Warszawa 2015.
Didkowska J. Epidemiologia, czynniki ryzyka i profilaktyka. W: Rak piersi. Praktyczny przewodnik dla lekarzy. Via Medica, Gdańsk 2009.
Wojtyniak B, Goryński P, Moskalewicz B. Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania. Warszawa 2012.
Allemani C, Weir HK, Carreira H i wsp. Global surveillance of cancer survival 1995-2009: analysis of individual data for 25 676 887 patients from 279 population-based registries in 67 countries (CONCORD-2). Lancet 2015; 385: 977-1010.
Rantanen J, Kim R. Ocena i zalecenia dotyczące wzmocnienia stanowiska i roli zarządczej Ministerstwa Zdrowia w działaniach związanych z poprawą promocji zdrowia w miejscu pracy w Polsce. WHO 2012.
Łuszczyńska A, Bukowska-Durawa A. Tysiąc kobiet, tysiąc barier. Dlaczego Polki nie robią badań cytologicznych? Badanie przeprowadzone na zlecenie firmy Siemens. Siemens, Warszawa 2011.
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe